Tổng Lãnh sự quán Nhật Bản tại TP.HCM trao khoản viện trợ không hoàn lại của Chính phủ Nhật Bản cho Tổ chức Seed to Table để triển khai dự án tại tỉnh Đồng Tháp - Ảnh: Nguyễn Thủy.

Nhật Bản nổi tiếng với những thành tựu vượt bậc trong rất nhiều lĩnh vực, từ công nghệ đến văn hóa và cả nông nghiệp. Với 72% diện tích đất nước là đồi núi, giữa là cao nguyên và bồn địa, nên Nhật Bản chỉ có diện tích đất nông nghiệp chiếm chưa đến 14% diện tích lãnh thổ. Chính vì nguồn tài nguyên hạn chế, người Nhật buộc phải nghiên cứu, ứng dụng các kỹ thuật hiện đại và tối ưu hóa việc sử dụng đất đai cũng như nguồn nước để phát triển nông nghiệp.

Hiện diện tích Nông nghiệp hữu cơ (NNHC) tại đất nước mặt trời mọc chưa chiếm quá 1% diện tích nông nghiệp. Tuy nhiên Chính phủ Nhật Bản đang thúc đẩy nông nghiệp xanh theo hướng bền vững và thân thiện với môi trường với mục tiêu đạt 1 triệu hecta nông nghiệp hữu cơ, chiếm chừng 25% diện tích nông nghiệp vào năm 2050. Để đạt được mục tiêu trên, người Nhật đang áp dụng rất nhiều khoa học, kỹ thuật hiện đại, đồng thời sẵn sàng, chia sẻ những công nghệ đó với bạn bè thế giới, trong đó có Việt Nam. T hực tế, Nhật Bản đã giúp Việt Nam phát triển NNHC từ năm 2003 với Dự án Seed to Tables (một tổ chức phi chính phủ của Nhật Bản về lĩnh vực nông nghiệp hữu cơ) do bà Mayu Ino sáng lập.

Dự án đầu tiên bà Mayu Ino thực hiện tại Việt Nam là ở Hòa Bình từ năm 2003 – 2009, sau đó được triển khai ở Bến Tre từ năm 2011 – 2019 với nguồn vốn từ Bộ Ngoại giao Nhật Bản và được tỉnh Đồng Tháp mời về nhân rộng mô hình từ năm 2018 đến nay. Sau hơn 2 thập kỷ gắn bó với Việt Nam, bà Mayu chia sẻ rất nhiều kinh nghiệm về phát triển NNHC. Bà cho biết, sự thiếu liên kết giữa các hộ nông dân, giữa các vùng nông thôn là thách thức, khó khăn lớn nhất gặp phải khi thực hiện các dự án nông nghiệp, vì thế thông qua các dự án của “Seed to Table”, bà mong rằng có thể tăng cường sự liên kết của các địa phương, giúp họ tin tưởng, hợp tác, chia sẻ kỹ thuật, hình thành chuỗi cung ứng để cùng nhau phát triển.

Tháng 3/2024, tại Tổng Lãnh sự quán Nhật Bản ở TPHCM đã diễn ra lễ ký kết viện trợ cho “Dự án phát triển cộng đồng bền vững thông qua đào tạo nguồn nhân lực trong lĩnh vực nông nghiệp hữu cơ, chế biến thực phẩm và quản lý kinh doanh” (năm thứ hai) của Seed to Table với số tiền 195.277 USD. Số tiền này sẽ hỗ trợ tỉnh Đồng Tháp trong việc nghiên cứu, phát triển đặc sản nông nghiệp của địa phương và đào tạo nguồn nhân lực liên quan để vận hành, quản lý dự án trong lĩnh vực xây dựng mô hình hợp tác xã, chế biến thực phẩm, phát triển nông nghiệp hữu cơ.

