Vườn Quốc Gia Bạch Mã, xã Phú Lộc, Tp. Huế

Trong không khí Hội nghị Công viên Di sản ASEAN (AHP) quốc tế diễn ra tại Quảng Ninh từ ngày 2/12 đến ngày 5/12/2025, Vườn quốc gia (VQG) Bạch Mã - một trong những lá phổi xanh nổi bật của khu vực Trung Bộ - đã trang trọng công bố những thành tựu nổi bật kể từ khi chính thức được công nhận là Công viên Di sản ASEAN vào tháng 10/2022. Ba năm qua, Bạch Mã đã thể hiện tinh thần tiên phong, kiên định thực hiện quản trị theo chuẩn quốc tế AHP, góp phần quan trọng vào mục tiêu bảo tồn đa dạng sinh học bền vững của Việt Nam và ASEAN.

VQG Bạch Mã đã xây dựng nền tảng quản trị rừng kiểu mẫu, với phương án Quản lý rừng bền vững 2022-2030 và đề án du lịch sinh thái 2024-2030 được phê duyệt và triển khai đồng bộ. Hệ thống METT 4.1 được áp dụng định kỳ, giúp điểm số quản trị tăng đều 2-3% mỗi năm là sự minh chứng rõ nét của nỗ lực cải cách và nâng cao chất lượng quản lý diện tích rừng đặc dụng.

Với sự vào cuộc quyết liệt và công khai trong quản trị đã tạo nên bộ máy vận hành hiệu quả, liêm chính; các cuộc kiểm tra nội bộ không phát hiện sai phạm, thể hiện tinh thần phòng, chống tham nhũng nghiêm minh.

VQG Bạch Mã đã triển khai nhiều đợt tuần tra, truy quét

Trong giai đoạn 2023-2025, VQG Bạch Mã đã triển khai trên 18.000 lượt tuần tra với hơn 1.440 đợt truy quét dài ngày. Hàng ngàn bẫy thú, lán trại trái phép đã được tháo gỡ; các “điểm nóng” trước đây như La Sơn - Hòa Liên, Cổng Trời, Khe Dâu… hoàn toàn được kiểm soát. Đặc biệt, trong ba năm liền không xảy ra cháy rừng - thành tích đáng tự hào nhờ các đợt diễn tập PCCCR đa cấp và sự phối hợp nhịp nhàng giữa kiểm lâm với chính quyền địa phương cùng cộng đồng dân cư. Ngoài ra, VQG Bạch Mã còn phát huy vai trò cộng đồng khi bố trí 43 lao động địa phương vào lực lượng bảo vệ và giao khoán hơn 6.000 ha rừng mỗi năm cho hơn 15 cộng đồng vùng đệm.

Với 100% trạm kiểm lâm được trang bị thiết bị số và hệ thống cảnh báo trực tuyến, VQG Bạch Mã là một trong những đơn vị dẫn đầu cả nước về ứng dụng chuyển đổi số trong bảo tồn thiên nhiên. Việc thử nghiệm AI nhận diện loài qua bẫy ảnh, radio-tracking theo dõi rùa, phân tích dữ liệu tự động… đã nâng tầm hoạt động nghiên cứu - giám sát của VQG Bạch Mã.

Nhiều sự kiện khoa học trong và ngoài nước đã hợp tác nghiên cứu tại Bạch Mã

Hơn 30 tổ chức khoa học trong và ngoài nước đã hợp tác nghiên cứu tại Bạch Mã, phát hiện 14 loài mới và cập nhật hơn 73 loài chưa từng ghi nhận trước đây. Theo camera bẫy ảnh đã xác nhận sự trở lại của các loài quý hiếm như: Gấu ngựa, Cầy vằn bắc; quần thể Tê tê, Sơn dương và các loài linh trưởng đang phục hồi tích cực…

VQG Bạch Mã đã đón tiếp nhiều lượt khách trong nước và quốc tế

Trong ba năm qua, VQG Bạch Mã đã đón tiếp hơn 66.000 lượt khách, trong đó trên 18.000 lượt quốc tế. Các tour chuyên đề về khám phá thiên nhiên, xem chim, chinh phục thác Đỗ Quyên hay tour giáo dục cho học sinh đã tạo dấu ấn riêng tại VQG Bạch Mã. Vừa qua, VQG Bạch Mã đã tạm dừng đón khách để khắc phục sạt lở vào tháng 10/2025 khẳng định rõ quan điểm “An toàn - bảo tồn là ưu tiên hàng đầu”.

Hiện nay, VQG Bạch Mã đã ký hợp đồng cho thuê môi trường rừng với 10 doanh nghiệp tại 13 điểm/tuyến theo đúng quy hoạch, đảm bảo lợi ích được chia sẻ minh bạch với cộng đồng dân cư vùng đệm.

Với hơn 600 lượt phát thanh BVR/PCCCR mỗi năm, hơn 90 sản phẩm truyền thông số, câu lạc bộ “Kiểm lâm viên nhí”, tuyên truyền lưu động, văn nghệ bảo tồn… VQG Bạch Mã đã trở thành điểm sáng trong giáo dục môi trường. Hỗ trợ sinh kế cũng được triển khai mạnh mẽ với mức 40-50 triệu đồng/thôn cho 41 thôn vùng đệm, giúp giảm đáng kể số hộ còn tác động vào rừng.

Vườn đã huy động hiệu quả các nguồn lực: hơn 6 tỷ đồng/năm từ tích trữ các-bon, 6,5 tỷ đồng/năm từ dịch vụ môi trường rừng, 18 tỷ đồng vốn đầu tư công giai đoạn 2023-2025 cho hạ tầng cứu hộ - bảo vệ rừng, cùng sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế như VFBC và GIZ.

Theo TS. Nguyễn Vũ Linh - Giám đốc VQG Bạch Mã chia sẽ, AHP là danh hiệu quốc tế ghi nhận giá trị di sản của quốc gia, không phải “tấm vé” để nhận đầu tư, mà là sự khẳng định những giá trị di sản mang tầm khu vực. Các khu AHP cần kiên định theo đuổi các tiêu chí AHP để định hướng hoạt động, quản trị tốt hơn và bảo tồn đa dạng sinh học bền vững.

VQG Bạch Mã nỗ lực vào sự bảo tồn đa dạng sinh học ASEAN và phát triển nông nghiệp - môi trường bền vững

VQG Bạch Mã đặt mục tiêu nâng cấp hệ thống giám sát

Bước vào giai đoạn mới, VQG Bạch Mã đặt mục tiêu nâng cấp hệ thống giám sát dựa trên dữ liệu lớn và AI; mở rộng đồng quản lý với cộng đồng; đẩy mạnh phục hồi sinh cảnh, cứu hộ - nhân giống - tái thả loài ưu tiên; phát triển du lịch sinh thái trách nhiệm theo Đề án 2024-2030; và hoàn thiện cơ chế tài chính bền vững giai đoạn 2025-2030.

Với những thành tựu nổi bật và định hướng chiến lược minh bạch, VQG Bạch Mã tiếp tục khẳng định vai trò “điển hình AHP” của Việt Nam, đóng góp tích cực vào nỗ lực vào sự bảo tồn đa dạng sinh học ASEAN và phát triển nông nghiệp - môi trường bền vững.