Dấu ấn 8 thập kỷ ngành Nông nghiệp và Môi trường: Kế thừa và đổi mới vì phát triển xanh, bền vững

Trải qua 8 thập kỷ xây dựng và phát triển, ngành nông nghiệp và môi trường Việt Nam từng bước khẳng định vai trò nền tảng trong phát triển kinh tế, định hướng tới nông nghiệp sinh thái, kinh tế tuần hoàn và tăng trưởng xanh.

Từ “canh nông làm gốc” đến nền tảng phát triển quốc gia

Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ảnh tư liệu Năm 1946, khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa còn rất non trẻ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết trong “Thư gửi điền chủ nông gia Việt Nam” (11/4/1946) rằng: “Việt Nam là nước sống về nông nghiệp. Nền kinh tế nước ta lấy canh nông làm gốc. Trong công cuộc xây dựng nước nhà, Chính phủ trông mong vào nông dân, trông cậy vào nông nghiệp một phần lớn. Nông dân ta giàu thì nước ta giàu. Nông nghiệp ta thịnh thì nước ta thịnh...”

Chỉ hai tháng sau ngày Chủ tịch Hồ chí Minh đọc bản "Tuyên ngôn độc lập", ngày 14/11/1945, Hội đồng Chính phủ đã ban hành Quyết nghị về việc lập Bộ Canh nông. Đây chính là Tiền thân của Bộ Nông nghiệp và Môi trường ngày nay.

Bộ Canh nông ngày ấy ra đời với 2 nhiệm vụ chính: "ngoài công việc tăng gia sản xuất cấp tốc để giải quyết nạn đói trong phạm vi tình thế hiện thời, sẽ có nhiệm vụ sửa soạn một chương trình kiến thiết về kinh tế nông nghiệp sau này và đặt những căn bản đầu tiên cho cuộc kiến thiết ấy"

Tiếp đó, ngày 01/12/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 69-SL nhằm thống nhất các cơ quan về canh nông, thú y, mục súc, ngư nghiệp, lâm chính và tín dụng nông nghiệp trong một đầu mối. Những quyết định sớm và rõ ràng này đặt nền móng cho ngành nông nghiệp và môi trường ngay từ buổi đầu độc lập.

Từ nền tảng ấy, ngành nông nghiệp và môi trường từng bước khẳng định vai trò quan trọng đối với ổn định kinh tế và đời sống xã hội. Việt Nam chuyển từ tình trạng thiếu lương thực sang vị thế quốc gia xuất khẩu nông sản lớn. Mỗi năm, lượng gạo xuất khẩu đạt hơn bảy triệu tấn; hàng trăm mặt hàng nông, lâm và thủy sản có mặt tại hơn hai trăm quốc gia và vùng lãnh thổ.

Đoàn công tác của Bộ Nông nghiệp và Môi trường do Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp làm trưởng đoàn dâng hương tại di tích lịch sử Bộ Canh nông. Ảnh: KT

Ngày 9/11, Đoàn công tác của Bộ Nông nghiệp và Môi trường do Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp làm Trưởng đoàn đã về nguồn tại Khu di tích lịch sử Quốc gia Bộ Canh nông.

Nơi đây, 80 năm trước, Bộ Canh nông, tiền thân của Bộ Nông nghiệp và Môi trường hôm nay được thành lập, đánh dấu một mốc son trong lịch sử cách mạng Việt Nam, mở đầu hành trình xây dựng nền nông nghiệp tự chủ, vì dân, vì nước.

Khu di tích Quốc gia Bộ Canh nông là nơi ở và làm việc của các vị lãnh đạo và cán bộ, nhân viên Bộ Canh nông trong những năm cuối của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược (từ năm 1952 đến năm 1954). Tại nơi đây, dưới sự đùm bọc, chở che của đồng bào các dân tộc tỉnh Tuyên Quang, cán bộ Bộ Canh nông đã vượt qua muôn vàn gian khó, luôn đoàn kết, không ngừng sáng tạo để tham mưu cho chính phủ kiện toàn hệ thống tổ chức bộ máy, chỉ đạo phát triển kinh tế nông nghiệp và phát động các phong trào thi đua “tăng gia sản xuất” phục vụ công cuộc kháng chiến kiến quốc giành thắng lợi. Khu Nhà bia di tích Bộ Canh nông tại thôn Hoắc, xã Thái Bình, tỉnh Tuyên Quang. Đặc biệt là việc đề ra những chủ trương, xây dựng và hướng dẫn nông dân cải tiến kỹ thuật, tăng năng suất cây trồng, giảm bớt thời gian canh tác và công lao động, làm tốt công tác phòng chống dịch bệnh lây nhiễm trong gia súc, gia cầm, vận động nhân dân ăn ở vệ sinh đảm bảo sức khỏe. Sau khi chiến dịch Điện Biên Phủ thắng lợi, Bộ Canh nông rời thôn Hoắc, xã Thái Bình, tỉnh Tuyên Quang về cùng với Chính phủ tiếp quản Thủ đô Hà Nội.

