Phát triển công nghệ tưới ngập khô xen kẽ trong canh tác lúa thích ứng với biến đổi khí hậu

Quang cảnh buổi Hội thảo sơ kết chương trình “Công nghệ tưới ngập khô xen kẽ trong canh tác lúa thích ứng với biến đổi khí hậu” năm 2025

Ngày 17/11, tại phường Đồng Hới, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị phối hợp với Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp Bắc Trung Bộ và Công ty TNHH Green Carbon Japan Việt Nam tổ chức Hội thảo sơ kết chương trình “Công nghệ tưới ngập khô xen kẽ trong canh tác lúa thích ứng với biến đổi khí hậu” năm 2025 và triển khai Kế hoạch giai đoạn 2026-2030 trên địa bàn tỉnh.

Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo các sở, ngành, đơn vị khoa học, doanh nghiệp, cùng đại diện UBND và các hợp tác xã tại các địa phương tham gia mô hình…

Tại hội thảo, các đại biểu đã nghe báo cáo kết quả quá trình triển khai chương trình “Công nghệ tưới ngập khô xen kẽ (AWD) trong canh tác lúa thích ứng với biến đổi khí hậu” năm 2025 và đánh giá kết quả thực hiện mô hình tại các địa phương trên địa bàn tỉnh.

Kỹ thuật tưới AWD là phương pháp quản lý nước tiên tiến do FAO và IRRI khuyến nghị, cho phép ruộng lúa luân phiên giữa giai đoạn ngập và khô cạn có kiểm soát, nhờ đó vừa tiết kiệm nước tưới, vừa giảm phát thải khí nhà kính nhưng vẫn đảm bảo năng suất và chất lượng lúa.

Được biết, sau khi thí điểm thành công gần 60 ha trong vụ Đông xuân 2024-2025, tỉnh Quảng Trị tiếp tục mở rộng thêm hơn 2.060ha áp dụng kỹ thuật này trong vụ Hè thu 2025 tại các xã Trường Ninh, Ninh Châu, Quảng Ninh, Vĩnh Thủy, Triệu Phong và Triệu Bình, nâng tổng diện tích thực hiện năm 2025 lên gần 2.120ha với 19 hợp tác xã tham gia thực hiện.

Đại diện Công ty TNHH Green Carbon Japan trao đổi về hoạt động phối hợp thực hiện Dự án tại tỉnh Quảng Trị

Kết quả theo dõi tại các điểm mô hình cho thấy năng suất lúa AWD đều đạt cao hơn hoặc tương đương với phương pháp tưới ngập liên tục (CF) từ 4,6-8,6%. Năng suất trung bình vùng dự án đạt 5-5,8 tấn/ha, trong khi ruộng tưới truyền thống chỉ đạt 4,5-5,4 tấn/ha. Cụ thể, xã Trường Ninh đạt 5,5 tấn/ha (cao hơn 0,4 tấn so với CF); xã Ninh Châu đạt 5,6 tấn/ha; xã Quảng Ninh đạt 5,1 tấn/ha (so với 4,5 tấn CF); xã Vĩnh Thủy đạt 5,8 tấn/ha; các xã Triệu Phong và Triệu Bình cũng ghi nhận mức tăng khoảng 0,2 tấn/ha.

Không chỉ bảo đảm năng suất, kỹ thuật AWD giúp cây lúa sinh trưởng tốt hơn, đẻ nhánh khỏe, thân cứng, hạn chế đổ ngã và giảm đáng kể số lần tưới. Trung bình mỗi vụ, nông dân chỉ cần tưới 3,5 lần, giảm 1,4 lần so với tưới ngập liên tục, góp phần hạ chi phí sản xuất, tiết kiệm công lao động và lượng nước sử dụng.

Một kết quả đáng chú ý của chương trình là khả năng giảm phát thải khí nhà kính, đặc biệt là khí mê-tan (CH₄). Tính bình quân toàn vùng, kỹ thuật AWD giúp giảm 54,42% lượng CH₄ phát thải; mỗi hecta áp dụng kỹ thuật giảm trung bình 7,08 tCO₂e/năm so với CF. Với tổng diện tích gần 2.120ha trong năm 2025, chương trình đã góp phần giảm hơn 8.277 tCO₂e, mở ra tiềm năng xây dựng mô hình lúa gạo theo hướng thu tín chỉ carbon trong tương lai.

Đại diện Viện Khoa học Kỹ thuật nông nghiệp Bắc Trung bộ trình bày kết quả thực hiện dự án

Theo Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp Bắc Trung Bộ, kết quả đạt được tại Quảng Trị thể hiện rõ sự chủ động và thích ứng nhanh của nông dân khi tiếp cận kỹ thuật mới. Hệ thống thủy lợi của tỉnh tương đối hoàn chỉnh, địa hình bằng phẳng, giúp việc điều tiết nước thuận lợi; nhận thức của người dân về sản xuất tiết kiệm và bảo vệ môi trường cũng ngày càng được nâng cao. Trong năm 2025, hơn 800 lượt cán bộ kỹ thuật, lãnh đạo hợp tác xã và nông dân đã được tập huấn về quy trình tưới, giám sát phát thải và quản lý nước, tạo nền tảng chắc chắn cho việc mở rộng mô hình trong những năm tiếp theo.

Đồng thời, hội thảo cũng đã thảo luận về dự thảo kế hoạch triển khai thực hiện đề án giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2026-2035, hướng tới năm 2050 của tỉnh. Phấn đấu đến 2035 giảm được ít nhất 15-20% khí carbon so với năm cơ sở 2020; diện tích thực hiện giảm phát thải đạt 35.000ha, trong đó diện tích lúa đạt 30.000ha; xây dựng và ban hành các bộ quy trình canh tác giảm phát thải trên các cây trồng chủ lực như lúa, cà phê, hồ tiêu... Đến năm 2050 phấn đấu có 100% diện tích canh tác thực hiện giảm phát thải, xây dựng được cơ sở dữ liệu vùng canh tác giảm phát thải của tỉnh...

Bà Nguyễn Hồng Phương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị cho biết, các kết quả đạt được trong năm 2025 là minh chứng rõ ràng cho tính hiệu quả và khả năng nhân rộng của kỹ thuật tưới AWD trên địa bàn tỉnh. Trong thời gian tới, ngành Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục phối hợp với các viện nghiên cứu, doanh nghiệp và chính quyền địa phương để hoàn thiện quy trình kỹ thuật, tăng cường tập huấn, hỗ trợ các HTX mở rộng vùng áp dụng và thúc đẩy việc hình thành chuỗi sản xuất lúa theo tiêu chuẩn giảm phát thải và tín chỉ carbon.