Đề xuất cơ chế mở đường hướng tới chuỗi giá trị nông nghiệp xanh

Nghị định mới bổ sung cơ chế khuyến khích phát triển xanh gắn kết các chuỗi liên kết với các chương trình lớn như Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao và phát thải thấp.

Khuyến khích phát triển chuỗi giá trị xanh và vùng nguyên liệu

Cụ thể, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang hoàn thiện dự thảo nghị định thay thế Nghị định 98/2018/NĐ-CP, bổ sung cơ chế khuyến khích phát triển chuỗi giá trị xanh và vùng nguyên liệu đạt chuẩn phục vụ xuất khẩu. Trọng tâm là gắn kết các chuỗi liên kết với các chương trình lớn như Đề án "1 triệu ha lúa chất lượng cao và phát thải thấp vùng Đồng bằng sông Cửu Long” và các mô hình nông nghiệp tuần hoàn, giảm phát thải.

Phấn đấu mục tiêu đạt 1 triệu ha lúa "xanh" vào năm 2030 Ngày 27/11, tại Cần Thơ, Hiệp hội Ngành hàng Lúa gạo Việt Nam (VIETRISA) phối hợp Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ ...

Sau hơn 6 năm triển khai, Nghị định 98 đã giúp hình thành 2.938 dự án liên kết, kết nối hơn 200.000 hộ nông dân với doanh nghiệp và hợp tác xã, góp phần nâng tầm nhiều sản phẩm chủ lực như gạo ST25, cà phê Buôn Ma Thuột, hạt điều Bình Phước đạt chuẩn thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy vẫn còn nhiều vướng mắc: thủ tục hỗ trợ phức tạp, liên kết dễ “đứt gãy” khi chủ yếu dừng ở hợp đồng tiêu thụ, năng lực hợp tác xã còn yếu và thiếu cơ chế rõ ràng cho liên kết “xanh” và liên kết số gắn truy xuất nguồn gốc.

Chính vì vậy, dự thảo nghị định mới đang được thiết kế theo hướng vừa kế thừa, vừa đổi mới Nghị định 98/2018/NĐ-CP, gắn chính sách liên kết với các chương trình quốc gia lớn và mục tiêu Net Zero 2050.

Giảm phát thải trong lĩnh vực trồng trọt -Bài 1: Tính cấp thiết để phát triển nông nghiệp bền vững

Giảm phát thải trong lĩnh vực trồng trọt - Bài 2: Kinh nghiệm quốc tế và bài học cho Việt Nam

Giảm phát thải trong lĩnh vực trồng trọt - Bài cuối: Truyền thông dẫn dắt và lan tỏa tri thức phát triển nông nghiệp xanh

Các mô hình thí điểm trong giai đoạn 2024-2025, với quy mô 1.800 ha qua 5 dự án khuyến nông trung ương, đạt hiệu quả kinh tế trên 15%, đang được nhân rộng để hướng tới mục tiêu bền vững toàn vùng.

Gắn chính sách liên kết với Đề án 1 triệu ha lúa “xanh”

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, dự thảo nghị định mới tập trung bổ sung cơ chế khuyến khích phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp xanh và vùng nguyên liệu đạt chuẩn, nhằm phục vụ hiệu quả cho xuất khẩu.

Trọng tâm là gắn kết các chuỗi liên kết với các chương trình quốc gia lớn, nhất là trong khuôn khổ Đề án “Phát triển bền vững một triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030” (phê duyệt theo Quyết định 1490/QĐ-TTg ngày 27/11/2023), cùng các mô hình nông nghiệp tuần hoàn giảm phát thải khí nhà kính.

Đến vụ Hè - Thu 2025, Đề án đã đạt 354.839 ha, vượt 197% mục tiêu, thu hút hơn 200.000 hộ nông dân tham gia. Các mô hình cho thấy chi phí sản xuất giảm 1,7 - 4,9 triệu đồng/ha, tiết kiệm giống 50–65%, giảm phân đạm 31,3%, giảm nước tưới và thuốc bảo vệ thực vật, đồng thời tăng năng suất 3,2 - 22,1% và cắt giảm khoảng 3,7 tấn CO₂e/ha/vụ.

