Thứ trưởng Phùng Đức Tiến: Chuỗi giá trị xanh, hữu cơ là bước đi tất yếu của nông nghiệp Việt Nam

Toàn cảnh hội thảo “Liên kết vùng - Thúc đẩy chuỗi giá trị xanh trong nông nghiệp Việt Nam”.

Sáng ngày 19/11, tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia (Hà Nội), Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) tổ chức Hội thảo “Liên kết vùng - Thúc đẩy chuỗi giá trị xanh trong nông nghiệp Việt Nam”, thực hiện chương trình truyền thông chính sách về nông nghiệp và môi trường dưới sự chỉ đạo của Thứ trưởng Phùng Đức Tiến.

Đến tham dự hội thảo còn có ông Nguyễn Hoàng Đăng, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số; ông Đào Xuân Hưng, Tổng biên tập Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường; nhà báo Đỗ Ngọc Thi, Tổng biên tập Tạp chí Hữu cơ Việt Nam; cùng 100 đại biểu là lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đại diện chính quyền địa phương, các chuyên gia, nhà khoa học, hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp và phóng viên báo chí.

Hội thảo là diễn đàn quan trọng để trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ giải pháp trong quy hoạch - sản xuất - tiêu thụ, thúc đẩy ứng dụng công nghệ nông nghiệp xanh, phát triển thị trường bền vững và huy động nguồn lực xã hội cho chuỗi giá trị xanh.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến phát biểu chỉ đạo và mở đầu hội thảo.

Phát biểu chỉ đạo và mở đầu hội thảo, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của nông nghiệp trong nền kinh tế và đời sống xã hội.

Năm 2025, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản có thể đạt 70 tỷ USD, thặng dư thương mại khoảng 20 tỷ USD, chiếm tỷ trọng rất lớn trong thặng dư chung của nền kinh tế. Từ những con số đó, nhìn lại chặng đường 80 năm phát triển của ngành, từ một đất nước thiếu đói, đến nay trở thành quốc gia xuất khẩu nông sản lớn, nhiều mặt hàng đứng trong nhóm đầu thế giới.

Thứ trưởng cho rằng đây là nền tảng để ngành nông nghiệp bước vào giai đoạn phát triển mới, với trọng tâm là liên kết vùng và chuyển đổi sang các chuỗi giá trị xanh.

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến đặc biệt nhấn mạnh vai trò của chuyển đổi số, khoa học công nghệ và truy xuất nguồn gốc trong các chuỗi giá trị xanh.

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến đặc biệt nhấn mạnh vai trò của chuyển đổi số, khoa học công nghệ và truy xuất nguồn gốc trong các chuỗi giá trị xanh. Ông cho biết ngành đang đẩy nhanh xây dựng cơ sở dữ liệu, kết nối với hệ thống định danh VNeID để quản lý đồng bộ, minh bạch, qua đó đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các thị trường trên thế giới về an toàn thực phẩm, tiêu chuẩn môi trường và nguồn gốc sản phẩm.

Ở góc độ chính sách, Thứ trưởng cho rằng liên kết vùng và chuỗi giá trị xanh chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi có sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp, nhà khoa học, hợp tác xã và nông dân. Ông đề nghị hội thảo đi sâu vào các vướng mắc về thể chế, thủ tục hành chính, tổ chức thực hiện, từ đó đề xuất giải pháp khả thi để “gỡ nút thắt” và tạo động lực mới cho nông nghiệp xanh.

“Nếu chúng ta đi đúng định hướng của hội thảo hôm nay, giải quyết tốt cơ chế, chính sách và tổ chức thực hiện, thì có thể đạt được mục tiêu xuất khẩu 100 tỷ USD trong những năm tới.”, Thứ trưởng nói.

Các tham luận tại hội thảo tập trung phân tích kinh nghiệm liên kết vùng trong phát triển nông nghiệp hàng hóa; cơ chế, chính sách hợp tác liên vùng; ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, công nghệ sau thu hoạch và chế biến sâu để gia tăng giá trị cho nông sản.

