Từ cánh đồng lúa đến tạo sinh kế bền vững bằng mô hình trồng rau hữu cơ

Mô hình canh tác rau hữu cơ của Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp và kinh doanh tổng hợp xã Trung Giã.

Bước ngoặt từ những hộ dân dám đổi mới

Tại Thôn Đo, thuộc xã Trung Giã (TP. Hà Nội) vốn quen với hình ảnh những cánh đồng lúa nước. Thế nhưng, khi điều kiện sản xuất ngày càng khó khăn, một số hộ đã lựa chọn thay đổi sang nhiều hướng canh tác cây trồng mới. Đặc biệt, thời gian từ năm 2020, nhiều hộ dân xã Trung Giã đã quyết định gia nhập Hợp tác xã Dịch vụ Nông nghiệp và Kinh doanh tổng hợp Trung Giã và bắt đầu thử sức với rau hữu cơ.

Người dân gần như phải làm lại từ từ đầu, từ việc dọn đất, dựng nhà màng, học cách chọn giống, làm đất, bón phân hữu cơ, nắm quy trình chăm sóc… Người dân kể lại: “Ban đầu ai cũng lo vì kỹ thuật lạ lẫm và vất vả hơn nhiều so với trồng lúa. Nhưng có cán bộ hướng dẫn, chúng tôi làm dần rồi cũng quen tay”.

Sự thay đổi ấy mang đến hiệu quả rõ rệt. Từ chỗ thu nhập chỉ đủ trang trải, các hộ tham gia mô hình có nguồn thu ổn định hơn khi rau hữu cơ của hợp tác xã được tiêu thụ đều đặn tại Hà Nội, đặc biệt là các cửa hàng thực phẩm sạch và bếp ăn trường học. Nhờ đó, thu nhập tăng gấp rưỡi đến gấp đôi so với trồng lúa.

Nhiều hộ dân đã mạnh dạn đầu tư nhà lưới trồng rau an toàn.

Đảm bảo chất lượng để giữ thị trường

Khác với canh tác truyền thống, sản xuất hữu cơ đòi hỏi sự chính xác và kiên trì ở từng khâu. Đất phải được cải tạo kỹ, phân bón sử dụng chủ yếu là phân chuồng hoai mục; khâu gieo trồng, làm cỏ, tưới tiêu đều tuân theo quy trình VietGAP.

Nhiều hộ còn phải mua hàng tấn trấu mỗi năm để giữ cho đất tơi xốp. Rau trước khi đưa đi tiêu thụ phải được sơ chế, phân loại và đóng gói đúng tiêu chuẩn. “Chỉ một mớ rau không đạt cũng không thể đưa vào siêu thị. Làm nông sạch thì phải giữ chữ tín”, bà Trọng chia sẻ.

Chính việc tuân thủ nghiêm quy trình kỹ thuật đã giúp sản phẩm của hợp tác xã tạo dựng được uy tín. Thị trường ngày càng ổn định, tạo đà để người dân yên tâm mở rộng sản xuất.

Dù mô hình đem lại lợi ích rõ rệt, rủi ro thiên tai vẫn luôn là nỗi lo của người nông dân. Đợt mưa lũ vừa qua đã khiến nước dâng cao, ngập sâu nhiều ngày khiến toàn bộ diện tích rau hữu cơ của nhiều người dân xã Trung Giã bị hư hỏng gây thiệt hại nặng nề,

Nhiều vườn rau sắp đến ngày thu hoạch buộc phải nhổ bỏ. Hỗ trợ sau thiên tai tuy có nhưng chỉ đủ bù lại một phần nhỏ chi phí giống và phân bón. Đất sau ngập bị nén chặt, phải mất nhiều tuần cải tạo mới có thể gieo trồng trở lại.

Mong chờ vùng sản xuất tập trung để mở rộng cơ hội làm giàu

Mô hình rau hữu cơ tại thôn Đo được đánh giá hiệu quả, nhưng để phát triển đồng bộ, địa phương vẫn còn nhiều vướng mắc. Đất sản xuất còn manh mún khiến việc hình thành vùng trồng tập trung đạt chuẩn rất khó khăn.

Lãnh đạo, phòng Kinh tế xã Trung Giã, cho biết: Do chưa có vùng đạt đầy đủ tiêu chí về diện tích, cây trồng và điều kiện sản xuất, nhiều mô hình không thể tiếp cận các chính sách hỗ trợ như nhà màng, hệ thống tưới hay vật tư đầu vào.

Xã kỳ vọng thành phố sớm đầu tư hạ tầng, đồng thời tháo gỡ về quy hoạch để người dân yên tâm mở rộng diện tích. Hướng tới tương lai, địa phương muốn xây dựng vùng trồng rau, cây ăn quả và dược liệu gắn với du lịch trải nghiệm – qua đó mở thêm cơ hội nâng cao thu nhập cho người dân.

Đây cũng là mong muốn chung của các hộ đang tham gia mô hình. Nếu có vùng sản xuất đủ lớn và đồng bộ về hạ tầng, rau hữu cơ Trung Giã không chỉ giúp người dân thoát nghèo mà còn có thể trở thành điểm sáng của nông nghiệp sạch ngoại thành Hà Nội.

Nhìn lại hành trình của những hộ dân đi đầu trong lựa chọn mô hình canh tác này, có thể thấy sự lựa chọn rẽ sang con đường nông nghiệp hữu cơ của họ không chỉ là quyết định kinh tế. Đó còn là nỗ lực thay đổi tư duy sản xuất, kiên trì theo đuổi phương pháp canh tác bền vững và hướng tới những thị trường tiềm năng trong tương lai.