Các mô hình thí điểm trong giai đoạn 2024-2025, với quy mô 1.800 ha qua 5 dự án khuyến nông trung ương, đạt hiệu quả kinh tế trên 15%, đang được nhân rộng để hướng tới mục tiêu bền vững toàn vùng.

Cùng với đó là dự án đầu tư 405 triệu đô la Mỹ cho hạ tầng và kỹ thuật lúa chất lượng cao, phát thải thấp, được kỳ vọng tạo nền tảng để nhân rộng các mô hình liên kết vùng nguyên liệu chuẩn, phục vụ xuất khẩu và thương mại carbon.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng phát biểu tại Hội nghị Hội nghị sơ kết 6 năm thực hiện Nghị định số 98/2018/NĐ-CP.

Bà Bùi Thị Hạnh Hiếu, Tổng Giám đốc Công ty CP Kinh doanh Chế biến Nông sản Bảo Minh đề xuất cần nâng mức hỗ trợ vốn lên 50 tỷ đồng đối với những dự án đầu tư bài bản, có sức lan tỏa lớn.

Mở đường hướng tới chuỗi giá trị nông nghiệp xanh

Từ góc độ doanh nghiệp, bà Bùi Thị Hạnh Hiếu, Tổng Giám đốc Công ty CP Kinh doanh Chế biến Nông sản Bảo Minh, cho biết doanh nghiệp của bà hiện đã xây dựng được mạng lưới hơn 8.000 điểm bán hàng trên cả nước, đồng thời đẩy mạnh xuất khẩu, thương mại điện tử và bán lẻ trực tuyến. Riêng vùng nguyên liệu lúa chất lượng cao tại Hải Dương đã đạt quy mô 500 ha với đầy đủ mã số vùng trồng và truy xuất nguồn gốc điện tử.

“Chúng tôi sẵn sàng đầu tư lớn, nhưng mức hỗ trợ hiện tại chỉ tối đa 10 tỷ đồng/dự án là chưa đủ để doanh nghiệp mạnh dạn mở rộng quy mô hàng nghìn ha và xây dựng nhà máy chế biến sâu”, bà Hiếu nói.

Do đó, Tổng Giám đốc Công ty CP Kinh doanh Chế biến Nông sản Bảo Minh đề xuất cần nâng mức hỗ trợ vốn lên 50 tỷ đồng đối với những dự án đầu tư bài bản, có sức lan tỏa lớn; đồng thời phân luồng chính sách hỗ trợ theo quy mô và hiệu quả thực tế của từng chuỗi liên kết.

“Có như vậy mới khuyến khích được doanh nghiệp làm thật, làm lớn, từ đó kéo theo hàng nghìn hộ nông dân cùng hưởng lợi, hình thành những vùng nguyên liệu tập trung, đạt chuẩn quốc tế, đủ sức cạnh tranh trên thị trường toàn cầu”, bà Bùi Thị Hạnh Hiếu nhấn mạnh.

Cùng quan điểm, ông Huỳnh Văn Thòn, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Tập đoàn Lộc Trời, đánh giá cao việc sửa đổi Nghị định 98 sau hơn sáu năm triển khai, coi đây là bước đi cần thiết và kịp thời để giải quyết các vướng mắc thực tiễn.

Chủ tịch Hội đồng Quản trị Tập đoàn Lộc Trời chia sẻ bốn vấn đề cần ưu tiên hoàn thiện: khung pháp lý rõ ràng, rà soát và làm rõ chính sách liên kết, ứng dụng khoa học - công nghệ, cũng như bảo đảm lợi ích thiết thực cho nông dân.