Các đại biểu tham dự hội thảo.

Chương trình làm việc diễn ra trong buổi sáng với hai phiên chính. Ở phiên tham luận, các nhà quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp,.. đã trình bày nhiều tham luận chuyên sâu xoay quanh các nội dung: tăng cường liên kết vùng để phát triển nông nghiệp xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu; liên kết vùng như động lực phát triển nông nghiệp gắn với kinh tế tuần hoàn; cơ chế, chính sách thúc đẩy hợp tác liên vùng trong xây dựng vùng nguyên liệu tập trung và tổ chức sản xuất theo chuỗi.

Bà Quách Thị Thanh Bình, PGĐ Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Cần Thơ trình bày tham luận về tăng cường liên kết vùng Đồng bằng sông Cửu Long hướng tới nền nông nghiệp xanh, thích ứng biến đổi khí hậu.

Đại diện các viện nghiên cứu, cơ quan hoạch định chiến lược và Sở Nông nghiệp và Môi trường các địa phương chia sẻ kinh nghiệm phát triển nông nghiệp hàng hóa ở Đồng bằng sông Hồng, Đồng bằng sông Cửu Long, Tây Nguyên gắn với chế biến và tiêu thụ nông sản.

Tại hội thảo, các đại biểu nhấn mạnh sự cần thiết phải hoàn thiện cơ chế liên kết vùng, tạo sự phối hợp đồng bộ giữa các địa phương trong quy hoạch, chia sẻ dữ liệu, tổ chức sản xuất - tiêu thụ theo chuỗi; đồng thời chuẩn hóa tiêu chuẩn chất lượng và đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc để nông sản Việt đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế, nâng cao tính minh bạch và sức cạnh tranh.

TS. Trần Công Thắng, Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường trình bày tham luận về định hướng xây dựng lực lượng nông dân chuyên nghiệp phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp xanh.

Nhìn từ yêu cầu của các chuỗi giá trị xanh, TS. Trần Công Thắng, Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường khẳng định không thể có chuỗi giá trị xanh nếu không có nền sản xuất nông nghiệp xanh, và để có nông nghiệp xanh thì cần một lực lượng “nông dân chuyên nghiệp” đủ trình độ, tri thức và trách nhiệm. “Chúng ta đang đối mặt với nhiều thách thức: nông dân già hóa, trình độ học vấn và kỹ năng sản xuất còn hạn chế, khả năng ứng phó với cú sốc thiên tai, dịch bệnh còn yếu, liên kết trong sản xuất – tiêu thụ thiếu bền vững. Việc chuyển từ nông dân nhỏ lẻ sang nông dân chuyên nghiệp là một quá trình bắt buộc nếu muốn xây dựng chuỗi giá trị nông nghiệp xanh,” ông nói.

Nội dung về ứng dụng công nghệ sau thu hoạch cũng được đặc biệt quan tâm, từ công nghệ bảo quản, chế biến sâu đến số hóa quy trình kiểm soát chất lượng nhằm giảm thất thoát, tối ưu chi phí và gia tăng giá trị nông sản. Các đại biểu đề xuất tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách khuyến khích đổi mới sáng tạo, ưu đãi đầu tư, hỗ trợ chuyển giao công nghệ, thúc đẩy mô hình hợp tác công - tư, phát huy vai trò tiên phong của doanh nghiệp trong dẫn dắt chuỗi giá trị thông qua tổ chức vùng nguyên liệu, định hướng thị trường, đầu tư chế biến và xây dựng thương hiệu.

Phiên thảo luận tập trung vào các giải pháp cụ thể nhằm đẩy mạnh liên kết giữa Nhà nước - doanh nghiệp - nhà khoa học - hợp tác xã và nông dân, tháo gỡ vướng mắc trong thực thi chính sách, tăng cường kết nối giữa sản xuất với chế biến, thị trường, logistics, hướng tới mục tiêu phát triển nông nghiệp xanh, tuần hoàn và phát thải thấp. Những trao đổi thẳng thắn, thực tiễn tại hội thảo mang lại nhiều gợi ý chính sách cho quá trình hoàn thiện mô hình liên kết vùng và chuyển đổi xanh của ngành nông nghiệp Việt Nam trong giai đoạn tới.

