Đắk Lắk: Sản xuất nông nghiệp hữu cơ gắn với du lịch bền vững

Mô hình trồng nấm công nghệ cao của anh Đoàn Xuân Trường đã từng bước khẳng định được thương hiệu

Du lịch nông nghiệp là loại hình du lịch được xây dựng, tổ chức dựa trên hoạt động sản xuất nông nghiệp. Mô hình trải nghiệm này chủ yếu diễn ra tại nông trại, trang trại hoặc thôn xóm, bản làng nhằm phục vụ nhu cầu tham quan, giải trí của du khách. Thời gian qua, loại hình du lịch này đã và đang nở rộ tại nhiều khu vực nông thôn trên địa bàn tỉnh, mang lại nhiều giá trị to lớn cho sản xuất nông nghiệp, đồng thời giúp quảng bá văn hoá, đặc sản địa phương và nâng cao đời sống cho người dân nông thôn.

Hiện nay, Tây Nguyên đã phát triển thành vùng sản xuất nông sản hàng hóa lớn của cả nước. Với thế mạnh của một vùng có điều kiện đất đai, khí hậu thích hợp với nhiều loại cây trồng, nhất là các loại cây công nghiệp dài ngày, cây hàng năm, nên các tỉnh Tây Nguyên đã hình thành các vùng sản xuất chuyên canh tập trung có quy mô lớn về cây cà phê, hồ tiêu, cao su, điều, chè, ngô lai, sắn (mì)...

Tận dụng những tiềm năng này, thời gian qua, chính quyền địa phương, doanh nghiệp và người dân đã đồng hành cùng tạo ra những sản phẩm du lịch gắn với nông nghiệp. Nhiều người trẻ tại địa phương đã tạo ra tour du lịch thu hút du khách khám phá, trải nghiệm đồng quê, nghỉ dưỡng kết hợp với tìm hiểu văn hóa bản địa, thưởng thức ẩm thực truyền thống, tham quan nơi làm nghề truyền thống như dệt thổ cẩm, đan lát, ủ rượu ca cao…

Hỗ trợ nông dân tiếp cận, sử dụng phân bón hữu cơ

Tp.Buôn Ma Thuột đã hỗ trợ xây dựng 6 mô hình liên kết sản xuất nông nghiệp theo chuỗi giá trị gắn với du lịch, với tổng kinh phí 6,9 tỷ đồng, trong đó ngân sách nhà nước hỗ trợ hơn 2,8 tỷ đồng.

Một trong những mô hình tiêu biểu là mô hình liên kết sản xuất tiêu thụ cà phê, sầu riêng hữu cơ gắn với du lịch sinh thái trên địa bàn xã Ea Tu (Tp.Buôn Ma Thuột). Mô hình này do Hợp tác xã Công Bằng Ea Tu làm chủ trì, liên kết với 17 hộ dân với diện tích 19,5ha. Các hộ tham gia liên kết được hỗ trợ tập huấn kỹ thuật, chứng nhận hữu cơ. Đồng thời, được hỗ trợ phân bón, bao tiêu sản phẩm với giá cao hơn thị trường; được hỗ trợ máy móc, trang thiết bị chế biến.

Tại xã Hòa Thuận, mô hình liên kết sản xuất, tiêu thụ theo chuỗi giá trị trên cây sầu riêng gắn với du lịch trải nghiệm sinh thái cũng đạt được nhiều thành công. Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp Thuận Thành Đạt Lý làm chủ trì thực hiện, liên kết với 15 hộ dân với diện tích 13,5 ha. Các hộ tham gia liên kết được hỗ trợ tập huấn kỹ thuật, chứng nhận VietGAP, được hỗ trợ hệ thống tưới thông minh, bao tiêu sản phẩm với giá cao hơn thị trường.

Du khách tham quan cánh đồng lúa nước tại xã Yang Tao, huyện Lắk

Hay mô hình sản xuất nông nghiệp liên kết theo chuỗi giá trị gắn với du lịch cộng đồng, trải nghiệp tại xã Hòa Phú do Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp Hòa Phú Xanh làm chủ trì, liên kết với 6 hộ dân thực hiện chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ cá lăng. Các hộ tham gia liên kết không chỉ được hỗ trợ tập huấn kỹ thuật, chứng nhận VietGAP, mà còn được hỗ trợ giống cá, bao tiêu sản phẩm, trang thiết bị sản xuất, kinh doanh.

Công ty Cổ phần Thực phẩm xanh Thành Đồng cũng đã xây dựng mô hình sản xuất nông nghiệp chất lượng cao liên kết chuỗi giá trị trên các sản phẩm nấm ăn tại xã Hòa Khánh, liên kết với 5 hộ dân. Theo đó, các hộ dân tham gia được hỗ trợ tập huấn kỹ thuật, chứng nhận VietGAP, hỗ trợ xây dựng hệ thống nhà trồng nấm, đảm bảo bao tiêu sản phẩm...

Đặc biệt, các hộ dân tham gia các mô hình nói trên đều được tập huấn bồi dưỡng kỹ năng về du lịch, tạo điều kiện tham gia chuỗi cung ứng các hoạt động trải nghiệm du lịch.

