Nông nghiệp Việt Nam còn nhiều dư địa phát triển để thu hút các nhà đầu từ Quốc tế.

Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam: Tiềm năng nhưng cũng đầy thách thức

Việt Nam có nhiều tiềm năng để phát triển nông nghiệp hữu cơ, với điều kiện tự nhiên thuận lợi, nguồn lao động dồi dào và kinh nghiệm sản xuất nông nghiệp lâu đời. Theo số liệu của Bộ NN&PTNT (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường), diện tích đất nông nghiệp hữu cơ của Việt Nam đã tăng trưởng đáng kể trong những năm gần đây, đạt khoảng 174.000 ha vào năm 2022. Tuy nhiên, so với tiềm năng thực tế, con số này vẫn còn rất khiêm tốn. Theo Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), tính đến tháng 02/2018, tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào nông nghiệp mới đạt 3,5 triệu USD với 514 dự án. Nếu so với tổng vốn đầu tư luỹ kế vào ngành nông nghiệp thì số vốn này chỉ chiếm khoảng 1%. Điều này cho thấy sự tham gia của FDI vào nông nghiệp, đặc biệt là nông nghiệp hữu cơ còn rất hạn chế.

Một trong những thách thức lớn nhất đối với nông nghiệp hữu cơ Việt Nam là quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, manh mún, thiếu liên kết giữa các khâu trong chuỗi giá trị. Điều này dẫn đến khó khăn trong việc kiểm soát chất lượng, đảm bảo nguồn cung ổn định và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Bên cạnh đó, chi phí sản xuất nông nghiệp hữu cơ thường cao hơn so với nông nghiệp truyền thống, khiến cho sản phẩm hữu cơ khó cạnh tranh về giá cả. Ngoài ra, việc thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao, thiếu kinh nghiệm trong quản lý và vận hành chuỗi giá trị nông nghiệp hữu cơ cũng là những rào cản lớn.

Giải pháp thu hút doanh nghiệp FDI vào nông nghiệp hữu cơ

Để thu hút các doanh nghiệp FDI tham gia vào chuỗi phát triển nông nghiệp hữu cơ, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Trước hết, cần cải thiện môi trường đầu tư bằng cách đơn giản hóa các thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư nước ngoài trong việc tiếp cận đất đai, nguồn vốn và các chính sách ưu đãi. Ví dụ tại tỉnh Lâm Đồng, chính quyền địa phương đã triển khai mô hình “một cửa, một cửa” để giải quyết nhanh chóng các thủ tục đầu tư cho doanh nghiệp bao gồm cả các doanh nghiệp FDI trong lĩnh vực nông nghiệp hữu cơ. Hay như tại tỉnh An Giang, chính quyền đã xây dựng các khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, cung cấp cơ sở hạ tầng đồng bộ và các chính sách ưu đãi về thuế, tiền thuê đất để thu hút các nhà đầu tư. Xây dựng hệ thống pháp luật minh bạch, rõ ràng, bảo vệ quyền lợi của các nhà đầu tư, đồng thời đẩy mạnh cải cách thể chế, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Hơn nữa, cần chú trọng xây dựng cơ sở hạ tầng để đảm bảo việc vận chuyển hàng hóa nội địa. Điển hình, dự án xây dựng đường cao tốc Bắc - Nam phía Đông sẽ giúp kết nối các vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm với các thị trường tiêu thụ lớn, tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận chuyển nông sản trong đó có nông nghiệp hữu cơ. Hay như dự án nâng cấp hệ thống thủy lợi ở Đồng bằng sông Cửu Long sẽ giúp đảm bảo nguồn nước tưới tiêu cho sản xuất nông nghiệp, kể cả nông nghiệp hữu cơ. Xây dựng các khu nông nghiệp công nghệ cao, các trung tâm nghiên cứu và chuyển giao công nghệ để hỗ trợ doanh nghiệp FDI trong việc ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Để thực hiện mục tiêu này, Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Nông nghiệp Công nghệ cao TP.HCM đã hợp tác với các doanh nghiệp FDI để nghiên cứu và chuyển giao các công nghệ sản xuất nông nghiệp hữu cơ tiên tiến.

Không chỉ có vậy, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cũng là yếu tố then chốt đảm bảo nguồn lao động dài hạn. Đào tạo đội ngũ lao động có trình độ chuyên môn cao, đáp ứng yêu cầu của sản xuất nông nghiệp hữu cơ. Một trong những ví dụ tiêu biểu, Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM đã triển khai các khóa đào tạo về kỹ thuật sản xuất nông nghiệp hữu cơ, quản lý chuỗi cung ứng nông sản hữu cơ cho sinh viên và người lao động. Hay như một số doanh nghiệp FDI đã phối hợp với các trung tâm dạy nghề để đào tạo lao động địa phương về kỹ thuật sản xuất nông nghiệp hữu cơ theo tiêu chuẩn quốc tế. Tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế, các trường đại học, viện nghiên cứu để chuyển giao công nghệ và kinh nghiệm quản lý. Gần đây, dự án “Phát triển chuỗi giá trị rau quả an toàn và bền vững” do Tổ chức Hợp tác Phát triển Đức (GIZ) tài trợ đã hỗ trợ các doanh nghiệp và nông dân Việt Nam tiếp cận với các công nghệ và kinh nghiệm sản xuất nông nghiệp hữu cơ từ Đức.

Xây dựng thương hiệu và xúc tiến thương mại cũng là yếu tố quan trọng để đưa sản phẩm nông nghiệp hữu cơ Việt Nam ra thị trường Quốc tế. Xây dựng thương hiệu quốc gia cho nông sản hữu cơ Việt Nam, đảm bảo uy tín và chất lượng. Tổ chức các hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối doanh nghiệp FDI với các nhà sản xuất và xuất khẩu nông sản hữu cơ trong nước. Với những giải pháp được thực hiện đồng bộ, Việt Nam có thể thiết lập môi trường đầu tư hấp dẫn, thu hút được nhiều doanh nghiệp FDI tham gia vào chuỗi phát triển nông nghiệp hữu cơ, góp phần nâng cao giá trị gia tăng cho ngành nông nghiệp thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.