Chương trình “Trở về nguồn cội Bộ Canh nông” tại Khu di tích lịch sử Quốc gia Bộ Canh nông ở Tuyên Quang nhắc nhớ hành trình khởi đầu và truyền cảm hứng cho hiện tại.

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp khẳng định, Di tích lịch sử Quốc gia Bộ Canh nông là cội nguồn, là điểm tựa tinh thần của ngành Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam trong hành trình phát triển hiện đại và bền vững.

Tại di tích, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cùng đoàn công tác đã dâng hương tưởng niệm, kết nạp 80 đảng viên mới, tặng 80 xe đạp cho học sinh và hỗ trợ 10 căn nhà Đại đoàn kết cho hộ nghèo.

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ hỗ trợ xây dựng vùng nguyên liệu, ứng dụng khoa học công nghệ, phát triển chế biến nhỏ, đồng hành xây dựng thương hiệu cho các sản phẩm chủ lực, đồng thời hỗ trợ đầu tư cầu giao thông tại thôn Hoắc (xã Thái Bình, tỉnh Tuyên Quang) nơi gắn với di tích Bộ Canh nông.

Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng lãnh đạo tỉnh Tuyên Quang trao Quyết định kết nạp Đảng cho đảng viên mới tại di tích Bộ Canh nông. Ảnh: ĐT

80 năm qua, dù ở bất kỳ giai đoạn nào, nông nghiệp và môi trường vẫn là trụ đỡ của nền kinh tế, là bệ phóng sinh kế của hàng chục triệu nông dân, là bức tường vững chắc bảo đảm an ninh lương thực quốc gia.

Từ một đất nước thiếu đói mỗi mùa giáp hạt, Việt Nam nay đã vươn lên trở thành cường quốc xuất khẩu nông sản, với hơn 7 triệu tấn gạo mỗi năm, cùng hàng trăm sản phẩm nông - lâm - thủy sản hiện diện tại hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Những con số biết nói ấy là minh chứng cho một chặng đường kiên cường, sáng tạo, bền bỉ của các thế hệ cán bộ, nông dân và những người làm công tác Nông nghiệp và Môi trường hôm nay.

Năm 2025 càng thêm ý nghĩa khi ngành được kiện toàn chức năng, nhiệm vụ, thống nhất quản lý phát triển nông nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới, bảo vệ môi trường và hướng tới phát triển bền vững. Đó không chỉ là sự nối dài truyền thống, mà còn là khẳng định tầm nhìn chiến lược trong thời kỳ mới.

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến chủ trì họp báo về các hoạt động Kỷ niệm 80 năm ngành Nông nghiệp và Môi trường và Đại hội Thi đua yêu nước lần thứ I.

Tiếp bước phát triển: truyền thống, đổi mới, bền vững

Tại cuộc họp báo ngày 05 tháng 11 năm 2025, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến nhấn mạnh: Đây là sự kiện chính trị - xã hội trọng đại, đánh dấu chặng đường 80 năm xây dựng, trưởng thành và cống hiến của ngành Nông nghiệp và Môi trường, đồng thời khẳng định vai trò chiến lược, trụ cột của nông nghiệp, nông dân, nông thôn, tài nguyên và môi trường trong sự nghiệp phát triển bền vững của đất nước.

Kỷ niệm 80 năm là dịp để toàn ngành ôn lại truyền thống vẻ vang, tri ân các thế hệ cán bộ, công chức, viên chức, người lao động đã cống hiến; đồng thời khơi dậy tinh thần đổi mới, sáng tạo và khát vọng vươn lên trong giai đoạn mới - giai đoạn chuyển đổi xanh, phát triển nông nghiệp sinh thái, kinh tế tuần hoàn và tăng trưởng bền vững gắn với bảo vệ môi trường.

