Lâm Đồng: Chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất lúa đạt hơn 4.800 ha trong năm 2025

Ảnh minh họa

Sản xuất trồng trọt tăng trưởng ổn định

Năm 2025, tổng diện tích đất canh tác toàn tỉnh (sau khi sáp nhập các tỉnh cũ) đạt hơn 807.500 ha. Tổng diện tích gieo trồng ước đạt 1.060,1 nghìn ha, tăng 2,24% so với cùng kỳ và vượt 2,51% kế hoạch. Trong đó, diện tích cây hàng năm đạt 421,4 nghìn ha và cây lâu năm hơn 639 nghìn ha, đều tăng so với năm 2024.

Tốc độ tăng trưởng giá trị ngành trồng trọt ước đạt 5,6%, với giá trị sản phẩm bình quân đạt 195 triệu đồng/ha. Một số cây trồng chủ lực vẫn giữ ổn định như lúa 739.640 tấn, ngô 387.000 tấn.

Đáng chú ý, toàn tỉnh hiện có 67 chuỗi liên kết tiêu thụ đối với các loại cây ăn quả; trong đó nổi bật nhất là 47 chuỗi liên kết sầu riêng với 1.678 hộ tham gia.

Hơn 4.840 ha đất lúa được chuyển đổi trong năm 2025

Theo thống kê, tổng diện tích chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất lúa năm 2025 ước đạt 4.840,2 ha, tập trung vào các vụ Đông Xuân, Hè Thu và Mùa.

• Vụ Đông Xuân 2024–2025: chuyển đổi 4.131,9 ha, chủ yếu sang ngô, rau, đậu các loại, lạc…
• Vụ Hè Thu 2025: 503,7 ha, trong đó 230 ha trồng rau và 160 ha trồng vừng.
• Vụ Mùa 2025: 204,6 ha.

Tại 6 xã có trồng lúa, diện tích chuyển đổi sang cây hàng năm khác đạt 178 ha. Các mô hình mang lại hiệu quả kinh tế tốt gồm:

• Dưa hấu: 70–80 triệu đồng/ha/năm
• Khoai lang: 80–100 triệu đồng/ha/năm
• Đậu phộng: 57–60 triệu đồng/ha/năm
• Bắp: 57–60 triệu đồng/ha/năm

Ngoài ra, diện tích chuyển đổi sang cây lâu năm rất nhỏ (0,5 ha) và không có mô hình chuyển sang nuôi trồng thủy sản kết hợp. Theo Chi cục, hoạt động chuyển đổi đều được thực hiện theo đúng chủ trương, dựa trên đánh giá hiệu quả đất trồng lúa và nhu cầu của người dân.

Tuyên truyền và tổ chức thực hiện được triển khai đồng bộ

Trong năm 2025, các địa phương đã tăng cường tuyên truyền Luật Trồng trọt 2018, Nghị định 112/2024 và các văn bản thuộc lĩnh vực chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Hệ thống chính quyền cấp huyện, xã thường xuyên tổ chức hội thảo, tập huấn đầu vụ, phổ biến văn bản pháp luật và hướng dẫn người dân lựa chọn cây trồng phù hợp.

Sở Nông nghiệp và Môi trường ban hành nhiều văn bản liên quan, trong đó có Văn bản 4896/SNNMT-TTBVTV ngày 22/10/2025 về rà soát kết quả chuyển đổi và đăng ký kế hoạch năm 2026.

Đối với Bình Thuận – một tỉnh cũ trong khu vực đã sát nhập – UBND tỉnh đã ban hành Quyết định 50/2024 về công trình phục vụ sản xuất nông nghiệp trên đất lúa, đồng thời chuẩn bị kế hoạch chuyển đổi năm 2025 thông qua tờ trình của Sở Nông nghiệp và Môi trường.

Quản lý tầng đất mặt và công trình phục vụ sản xuất bảo đảm đúng quy định

Trong 6 tháng đầu năm 2025, không có dự án nào thuộc diện phải bóc tách tầng đất mặt gửi Sở thẩm định. Các dự án cấp huyện vẫn được UBND huyện cũ thẩm định theo đúng quy định. Sau khi nhập tỉnh (từ 1/7/2025), Sở cũng chưa tiếp nhận phương án bóc tách mới.

Về quản lý xây dựng công trình trên đất lúa, UBND các xã, phường đang triển khai thực hiện Quyết định 36/2025/QĐ-UBND của tỉnh Lâm Đồng về diện tích, vị trí và mục đích sử dụng công trình phục vụ trực tiếp sản xuất nông nghiệp. Đến nay, toàn tỉnh chưa ghi nhận trường hợp vi phạm xây dựng công trình trái phép trên đất lúa.

Không phát sinh vi phạm trong năm 2025

Theo báo cáo, năm 2025 không phát sinh các trường hợp vi phạm về: Chuyển đổi cơ cấu cây trồng; Sử dụng tầng đất mặt; Xây dựng công trình nông nghiệp trên đất lúa.

Việc tuân thủ tốt các quy định cho thấy công tác quản lý đất lúa tại Lâm Đồng sau sáp nhập được duy trì nghiêm túc, ổn định.

Vẫn còn khó khăn và cần hướng dẫn cụ thể

Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết một số vướng mắc vẫn tồn tại, gồm:

• Chưa có hướng dẫn cải tạo, nâng cao chất lượng đất lúa, khiến địa phương khó triển khai cho người dân.
• Vướng trong tái sử dụng tầng đất mặt do thiếu địa điểm phù hợp.
• Chưa có chính sách hỗ trợ kinh phí chuyển đổi cây trồng trên đất lúa, trong khi nhu cầu của người dân khá lớn.

Đề xuất Trung ương bổ sung chính sách hỗ trợ

Trước những khó khăn trên, Chi cục kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường:

• Ban hành quy trình hướng dẫn cải tạo chất lượng đất lúa, tránh chồng chéo với Luật Khoáng sản.
• Bổ sung nguồn kinh phí hỗ trợ chuyển đổi cơ cấu cây trồng, có thể lấy từ nguồn vốn hỗ trợ phát triển sản xuất lúa.

Việc hoàn thiện chính sách và hỗ trợ nguồn lực sẽ tạo điều kiện để địa phương tiếp tục mở rộng diện tích chuyển đổi, nâng cao hiệu quả canh tác và thu nhập cho nông dân trong thời gian tới./.