Lâm Đồng chủ động nhân lực, sơ chế cà phê niên vụ 2026-2027

HƯỚNG DẪN KỸ THUẬT THU HOẠCH, BẢO QUẢN VÀ CHĂM SÓC CÀ PHÊ SAU THU HOẠCH

1. Kỹ thuật thu hoạch

- Thời gian thu hoạch cà phê trên địa bàn tỉnh kéo dài từ tháng 10 đến tháng 1 năm sau (tập trung vào tháng 11-12), tùy thuộc vào giống, điều kiện canh tác và vùng sản xuất. Do đó cần tập trung thu hái nhanh, gọn những vườn có tỷ lệ quả chín đạt tiêu chuẩn, tạo điều kiện ra hoa đồng loạt vào vụ sau.

- Thời điểm thu hoạch trong vụ: Được xác định bởi tỷ lệ quả chín trên vườn cây. Thu hái có chọn lọc khi trên vườn có khoảng từ 20 - 25% quả chín có thể tiến hành thu hoạch đợt một; sau đó cứ cách khoảng từ 15 đến 20 ngày hái đợt tiếp theo, với diện tích lớn, có thể thu hái tập trung khi phần lớn vườn đạt tỷ lệ chín yêu cầu.

- Yêu cầu kỹ thuật: Để chất lượng cà phê đạt cao nhất, quả cà phê được thu hoạch đúng độ chín, tránh thu hoạch quá sớm (nhiều quả xanh, non làm giảm chất lượng, hạt nhỏ, vị chát) hoặc quả chín (quả khô, rụng, nấm mốc) dẫn đến giảm chất lượng sản phẩm; không hái cả chùm trái lẫn lá và cành nhỏ để đảm bảo chất lượng cành dự trữ cho niên vụ sau.

- Phương pháp hái: Thực hiện thu hái theo từng cây, đi theo từng hàng, từng lô, dùng bạt sạch trải dưới tán cây để quả không bị dính đất, hái từ trên cao xuống thấp (không dùng bao tải đựng phân bón, hóa chất để chứa quả); tùy theo chế độ chăm sóc, đặc điểm của từng giống cà phê để bố trí các đợt thu hoạch cho phù hợp. Trong đó, công tác thu hái cà phê được thực hiện ít nhất 2 đợt trở lên trong một vụ thu hoạch.

- Xử lý khi cây nở hoa sớm: Đối với những khu vực cà phê chưa thu hoạch xong đã nở hoa do thời tiết bất thường: Cần theo dõi tình trạng ra hoa và diễn biến của thời tiết để điều chỉnh phương án tưới nước và chăm sóc phù hợp; chú ý ngừng thu hoạch trước và sau khi hoa nở 3 ngày (vì dễ gây rụng hoa, làm hỏng các mắt mầm trên cành, dẫn đến đợt ra hoa tiếp theo không đạt thậm chí cây không ra hoa đợt hai, cho năng suất kém).

- Xử lý phụ phẩm: Hướng dẫn người dân các quy trình ủ vỏ cà phê để sản xuất phân hữu cơ theo Văn bản hợp nhất số 28/VBHN-BNNMT ngày 05/8/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường “Thông tư Quy định việc thu gom, xử lý, sử dụng phụ phẩm cây trồng” để tận dụng các phụ phẩm trong quá trình sản xuất, góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường, giảm mức đầu tư phân bón, giảm chi phí đầu vào và tăng lợi nhuận cho người sản xuất, dần hướng đến nền sản xuất nông nghiệp bền vững, hiệu quả.

2. Các biện pháp sơ chế và bảo quản cà phê sau thu hoạch

- Chuẩn bị sân phơi, lò sấy: Thực hiện rà soát, chuẩn bị, chủ động sân phơi, lò sấy trước khi thu hoạch cà phê; đối với sân phơi phải thoát nước tốt, không đọng nước, không gần chuồng gia súc, không chứa phân (phân chuồng, phân vi sinh) và các hóa chất.

- Vận chuyển: Cà phê sau khi thu hoạch, tiến hành vận chuyển đến nơi phơi (sấy) trong thời gian ngắn nhất nhằm hạn chế hiện tượng nấm mốc phát triển làm giảm chất lượng cà phê nhân. Trường hợp không vận chuyển hay sơ chế kịp thời, quả cà phê phải được đổ trên nền sạch, khô ráo, thoáng mát và không được đổ đống dày quá 40 cm. Phương tiện vận chuyển và bao bì đựng cà phê phải sạch, không nhiễm phân bón, thuốc BVTV, hóa chất, phân gia súc,...

- Sơ chế, chế biến: Thực hiện các biện pháp chế biến khô, chế biến bán ướt, chế biến ướt theo đúng quy trình kỹ thuật để đảm bảo chất lượng sản phẩm được tốt nhất. Đối với hạt cà phê được phơi (sấy) đạt độ ẩm dưới 13%.

- Bảo quản: Nơi bảo quản cà phê phải khô ráo, không bảo quản chung cà phê với các vật tư nông nghiệp khác (phân bón, thuốc BVTV, hóa chất…). Các bao đựng cà phê phải được xếp cách mặt đất từ 10 – 15 cm để tránh làm hạt cà phê bị ẩm, mốc, đen… làm giảm chất lượng cà phê.

- Tiêu chuẩn kỹ thuật quả tươi đưa vào chế biến: Để đảm bảo chế biến hiệu quả và chất lượng sản phẩm sau cùng, Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 9278:2012 Cà phê quả tươi.

- Yêu cầu kỹ thuật quy định chất lượng cà phê quả tươi đưa vào chế biến phải đạt các yêu cầu nêu...

