Vai trò của đội ngũ trí thức đối với chương trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

Hướng dẫn kỹ thuật cho các sinh viên, học viên tại hiện trường.

Diện mạo nông thôn thay đổi

Thái Nguyên là tỉnh thuộc vùng trung du miền núi Bắc Bộ, diện tích tự nhiên 3.533 km2, dân số trên 1,2 triệu người, trong đó 64,9% dân số ở nông thôn; tỉnh có 09 đơn vị hành chính (03 thành phố và 06 huyện) với 180 xã, phường, thị trấn, trong đó có 139 xã (khi triển khai Chương trình năm 2011, có 143 xã).

Trước khi thực hiện Chương trình xây dựng NTM, bình quân toàn tỉnh đạt 4,85 tiêu chí/xã (Xã cao nhất là 12 tiêu chí, số xã dưới 10 tiêu chí là 138/143 xã (96,5%); số xã từ 10 tiêu chí trở lên chỉ có 05/143 xã (3,5%); thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn 10,94 tr.đ/người/năm; tỉ lệ hộ nghèo 20,57%; sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ, manh mún; kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội còn khó khăn, nông thôn chậm phát triển... Với quyết tâm chính trị cao, xác định xây dựng NTM là nhiệm vụ trung tâm bao trùm; bằng nỗ lực, phấn đấu, điều hành quyết liệt và năng động của Đảng bộ, chính quyền và sự hưởng ứng nhiệt tình của nhân dân trên địa bàn tỉnh; Tính đến năm 2024, sau trên 13 năm thực hiện Chương trình đã đạt được nhiều kết quả tích cực trên tất cả các lĩnh vực:

Số xã đạt chuẩn NTM : 118/126 xã, tỷ lệ 93,65%, trong đó có 29 xã NTM nâng cao, đạt tỷ lệ 24,57% và 08 xã NTM kiểu mẫu, đạt tỷ lệ 6,78%. Có 120 xóm đạt NTM kiểu mẫu; 03 thành phố: Thái Nguyên, Sông Công, Phổ Yên hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM và 03 huyện (Phú Bình, Đại Từ, Định Hóa) đạt chuẩn NTM;

Đã có 240 sản phẩm OCOP được đánh giá và công nhận, trong đó 149 sản phẩm 3 sao (62,1%); 89 sản phẩm 4 sao (37,1%) và 02 sản phẩm 5 sao (0,8%).

Nhận thức của cả hệ thống chính trị về xây dựng nông thôn mới đã chuyển biến rõ rệt, người dân và các thành phần kinh tế tích cực tham gia, hưởng ứng Chương trình xây dựng nông thôn mới, nên đã tạo ra sức lan tỏa rộng khắp trong toàn tỉnh. Bộ mặt nông thôn ở Thái Nguyên có nhiều đổi mới rõ rệt với kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội được đầu tư theo hướng hiện đại và đồng bộ.

Các vùng sản xuất nông nghiệp chuyên canh, tập trung được hình thành và ứng dụng công nghệ cao bước đầu có hiệu quả; chất lượng nông sản ngày càng tăng, từng bước đáp ứng nhu cầu của thị trường xuất khẩu; ý thức hợp tác trong sản xuất, chế biến, tiêu thụ sản phẩm đã được nâng lên. Điển hình là ngành chè của tỉnh có bước tiến vượt bậc, là sản phẩm nông nghiệp chủ lực mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Nguồn lực đầu tư cho nông nghiệp, nông thôn tiếp tục tăng, trong đó có sự tham gia đóng góp tích cực từ cộng đồng doanh nghiệp và người dân. Nhiều mô hình NTM đã kết hợp giữa nông nghiệp và du lịch, tạo cảnh quan đẹp, gia tăng giá trị trong sản xuất và tiêu thụ nông lâm sản.

Chủ trương “Dân biết, Dân bàn, Dân làm, Dân kiểm tra, Dân thụ hưởng” được các cấp, các ngành quán triệt sâu sắc, nên dân chủ ở nông thôn được cải thiện và ngày càng phát triển.

Hệ thống chính trị ở nông thôn hoạt động ngày càng hiệu quả và có nhiều đổi mới. An ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ở nông thôn được giữ vững.

Khẳng định vai trò đội ngũ trí thức

Các kết quả trong xây dựng NTM tỉnh Thái Nguyên trong những năm qua là là do sự quan tâm sâu sắc của Đảng bộ, chính quyền các cấp và sự hưởng ứng nhiệt tình của nhân dân, trong đó có sự đóng góp quan trọng của đội ngũ trí thức. Là trung tâm Khoa học và công nghệ của đất nước, tỉnh Thái nguyên có 27.501 trí thức, trong đó nữ chiếm 43%, tỷ lệ trí thức trên 1 vạn dân của tỉnh Thái Nguyên là 57 người/ vạn dân, cao gấp 5 lần bình quân chung của cả nước (11 – 12 người/ vạn dân). Đội ngũ trí thức đã đóng góp lớn cho tỉnh về nhiều phương diện nguồn lực, sản phẩm khoa học công nghệ (KHCN) và các kết quả tư vấn, phản biện chính sách rất có giá trị đã và đang đem lại hiệu quả thiết thực.