Theo ông Huỳnh Văn Thòn, doanh nghiệp cần sự hỗ trợ mạnh mẽ hơn, nông dân đòi hỏi liên kết chặt chẽ, và các bên tham gia phải có cơ chế kết nối hiệu quả. Đây cũng là cơ hội để triển khai các dự án lớn như Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, đồng thời giải quyết các thách thức đang đặt ra trong ngành nông nghiệp.

Tập đoàn Lộc Trời đề xuất phân cấp mạnh mẽ hơn cho chính quyền địa phương, cho phép giao quyền trực tiếp để đảm bảo thủ tục minh bạch và đúng thẩm quyền. Việc thẩm định dự án có thể được giao cho cấp cơ sở, tăng tính chủ động và nâng cao năng lực quản lý. Kết hợp với hệ thống khuyến nông và các mô hình thí điểm, điều này sẽ giúp triển khai đồng bộ, hình thành hệ sinh thái nông nghiệp theo chuỗi ngành hàng.

Đặc biệt, tập đoàn kiến nghị áp dụng cơ chế "hậu kiểm, hậu hỗ trợ", cho phép doanh nghiệp và hợp tác xã tham gia ngay từ đầu, với Nhà nước hoàn trả kinh phí sau khi mô hình chứng minh hiệu quả. Đồng thời, cơ chế bảo hiểm và trọng tài độc lập sẽ bảo vệ quyền lợi, trách nhiệm của các bên, củng cố nền tảng pháp lý vững chắc.

Về lĩnh vực khoa học - công nghệ, việc chuyển giao cần được thực hiện sát sao với sản xuất thực tiễn, kết hợp cơ chế đầu tư công - tư và quỹ khuyến nông để áp dụng các tiến bộ kỹ thuật mới nhất, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng nông sản.

Trong khía cạnh tài chính, ông Thòn nhấn mạnh nhu cầu lớn về vốn nhưng khả năng tiếp cận còn hạn chế. Ông kiến nghị ngân hàng và tổ chức tín dụng tham gia trực tiếp vào hệ sinh thái nông nghiệp, giúp nông dân, doanh nghiệp và hợp tác xã tiếp cận vốn dễ dàng hơn, từ đó xây dựng chuỗi liên kết bền vững. "Mô hình thử nghiệm sẽ giúp xác định hiệu quả, từ đó hoàn thiện thể chế," ông Thòn nhấn mạnh.

Có thể thấy, với những định hướng chiến lược, đề xuất từ doanh nghiệp, HTX và kết quả ấn tượng từ các chương trình quốc gia, dự thảo nghị định mới hứa hẹn sẽ mở ra giai đoạn phát triển đột phá cho nông nghiệp Việt Nam. Không chỉ góp phần thực hiện cam kết Net Zero mà còn nâng cao giá trị gia tăng, hướng tới một nền kinh tế nông nghiệp xanh, bền vững và cạnh tranh toàn cầu, mang lại lợi ích lâu dài cho hàng triệu nông hộ và thúc đẩy xuất khẩu nông sản đạt kim ngạch kỷ lục.

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến: Chuỗi giá trị xanh, hữu cơ là bước đi tất yếu của nông nghiệp Việt Nam Phát biểu chỉ đạo tại hội thảo “Liên kết vùng - Thúc đẩy chuỗi giá trị xanh trong nông nghiệp Việt Nam”, thứ trưởng Phùng ...

Bộ Chính trị yêu cầu hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh phát triển nông nghiệp xanh, hữu cơ Đồng chí Trần Cẩm Tú - Thường trực Ban Bí thư thay mặt Bộ Chính trị, đã ký ban hành Kết luận số 219-KL/TW ngày ...

Ứng dụng nông nghiệp tuần hoàn trong giảm phát thải, hướng tới nền nông nghiệp xanh và bền vững Với mục tiêu đạt phát thải ròng bằng không (Net Zero) vào năm 2050, nông nghiệp - lĩnh vực đóng góp gần một phần tư ...