Hiện nay, Tp.Buôn Ma Thuột đã có 3 địa điểm được công nhận là điểm du lịch gồm: Buôn Ako Dhong, buôn Tơng Jú và điểm du lịch Thành Đồng. Qua đó, không chỉ góp phần nâng cao giá trị nông sản mà còn thu hút đông đảo khách du lịch trong và ngoài nước đến với địa phương.

Với những ưu thế nông nghiệp sẵn có, nhiều hợp tác xã (HTX), doanh nghiệp, người dân trên địa bàn tỉnh đã nắm bắt cơ hội nhằm phát huy tiềm năng du lịch địa phương.

Đắk Lắk có 650.000 ha đất sản xuất nông nghiệp, đa số là đất bazan màu mỡ, rất phù hợp để phát triển các loại cây trồng có giá trị kinh tế như cà phê, cao su, hồ tiêu, sầu riêng… Toàn tỉnh hiện có 237 sản phẩm OCOP (trong đó có 31 sản phẩm đạt 4 sao, 206 sản phẩm đạt 3 sao) đủ khả năng xuất khẩu. Một số loại nông sản đã xuất khẩu đi nhiều nước trên thế giới như sầu riêng, mắc ca, chuối, chanh dây… Đây cũng chính là lợi thế để phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn.

Khách du lịch tham quan vườn bơ, một loại trái cây đặc sản ở Tây Nguyên

Hiện nay, nhiều nông dân, HTX đã không ngừng sáng tạo, học hỏi để nông trại của mình trở thành một điểm tham quan tiềm năng về du lịch, mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Trên thực tế, nếu các tỉnh Tây Nguyên xây dựng được các mô hình du lịch nông nghiệp sẽ góp phần thay đổi bộ mặt nông thôn, nâng cao chất lượng sản phẩm nông nghiệp, góp phần cải thiện môi trường sinh thái. Đây chính là điều kiện thuận lợi để các nông hộ, hợp tác xã và doanh nghiệp nông nghiệp liên kết xây dựng tour du lịch nhà vườn và phát huy triệt để chương trình phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao mà các tỉnh, thành trong cả nước đang hướng tới. Để làm được điều này, nhất thiết các tỉnh Tây Nguyên phải có chiến lược rõ ràng để định hướng ngành nông nghiệp phát triển theo hướng mới lạ, mang đặc trưng riêng.

Tiến sĩ Bùi Thị Lan Hương, nguyên giảng viên Trường Chính sách công và Phát triển nông thôn chia sẻ, chưa địa phương nào mà nông dân, HTX quan tâm đến phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn như Đắk Lắk.

Theo bà, để du lịch nông nghiệp, nông thôn phát triển tương xứng với tiềm năng của tỉnh, cần phải thay đổi quan điểm làm nông là "chân lấm tay bùn". Có thể nghĩ làm nông là một nghệ thuật, nông dân là một nghệ nhân.

Suy nghĩ để đưa yếu tố văn hóa phục vụ khách du lịch vào sản xuất. Bởi khi làm du lịch là đang kinh doanh trong môi trường văn hóa. Du lịch phải trọng nông, nghĩa là xem không gian du lịch nông nghiệp là dư địa mới mà ngành du lịch cần đầu tư, quan tâm phát triển để giữ chân du khách ở lại lâu hơn, nhiều điểm tham quan hơn. Thiết kế sản phẩm du lịch đáp ứng nhu cầu của du khách, khả năng của nông dân, sản xuất nông nghiệp và sự phát triển bền vững của nông thôn.

Du khách, đại biểu tìm hiểu sản phẩm gạo sạch của huyện Lắk tại Hội nghị xúc tiến đầu tư huyện Lắk

Theo ông Huỳnh Bài, Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, nông dân, HTX phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn tại địa phương, Liên minh HTX tỉnh đã phối hợp với các đơn vị liên quan, đặc biệt là UBND các huyện để cùng hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp, nông thôn.

Đồng thời, mời những chuyên gia có kinh nghiệm về địa phương tổ chức hội nghị tập huấn cho thành viên các HTX, hướng dẫn họ cách làm bài bản từ quản lý cơ sở lưu trú, giới thiệu hoạt động trải nghiệm văn hóa cộng đồng, sản phẩm nông nghiệp, ẩm thực, quà tặng lưu niệm… nhằm thu hút được du khách trong và ngoài nước đến với Đắk Lắk.

Theo các chuyên gia nông nghiệp, việc thực hiện các mô hình du lịch nông nghiệp là một hình thức xuất khẩu hàng hóa nông nghiệp tại chỗ rất hiệu quả và tiếp thị gốc về hồ sơ xuất xứ sản phẩm, nhất là khi nhu cầu về sản phẩm nông nghiệp sạch, an toàn đang là mối quan tâm số một của người dân trong giai đoạn hiện nay.

Đây không chỉ là nguồn lực quan trọng cho sự phát triển du lịch, mà mô hình du lịch nông nghiệp này cũng sẽ góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế cho nông thôn tạo việc làm cũng như là nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn đồng thời bảo tồn văn hóa truyền thống cũng như là bảo vệ môi trường tự nhiên./.