3. Chăm sóc vườn cây cà phê giai đoạn sau thu hoạch

Sau khi thu hoạch cây cà phê cần thời gian để phục hồi và tập trung dinh dưỡng cho quá trình phân hóa mầm hoa; do đó cần tập trung áp dụng đồng bộ các biện pháp chăm sóc như sau:

a) Cắt, tỉa cành và vệ sinh vườn: Sau thu hoạch, tiến hành cắt tỉa cành, tạo lại tán cho cây cà phê. Việc tỉa cành, tạo tán cần tiến hành nhanh, đúng kỹ thuật (cắt tỉa bỏ các cành già cỗi, cành vô hiệu, cành bị sâu bệnh hại, cành mọc trong tán bị che không nhận được ánh sáng mặt trời, ....), không để cành bị xước, dập; xác định vị trí cắt tỉa hợp lý để cây có được bộ tán cân đối, tập trung dinh dưỡng nuôi quả cho vụ sau. Sau khi cắt tỉa tiến hành thu gom cành, nhánh và vệ sinh vườn sạch sẽ.

b) Tưới nước: Sau thu hoạch là giai đoạn mùa khô cây cà phê cần nước, vì vậy cần xác định đúng thời điểm, lượng nước, chu kỳ và phương pháp tưới phù hợp để đảm bảo cho cây nở hoa đồng loạt và đạt năng suất cao cho vụ tiếp theo. Khi thấy đất đã khô (ẩm độ đất khoảng 27%), lá cà phê có biểu hiện héo rũ xuống, mầm hoa đã phân hóa to (mỏ sẻ) thì mới tiến hành tưới nước với lượng là 400 - 450 lít/gốc, chu kỳ tưới 25 - 30 ngày/lần và tưới 2 - 4 lần trong mùa khô tùy theo điều kiện thời tiết từng vùng. Nếu thời điểm này gặp mưa mà lượng nước còn thiếu thì cần phải tưới bổ sung đủ lượng nước cho cây.

c) Bón phân

- Phân hóa học: Cần chọn lựa các loại phân bón chuyên dùng, tan nhanh và có hàm lượng đạm cao như NPK 20-5-6, NPK 20-10-10, NPK 25-9-9, Ure, SA, … để bón bổ sung cho cây cà phê trong giai đoạn mùa khô (nên kết hợp bón phân vào đợt tưới thứ 2). Ngoài ra, cần bổ sung thêm các loại phân bón lá có hàm lượng Bo cao và các nguyên tố trung vi lượng khác để tăng cường khả năng phân hóa mầm hoa, tăng sức sống của hạt phấn, tăng tỷ lệ đậu quả và chống rụng quả.

- Phân hữu cơ: Cần bổ sung phân hữu cơ cho vườn cây bằng các loại phân chuồng đã ủ hoai mục với lượng 20 - 30 tấn/ha, chu kỳ 2 năm bón 1 lần hoặc phân hữu cơ vi sinh 2 - 3 kg/gốc chu kỳ 1 năm bón 1 lần.

- Đối với các vườn cà phê có pH thấp (pH < 4,5) cần bón bổ sung vôi với lượng 1,0 - 1,5 tấn/ha, chu kỳ 2 năm bón 1 lần.

d) Phòng, trừ sinh vật gây hại

- Thường xuyên kiểm tra, thăm vườn để theo dõi tình hình sinh trưởng, phát triển của cây cà phê, kịp thời phát hiện các đối tượng sinh vật gây hại, đặc biệt là bệnh rỉ sắt, bệnh khô cành, khô quả, bệnh đốm mắt cua, các loại rệp sáp, mọt đục cành, mọt đục quả, tuyến trùng và các đối tượng gây hại khác. Tăng cường điều tra, phát hiện, dự tính, dự báo tình hình phát sinh, phát triển và mức độ gây hại của sinh vật gây hại để hướng dẫn người dân chủ động áp dụng các biện pháp phòng, trừ phù hợp, hiệu quả.

- Hướng dẫn người dân áp dụng đồng bộ các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp IPM và quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp IPHM, chú trọng các biện pháp canh tác, vệ sinh vườn, cắt tỉa cành, tạo tán thông thoáng, thu gom và xử lý tàn dư thực vật, quả bị sâu bệnh nhằm hạn chế nguồn sinh vật gây hại tồn tại và lây lan. Khuyến khích sử dụng phân bón hữu cơ, chế phẩm sinh học và các biện pháp sinh học trong quản lý sinh vật gây hại, tăng cường bảo vệ, phát huy vai trò của các loài sinh vật có ích trong vườn cà phê. Hạn chế tối đa việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học, đặc biệt là thuốc trừ cỏ trong giai đoạn cây cà phê chuẩn bị thu hoạch và đang thu hoạch. Trường hợp cần thiết phải sử dụng thuốc bảo vệ thực vật để phòng, trừ sinh vật gây hại, phải sử dụng thuốc trong danh mục được phép sử dụng tại Việt Nam, đúng đối tượng đăng ký trên cây cà phê, tuân thủ nguyên tắc “4 đúng” và bảo đảm thời gian cách ly theo hướng dẫn trên nhãn thuốc, không để ảnh hưởng đến chất lượng và an toàn thực phẩm.

- Tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người dân thu gom, phân loại và xử lý bao gói thuốc BVTV sau sử dụng theo đúng quy định, không vứt bỏ bao gói thuốc BVTV trên nương rẫy, ven đường, kênh mương, ao hồ hoặc tại các nguồn nước sinh hoạt. Ngoài ra, cần tăng cường đầu tư, áp dụng các kỹ thuật canh tác tiến bộ vào sản xuất như: hệ thống tưới nước tiết kiệm kết hợp châm phân tự động (tưới nhỏ giọt, phun mưa tại gốc), các phương pháp chế biến bán khô, ướt,… để nâng cao năng suất và chất lượng cà phê./.