Triển vọng kinh tế Việt Nam từ góc nhìn của định chế tài chính khu vực

Triển vọng kinh tế của Việt Nam trong năm 2024 được các tổ chức quốc tế dự báo khá lạc quan, tăng trưởng GDP sẽ phục hồi mạnh mẽ.

Kinh tế Việt Nam năm 2024 sẽ phục hồi tốt hơn, ảnh hưởng của thị trường Tài chính - Tiền tệ cho thấy, dòng vốn FDI, kiều hối tích cực và thặng dư thương mại được duy trì, hỗ trợ tài khóa được tiếp tục và chương trình đầu tư công sẽ kích thích tăng trưởng mạnh mẽ. Trong quý đầu của năm 2024, nền kinh tế đã tăng trưởng 5,7% so với mức 3,4% của cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, rủi ro sụt giảm từ những bất ổn địa chính trị toàn cầu và nguy cơ dễ đổ vỡ của cấu trúc trong nước đã cản trở đà tăng trưởng.

Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) dự báo tăng trưởng kinh tế của Việt Nam đạt mức 6,8% trong năm 2024.

Sự trở lại của các đơn hàng xuất khẩu và tiêu dùng trong nước gia tăng đã vực dậy tăng trưởng của ngành công nghiệp chế biến, chế tạo từ cuối năm 2023 và gia tăng mạnh hơn trong năm 2024. Ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tăng trưởng 6,8% trong quý 1 năm 2024 so với mức giảm 0,5% cùng kỳ năm trước, đã đóng góp vào tốc độ tăng trưởng 6,3% của sản xuất công nghiệp. Lãi suất thấp hơn, các biện pháp tài khóa và khung pháp lý liên quan tới đất đai được cải thiện sẽ hỗ trợ tăng trưởng mạnh mẽ. Tuy nhiên, tăng trưởng toàn cầu chậm lại và lãi suất điều hành cao có thể cản trở tăng trưởng của ngành công nghiệp chế biến xuất khẩu.

Lãi suất thấp, các biện pháp chính sách tài khóa và tăng lương sẽ thúc đẩy dịch vụ tiêu dùng trong năm 2024. Hoạt động kinh tế phục hồi, tuy chậm nhưng sẽ thúc đẩy các dịch vụ logistic, chính sách thị thực cởi mở hơn sẽ thúc đẩy du lịch. Về tổng thể, ngành dịch vụ được dự báo sẽ tăng trưởng 7,7% trong năm 2024.

Nhu cầu toàn cầu đối với hàng hóa nông nghiệp và các hiệp định thương mại tự do sẽ tiếp tục hỗ trợ xuất khẩu nông sản. Chính sách tiền tệ theo đuổi mục tiêu kép là bình ổn giá cả và tăng trưởng, ngay cả khi không gian chính sách bị hạn chế. Tình trạng suy thoái dự kiến của nền kinh tế toàn cầu trong năm 2024 có thể được kiềm chế bởi giá dầu, từ đó có thể giảm áp lực lạm phát. Lạm phát bình quân trong quý 1 năm 2024 giảm còn 3,8% so với mức tăng 4,2% của cùng kỳ năm trước. Mặc dù lạm phát được dự báo dưới mức 4% - 4,5%, song áp lực ngắn hạn vẫn còn tồn tại do những căng thẳng địa chính trị và sự gián đoạn của các chuỗi cung ứng toàn cầu.

Cục Dự trữ liên bang Mỹ dự kiến cắt giảm lãi suất trong năm 2024, lạm phát bên ngoài sẽ tiếp tục hạ nhiệt. Các đợt cắt giảm lãi suất của FED trong năm 2024 giúp giảm áp lực lên tiền đồng Việt Nam nhưng rủi ro nợ xấu vẫn tăng cao với mức đỉnh điểm là 4,6% tổng dư nợ vào cuối năm 2023, làm giảm triển vọng nới lỏng thêm chính sách tiền tệ. Luật các tổ chức tín dụng sửa đổi có hiệu lực ngày 01/7/2024 sẽ giám sát tốt hơn các hoạt động cho vay.

Trong bối cảnh không gian chính sách tiền tệ hạn chế, chi tiêu tài khóa và đầu tư vẫn là chìa khóa tăng trưởng trong năm 2024. Vị thế tài khóa thuận lợi, với thâm hụt ngân sách không đáng kể và tỉ lệ nợ công trên GDP thấp, mang lại đủ không gian tài khóa để hỗ trợ tăng trưởng.

Chương trình giảm thuế giá trị gia tăng hiện tại đã được gia hạn tới tháng 6 năm 2024 và có thể kéo dài tới cuối năm 2024; lượng lớn vốn đầu tư công, tương đương 27,3 tỉ USD, đã được lên kế hoạch giải ngân trong năm nay. Cùng với số vốn giải ngân trong năm 2023, khoản đầu tư công bổ sung này sẽ thúc đẩy tăng trưởng đáng kể. Sự phục hồi của ngành công nghiệp chế biến xuất khẩu sẽ hỗ trợ dòng vốn FDI. Vốn FDI đăng ký tăng 13,4% và vốn giải ngân tăng 7,1% trong quý 1 năm 2024 so với cùng kỳ năm trước. Đầu tư công được đẩy mạnh, điều kiện kinh doanh được cải thiện sẽ tạo thuận lợi thúc đẩy đầu tư tư nhân trong năm 2024.

Nhu cầu toàn cầu suy yếu sẽ hạn chế sự phục hồi thương mại trong năm 2024. Tăng trưởng toàn cầu dự kiến sẽ phục hồi chậm hơn kỳ vọng, từ đó có thể làm chậm quá trình phục hồi xuất khẩu của Việt Nam. Xuất khẩu trong quý 1 năm 2024 tăng 17%, trong khi nhập khẩu tăng 13,9%. Xuất, nhập khẩu được dự báo tăng trưởng khiêm tốn ở mức 4%–4,5% trong năm nay và năm tới do nhu cầu bên ngoài mới đang dần phục hồi.

Hoạt động sản xuất được khôi phục sẽ thúc đẩy nhập khẩu đầu vào sản xuất và thặng dư tài khoản vãng lai được dự báo ở mức 1,5% GDP trong năm. Sự phục hồi toàn diện trong công nghiệp chế biến xuất khẩu, dịch vụ và hoạt động ổn định của ngành nông nghiệp được kỳ vọng sẽ hỗ trợ cho đà phục hồi tích cực của Việt Nam. Dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài và kiều hối trong xu hướng tích cực, thặng dư thương mại được duy trì tiêu dùng trong nước phục hồi, kích thích tài khóa được tiếp tục với chương trình đầu tư công được coi là chìa khóa để thúc đẩy tăng trưởng trong năm 2024.

Giám đốc quốc gia ADB tại Việt Nam, Shantanu Chakraborty từng chia sẻ: “Mặc dù môi trường toàn cầu còn nhiều thách thức, nhưng kinh tế Việt Nam được kỳ vọng tăng trưởng với nhịp độ vững chắc trong năm nay và những năm sắp tới”.

Ông Shantanu Chakraborty lưu ý, những bất ổn địa chính trị toàn cầu và những hạn chế mang tính cơ cấu của kinh tế trong nước có thể ảnh hưởng đến triển vọng này. Do đó, các biện pháp chính sách trong năm 2024 cần kết hợp giải pháp hỗ trợ tăng trưởng ngắn hạn để đẩy mạnh nhu cầu trong nước; cải thiện cơ cấu dài hạn là giải pháp quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng bền vững.n