Cà Mau xây dựng 3 kịch bản ứng phó hạn hán, xâm nhập mặn

UBND tỉnh Cà Mau đã xây dựng 3 kịch bản ứng phó giai đoạn 2026–2027, ưu tiên bảo đảm nước sinh hoạt và bảo vệ sản xuất nông nghiệp. Ảnh minh họa

UBND tỉnh Cà Mau vừa ban hành Kế hoạch số 635/KH-UBND về việc ứng phó hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn do ảnh hưởng của El Niño giai đoạn 2026-2027 trên địa bàn tỉnh.

Theo thông tin cập nhật của các cơ quan chuyên môn thuộc Bộ, hiện tượng ENSO đã chuyển sang trạng thái El Niño. Trong giai đoạn từ tháng 10 đến tháng 12/2026, El Niño được dự báo duy trì cường độ rất mạnh, với xác suất lên đến 98%. Từ tháng 1 đến tháng 3/2027, hiện tượng này tiếp tục ở mức rất mạnh, có khả năng bắt đầu giảm cường độ so với quý IV/2026 và nhiều khả năng kéo dài đến những tháng đầu mùa hè năm 2027.

Trước diễn biến trên, nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trên diện rộng tại Cà Mau được nhận định có thể bắt đầu từ đầu mùa khô 2026-2027, tức tháng 11/2026, và kéo dài đến khoảng tháng 5/2027.

Ba kịch bản ứng phó theo cấp độ rủi ro

Theo kế hoạch, các kịch bản được xây dựng căn cứ vào ranh giới độ mặn 4‰, chiều sâu xâm nhập mặn tính từ cửa sông vào nội đồng và mức độ thiếu hụt nguồn nước ngọt so với trung bình nhiều năm.

Kịch bản 1 – Cấp độ 1, rủi ro thấp: Ranh giới độ mặn 4‰ xâm nhập vào nội đồng dưới 25 km. Nguồn nước ngọt cơ bản đáp ứng nhu cầu sản xuất và sinh hoạt, chỉ xảy ra thiếu nước cục bộ tại các khu vực cuối nguồn.

Với kịch bản này, tỉnh triển khai các biện pháp theo dõi, cảnh báo, quản lý và sử dụng tiết kiệm nguồn nước, chủ động phòng ngừa nguy cơ thiếu nước, xâm nhập mặn. Nước sinh hoạt được ưu tiên bảo đảm cho người dân tại các khu vực khan hiếm nước ngọt thuộc các xã Biển Bạch, Nguyễn Phích, Khánh Lâm và Khánh An. Đồng thời, tăng cường theo dõi diễn biến độ mặn, nguồn nước và tình hình thiếu nước tại những khu vực có nguy cơ bị ảnh hưởng.

Kịch bản 2 – Cấp độ 2, rủi ro trung bình: Ranh giới độ mặn 4‰ xâm nhập vào nội đồng trên 25 km đến 50 km; nguồn nước ngọt thiếu hụt từ 30% đến 50% so với trung bình nhiều năm.

Ngoài duy trì các biện pháp của kịch bản 1, tỉnh tăng cường điều tiết, phân phối nguồn nước; tổ chức trữ nước ngọt, kiểm soát xâm nhập mặn và ưu tiên cấp nước cho sinh hoạt, các vùng sản xuất trọng điểm.

Các nhiệm vụ cụ thể gồm tăng tần suất quan trắc độ mặn tại những vị trí trọng điểm; rà soát, điều chỉnh phương án vận hành hệ thống công trình thủy lợi phù hợp với diễn biến nguồn nước và nhu cầu sử dụng; tổ chức phân vùng cấp nước, ưu tiên nước sinh hoạt và các khu vực sản xuất trọng điểm.

Tỉnh cũng rà soát khả năng trữ nước của hệ thống kênh, rạch, ao, hồ và các công trình hiện có; xây dựng phương án bơm chuyển, trữ nước ngọt, đắp đập tạm tại các vị trí cần thiết, bảo đảm điều kiện kỹ thuật để giữ nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất. Vật tư, phương tiện và phương án cấp nước bổ sung cho các khu vực có nguy cơ thiếu nước được chủ động chuẩn bị.

Đối với sản xuất nông nghiệp, kế hoạch yêu cầu khoanh vùng, xác định diện tích có nguy cơ thiếu nước tưới; hướng dẫn người dân điều chỉnh kế hoạch sản xuất, lịch thời vụ và áp dụng biện pháp sử dụng nước tiết kiệm phù hợp với từng loại cây trồng, mô hình sản xuất. Nguồn nước được tập trung bảo đảm cho diện tích lúa Đông Xuân và các vùng sản xuất lúa - tôm có điều kiện duy trì sản xuất an toàn.

Cùng với đó, tỉnh tăng cường trực ban, tuần tra, kiểm tra và duy trì mực nước phù hợp tại các khu vực có nguy cơ cháy rừng, trọng tâm là rừng U Minh Hạ và cụm đảo Hòn Khoai; theo dõi các khu vực có nguy cơ sụt lún, sạt lở, kiểm tra và bảo vệ công trình thủy lợi, tuyến giao thông, hạ tầng thiết yếu.

Kịch bản 3 – Cấp độ 3, rủi ro lớn: Ranh giới độ mặn 4‰ xâm nhập vào nội đồng trên 50 km đến 90 km; nguồn nước ngọt thiếu hụt trên 50% so với trung bình nhiều năm.