PGS, TS Phạm Thị Thanh Ngà - Viện trưởng Viện Khoa học Khí tượng thủy văn và Biến đổi khí hậu trình bày tại hội thảo về Tăng cường liên kết vùng - Thúc đẩy nông nghiệp xanh, xu hướng tất yếu trong phát triển nông nghiệp ứng phó biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường.

PGS, TS Phạm Thị Thanh Ngà, Viện trưởng Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu, phân tích: “Những năm gần đây, các đợt mưa lũ đặc biệt lớn, hạn hán, xâm nhập mặn hay ô nhiễm không khí cho thấy khí hậu và môi trường không dừng lại ở ranh giới một tỉnh, mà lan truyền theo không gian vùng. Điều này buộc chúng ta phải rời bỏ tư duy ‘mỗi địa phương làm một kiểu’ để chuyển sang cách tiếp cận phát triển và quản trị rủi ro trên quy mô vùng, có chia sẻ dữ liệu, phối hợp chính sách và quy hoạch liên thông.”

Theo PGS, TS Phạm Thị Thanh Ngà, trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, liên kết vùng trở thành yêu cầu tất yếu và là trụ cột của phát triển nông nghiệp xanh. “Khi các địa phương cùng sử dụng chung nền tảng dữ liệu khí hậu – môi trường, phối hợp vận hành liên hồ chứa, hệ thống thủy lợi và tích hợp bản đồ rủi ro khí hậu, bản đồ hạn – mặn, ngập úng vào quy hoạch, chúng ta mới có thể nâng cao năng lực chống chịu, giảm thiểu tổn thất do thiên tai và duy trì sinh kế bền vững cho người dân nông thôn,” bà Phạm Thị Thanh Ngà nhấn mạnh.

Nhà báo Đào Xuân Hưng, Tổng Biên tập Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường phát biểu tại hội thảo.

Phát biểu tại hội thảo, nhà báo Đào Xuân Hưng, Tổng Biên tập Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh, phát triển chuỗi giá trị xanh là xu hướng tất yếu và là nhiệm vụ chiến lược trong tiến trình chuyển đổi nông nghiệp theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững. Chuỗi giá trị xanh không chỉ góp phần giảm phát thải, bảo vệ môi trường mà còn tạo nền tảng nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản, xây dựng thương hiệu quốc gia và tăng sức cạnh tranh của nông nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Phát triển chuỗi giá trị xanh sẽ thúc đẩy sản xuất nông nghiệp giảm phát thải; nâng cao chất lượng, giá trị sản phẩm thông qua chuẩn hóa quy trình và truy xuất nguồn gốc; mở rộng thị trường xuất khẩu, nhất là các thị trường cao cấp ưu tiên sản phẩm bền vững; đồng thời góp phần phát triển kinh tế nông thôn ổn định, nâng cao thu nhập cho nông dân, hình thành vùng nguyên liệu tập trung, thúc đẩy chế biến sâu, tối ưu hóa logistics và giảm thất thoát sau thu hoạch, tiến gần hơn mục tiêu phát thải ròng bằng “0” của quốc gia.

Để đạt mục tiêu đó cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các chủ thể trong chuỗi giá trị, đẩy mạnh chuyển giao công nghệ, hoàn thiện cơ chế liên kết vùng và khuyến khích đổi mới sáng tạo. Hội thảo là dịp để Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục phát huy vai trò cầu nối thông tin, lan tỏa giá trị xanh và đồng hành cùng ngành nông nghiệp trên hành trình chuyển đổi sang mô hình phát triển bền vững, ông Đào Xuân Hưng khẳng định.