Ngoài ra, giữa Nhật Bản và Việt Nam còn rất nhiều chương trình hợp tác để phát triển NNHC. Vào tháng 4/2023, tại Sơn La, Trung tâm Khuyến nông quốc gia đã phối hợp cùng Vụ Hợp tác quốc tế (Bộ NN-PTNT), Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) tổ chức tọa đàm “Sản xuất nông nghiệp hữu cơ theo công nghệ Nhật Bản tại Việt Nam” và tham quan, trao đổi kiến thức, kinh nghiệm sản xuất nông nghiệp an toàn, theo chuỗi giá trị tại các doanh nghiệp và trang trại nông nghiệp Nhật Bản tại huyện Vân Hồ và Mộc Châu (Sơn La). Đây là sự kiện nằm trong chuỗi hoạt động của Dự án “Tăng cường chuỗi giá trị cây trồng an toàn cho các tỉnh phía Bắc Việt Nam” do Chính phủ Nhật Bản tài trợ, thông qua Bộ Nông lâm ngư nghiệp Nhật Bản, JICA triển khai. Bộ NN-PTNT Việt Nam giao Trung tâm Khuyến nông quốc gia là đơn vị chủ trì triển khai dự án. Dự án được triển khai nhằm giúp cán bộ khuyến nông địa phương có cơ hội quan sát thực tế, học hỏi kinh nghiệm từ các doanh nghiệp Nhật Bản nhằm tăng cường sản xuất sản phẩm an toàn, theo chuỗi giá trị, đồng thời tìm ra những giải pháp tháo gỡ khó khăn trong việc phát triển NNHC tại Việt Nam.

Giáo sư Kubo Motoki (giữa, Đại học Ritsumeikan, Nhật Bản) Giáo sư Kubo Motoki (giữa, Đại học Ritsumeikan, Nhật Bản) khảo sát vườn trồng sầu riêng tại huyện Cẩm Mỹ - Ảnh: Phan Anh.

Còn trước đó, vào tháng 3/2023 tại Hà Tĩnh, Giáo sư Kubo Motoki đến từ Đại học Ritsumeikan (Nhật Bản) đã cung cấp nhiều thông tin về sản xuất NNHC, ứng dụng công nghệ chẩn đoán dinh dưỡng đất Sofix cho các cán bộ, công chức, viên chức làm việc trong ngành nông nghiệp tại các sở, ngành, địa phương, góp phần phát triển nông nghiệp Hà Tĩnh theo hướng xanh, bền vững. Tại Hội nghị, Giáo sư Kubo Motoki đã dành nhiều thời gian để giới thiệu về việc ứng dụng công nghệ chẩn đoán dinh dưỡng đất Sofix (Soil Fertile Index). Công nghệ này được phát triển bởi chính Giáo sư Kubo Motoki sau nhiều năm nghiên cứu. Công nghệ này giúp hài hòa vật liệu hữu cơ và vi sinh vật và tạo vật liệu hữu cơ tại chỗ; góp phần tái sản xuất thân thiện với môi trường trong nông nghiệp. Hiện công nghệ Sofix đang được một số tỉnh thành tại Việt Nam quan tâm, áp dụng.

Cuối năm 2023, đoàn công tác của Đồng Nai do Phó chủ tịch UBND tỉnh Võ Văn Phi làm trưởng đoàn đã có chuyến đi giao lưu, học tập về sản xuất nông nghiệp, nhất là NNHC tại Nhật Bản. Qua tìm hiểu, tỉnh biết về công nghệ Sofix trong sản xuất hữu cơ có nhiều ưu thế nên đã mời “cha đẻ” của công nghệ này là Giáo sư Kubo Motoki hợp tác, chuyển giao mô hình này tại Đồng Nai. Nhận lời mời, tháng 8/2024 Giáo sư Kubo Motoki đã có mặt tại Đồng Nai. Hiện Đồng Nai đang thí điểm ứng dụng công nghệ Sofix vào sản xuất NNHC trên cây bưởi và sầu riêng. Đây là 2 cây trồng đang xuất khẩu rất tốt và đòi hỏi chất lượng cao, ổn định, đáp ứng nhu cầu của thị trường xuất khẩu. Giáo sư Kubo Motoki đã trực tiếp đi khảo sát, lấy mẫu đất tại các mô hình.

Dự kiến kết quả phân tích mẫu đất sẽ có sau một tháng lấy mẫu đất mang về Nhật Bản để phân tích. Khi có kết quả, Giáo sư Kubo Motoki sẽ đưa một số giải pháp kỹ thuật, thực hiện thí nghiệm theo tiêu chuẩn hữu cơ ứng dụng công nghệ Sofix. Nhật Bản có công nghệ, Việt Nam có đất đai phì nhiêu, thiên nhiên ưu đãi. Sự hợp tác với Nhật Bản được kỳ vọng sẽ giúp chúng ta “đi nhanh” trong việc phát triển NNHC, phương thức canh tác được đánh giá là xu thế của thời đại.

[Longform] Vai trò của Axit Humic trong quá trình chuyển đổi sang nông nghiệp hữu cơ

Nuôi theo chuẩn hữu cơ: Ngành thủy sản duyên hải miền Trung gặp khó

Ngành thủy sản Quảng Bình : Vướng mắc trong quá trình sản xuất nông nghiệp hữu cơ