Tỉnh Thái Nguyên có nhiều cơ sở đào tạo trung học, cao đẳng và đại học, riêng Đại học Thái Nguyên có 8 Trường Đại học: Sư phạm, Kỹ thuật Công nghiệp, Nông Lâm, Y Dược, Kinh tế và Quản trị kinh doanh, Công nghệ thông tin, Khoa học, Ngoại ngữ và Khoa Quốc tế… trong đó có 2.621 cán bộ giảng dạy, có 160 Giáo sư và Phó giáo sư, 800 tiến sĩ; qui mô đào tạo 65.000 sinh viên (> 1000 sinh viên quốc tế đến từ 20 nước); sau Đại học gần 5.000 học viên cao học và Nghiên cứu sinh. Trong 5 năm gần đây, Đại học Thái Nguyên đã thực hiện 127 nhiệm vụ KHCN, trong đó chương trình chuyển giao khoa học – công nghệ là gần 200 tỷ đồng; nhiều kết quả nghiên cứu với quy trình công nghệ, giải pháp kĩ thuật, giống cây trồng, vật nuôi, chế phẩm sinh học… có giá trị, đóng góp quan trọng vào Chương trình xây dựng NTM của tỉnh.

Tuy nhiên, sự phát triển cũng như sự đóng góp của lực lượng trí thức của tỉnh Thái Nguyên vẫn còn có một số hạn chế như: Năng lực sáng tạo, khả năng ứng dụng khoa học và kỹ thuật, khả năng giao tiếp bằng ngoại ngữ và sử dụng công nghệ thông tin của đội ngũ trí thức (nhất là đội ngũ trí thức ở các cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp của tỉnh) còn hạn chế; số lượng trí thức tham gia nghiên cứu khoa học còn ít. Chất lượng đề tài, dự án do cán bộ của tỉnh chủ trì thực hiện hiệu quả chưa cao; hoạt động nghiên cứu, ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ chưa thực sự gắn bó với sản xuất, kinh doanh và đời sống; nhiều kết quả nghiên cứu thành công nhưng chưa nhân rộng được ra thực tiễn.

Để đội ngũ trí thức đóng góp nhiều hơn nữa vào sự phát triển nông nghiệp nói chung và chương trình xây dựng Nông thôn mới nói riêng, trong thời gian tới đội ngũ trí thức của tỉnh Thái Nguyên cần tập trung thực hiện một số giải pháp sau:

Tiếp tục học tập, nâng cao hơn nữa trình độ về mọi mặt, đảm bảo đáp ứng tốt các nội dung của Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM giai đoạn 2021 – 2025 và các năm tiếp theo.

Tùy theo chức năng, nhiệm vụ và trên từng vị trí công tác của mình, đội ngũ trí thức cần bám sát chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước và của tỉnh để tuyên truyền, vận động nhân dân tích cực tham gia thực hiện các nội dung của Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM.

Bám sát vào định hướng, mục tiêu chương trình xây dựng NTM của tỉnh, đẩy mạnh công tác tham mưu đề xuất, thực hiện đồng bộ, hiệu quả 06 chương trình chuyên đề trong xây dựng NTM, đặc biệt là Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) và Chương trình phát triển du lịch nông thôn tạo động lực để phát triển kinh tế nông thôn tỉnh Thái Nguyên.

Thực hiện các đề tài, dự án khoa học phục vụ các lĩnh vực trọng tâm, trọng điểm của tỉnh như: Tập trung nghiên cứu chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi, giúp phát triển nền sản xuất theo hướng hàng hóa với quy mô ngày càng lớn, có năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh cao; Nghiên cứu đẩy mạnh sản xuất, chế biến theo hướng nâng cao chất lượng, giá trị và hiệu quả kinh tế; xây dựng vùng nguyên liệu sản xuất an toàn; áp dụng quy trình thực hành sản xuất nông nghiệp tốt “GAP”, Chương trình Nông nghiệp tuần hoàn, Nông nghiệp hữu cơ…. Áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật trong quá trình sản xuất, thu hoạch, bảo quản sản phẩm và ứng dụng khoa học công nghệ trong sản xuất và chế biến; ứng dụng công nghệ sinh học trong nhân giống; đẩy mạnh phát triển lâm nghiệp. Áp dụng các biện pháp bảo vệ, khoanh nuôi tái sinh rừng, kết hợp trồng rừng phủ xanh đất trống đồi trọc với cơ cấu cây lâm nghiệp hợp lý, coi trọng các loại cây bản địa, các mô hình nông, lâm kết hợp; phối hợp triển khai đưa các thành tựu khoa học và công nghệ mới và kết quả nghiên cứu có triển vọng ứng dụng vào sản xuất và đời sống góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả các sản phẩm nông nghiệp theo đề án “Phát triển sản phẩm nông nghiệp chủ lực tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030” đã được UBND tỉnh phê duyệt theo Quyết định số 139/QĐ-UBND ngày 19/01/2021.

Với yêu cầu cao trong xây dựng NTM tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2021 - 2025, đội ngũ trí thức cần nhận rõ trách nhiệm của bản thân là phải ra sức học tập, nghiên cứu sáng tạo nhằm góp phần tạo ra các sản phẩm khoa học – kỹ thuật ngày càng nhiều, chất lượng ngày càng cao góp phần quan trọng thực hiện các mục tiêu và nội dung của chương trình xây dựng NTM.

Để đội ngũ tri thức có thể phục vụ và đóng góp nhiều hơn nữa vào chương trình xây dựng NTM, UBND tỉnh cần có những chính sách cụ thể trong quan tâm tạo điều kiện cho các hoạt động nghiên cứu, sáng tạo nhằm động viên đội ngũ trí thức hăng hái tham gia vào công cuộc xây dựng NTM. Chủ trì đề xuất và triển khai các đề tài, dự án khoa học công nghệ; tăng nguồn vốn cho các hoạt động nghiên cứu, ứng dụng khoa học kỹ thuật trong lĩnh vực Nông lâm nghiệp và xây dựng NTM.