Ở cấp độ này, tỉnh tiếp tục thực hiện các giải pháp của kịch bản 2, đồng thời huy động tối đa lực lượng, phương tiện và nguồn lực để bảo đảm nước sinh hoạt, giữ và trữ nước ngọt, giảm thiểu thiệt hại đối với sản xuất, đời sống người dân và các công trình hạ tầng thiết yếu.

Các biện pháp cấp bách gồm tổ chức cấp nước cho những khu vực thiếu nước nghiêm trọng bằng xe bồn, sà lan hoặc phương tiện phù hợp; thiết lập các điểm cấp nước tập trung, trạm cấp nước tạm thời và huy động những nguồn nước an toàn có thể khai thác, vận chuyển, phân phối. Nhu cầu nước sinh hoạt thiết yếu của người dân được ưu tiên tuyệt đối, nhất là tại các khu vực bị cô lập hoặc không còn nguồn nước ngọt bảo đảm chất lượng.

Đối với công trình giữ và trữ nước, tỉnh khẩn trương tổ chức đắp đập tạm, đóng mở cống, điều tiết dòng chảy, bơm chuyển và trữ nước ngọt tại các vị trí cần thiết theo điều kiện thực tế. Việc triển khai phải bảo đảm yêu cầu kỹ thuật, an toàn công trình, khả năng tiêu thoát nước và hạn chế ảnh hưởng bất lợi đến khu vực lân cận.

Trong sản xuất nông nghiệp, căn cứ tình hình nguồn nước và dự báo diễn biến hạn hán, xâm nhập mặn, cơ quan chức năng hướng dẫn người dân điều chỉnh lịch thời vụ, cơ cấu cây trồng và phương án sản xuất; đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét hạn chế hoặc tạm dừng xuống giống tại những khu vực không bảo đảm nguồn nước tưới, có nguy cơ thiệt hại cao.

Kế hoạch đồng thời yêu cầu huy động lực lượng, phương tiện triển khai các biện pháp phòng cháy, chữa cháy rừng ở mức cao nhất theo cấp dự báo cháy rừng và tình hình thực tế; tăng cường kiểm tra, giám sát khu vực có nguy cơ sụt lún, sạt lở, xử lý kịp thời các sự cố nhằm bảo đảm an toàn công trình thủy lợi, giao thông và hạ tầng kỹ thuật thiết yếu.

Ưu tiên nước sinh hoạt, bảo vệ sản xuất

Kế hoạch được triển khai thống nhất trên phạm vi toàn tỉnh Cà Mau, tập trung chỉ đạo và ưu tiên phân bổ nguồn lực cho những khu vực trọng điểm.

Về nước sinh hoạt, các địa bàn được ưu tiên gồm xã Biển Bạch, Khánh Lâm, Khánh An, Nguyễn Phích và các địa bàn, điểm dân cư thực tế xảy ra thiếu nước sinh hoạt trên toàn tỉnh.

Về sản xuất nông nghiệp, các khu vực trọng điểm gồm vùng sản xuất lúa ngọt hóa phía Tây kênh Vĩnh Phong, vùng dọc tuyến Quốc lộ 1A và vùng chuyển đổi sản xuất lúa - tôm ở cuối nguồn nước chưa có hệ thống đê bao khép kín, có nguy cơ nhiễm mặn cao. Đối với phòng, chống thiên tai, kế hoạch chú trọng khu vực có nguy cơ sụt lún đất tại Tiểu vùng VI, VII thuộc khu vực Bắc Cà Mau; khu vực phòng, chống cháy rừng tại U Minh Hạ và cụm đảo Hòn Khoai.

Bên cạnh các nhiệm vụ theo từng kịch bản, kế hoạch yêu cầu các cơ quan, đơn vị triển khai ngay công tác quan trắc, cảnh báo; rà soát các hộ dân có nguy cơ thiếu nước sinh hoạt; bảo vệ sản xuất; kiểm tra công trình thủy lợi, công trình cấp nước; theo dõi nguy cơ sụt lún đất và chuẩn bị phương án phòng cháy, chữa cháy rừng. Các nhiệm vụ này được thực hiện đối với cả ba kịch bản, không chờ công bố kích hoạt.

UBND tỉnh Cà Mau giao Sở Nông nghiệp và Môi trường làm cơ quan đầu mối tham mưu tổ chức triển khai, theo dõi, đánh giá và đề xuất kích hoạt, điều chỉnh các kịch bản ứng phó. UBND các xã, phường có trách nhiệm xây dựng, tổ chức thực hiện phương án phù hợp với điều kiện thực tế; rà soát số hộ thiếu nước sinh hoạt, diện tích sản xuất có nguy cơ thiệt hại và triển khai các biện pháp thuộc thẩm quyền.

UBND tỉnh đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường, UBND các xã, phường cùng các cơ quan, đơn vị liên quan nghiêm túc tổ chức thực hiện kế hoạch theo chức năng, nhiệm vụ được giao. Người đứng đầu chịu trách nhiệm về tiến độ và kết quả thực hiện. Trong quá trình triển khai, các đơn vị thường xuyên báo cáo UBND tỉnh thông qua Sở Nông nghiệp và Môi trường để kịp thời xem xét, quyết định, điều chỉnh phù hợp với tình hình thực tế.