Dịp này, ngành Nông nghiệp và Môi trường vinh dự đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất và tuyên dương các điển hình tiên tiến giai đoạn 2020 đến 2025.

Ông Trần Công Thắng, Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường.

Trả lời câu hỏi về chiến lược phát triển và định hướng cho ngành Nông nghiệp và Môi trường trong thời gian tới, ông Trần Công Thắng, Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường, nhấn mạnh: Trong suốt 80 năm qua, nông nghiệp luôn giữ vai trò đặc biệt quan trọng, từ nhiệm vụ xóa đói giảm nghèo đến nâng cao đời sống người dân. Việt Nam có lợi thế nổi bật về lúa gạo - ngành hàng với lợi thế số một, tạo nền tảng phát triển đa dạng sang các lĩnh vực như cà phê, hồ tiêu, điều và thủy sản.

Theo ông Thắng, để nông nghiệp Việt Nam vươn tầm thế giới, ngành cần tiếp tục phát huy lợi thế theo hướng nông nghiệp sinh thái, tận dụng tài nguyên một cách bền vững, ứng dụng khoa học - công nghệ. Từ đó, khẳng định vị thế Việt Nam là quốc gia cung cấp thực phẩm sạch, an toàn và bền vững.

Hướng tới tương lai, có bốn trụ cột cần kiên định. Thứ nhất, tăng trưởng xanh dựa trên khoa học, công nghệ và dữ liệu, từ chọn giống đến quản trị chuỗi. Thứ hai, hoàn thiện chuỗi giá trị nông sản với vùng nguyên liệu đạt chuẩn, truy xuất nguồn gốc, công nghiệp chế biến và dịch vụ logistics để nâng cao giá trị gia tăng. Thứ ba, xây dựng nông thôn hiện đại và người nông dân văn minh, nâng cao chất lượng sống, gìn giữ môi trường. Thứ tư, hoàn thiện thể chế theo hướng thông suốt và minh bạch, tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp và người dân. Đây là nền tảng để ngành tiếp tục đóng góp thiết thực cho an ninh lương thực, tăng trưởng bền vững và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Bước vào giai đoạn mới, ngành Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục phát huy truyền thống thi đua yêu nước, bám sát Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các chiến lược phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn, tài nguyên và môi trường.

Bước vào giai đoạn mới, ngành Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục phát huy truyền thống thi đua yêu nước, bám sát Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các chiến lược phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn, tài nguyên và môi trường.

Toàn ngành quyết tâm xây dựng nền nông nghiệp sinh thái, hiện đại, hội nhập, có sức cạnh tranh cao; phát triển nông thôn văn minh, xanh, sạch, đẹp; khai thác, sử dụng hiệu quả, bền vững tài nguyên, xây dựng kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, phát thải thấp, chủ động thích ứng biến đổi khí hậu.

Nhìn lại chặng đường 8 thập kỷ đã qua, từ quyết nghị ngày 14/11/1945 và Sắc lệnh số 69 ngày 01/12/1945 làm nền tảng ở quá khứ. Cho đến chuỗi hoạt động kỷ niệm 80 năm hôm nay, ngành Nông nghiệp và Môi trường đã và đang nối tiếp mạch phát triển: giữ gốc, dựng nền, mở tương lai. “Về nguồn” không chỉ là tri ân quá khứ mà còn là cam kết cho hiện tại và tương lai, hướng tới nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, người nông dân văn minh, để nông nghiệp thịnh thì đất nước thịnh.

Theo kế hoạch của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, chuỗi sự kiện kỷ niệm 80 năm diễn ra từ tháng 7 đến tháng 12 năm 2025, với nhiều hoạt động phong phú, lan tỏa sâu rộng trên cả nước. Trong đó, trọng tâm là Lễ Kỷ niệm 80 năm ngành Nông nghiệp và Môi trường và Đại hội Thi đua yêu nước lần thứ I, tổ chức vào sáng 12 tháng 11 năm 2025 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Hà Nội, với sự tham dự của hơn 1.200 đại biểu - bao gồm lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Quốc hội, nguyên lãnh đạo Bộ, khách quốc tế và các điển hình tiên tiến trong toàn ngành. Bên cạnh đó, Triển lãm thành tựu 80 năm ngành Nông nghiệp và Môi trường được tổ chức nhằm giới thiệu những dấu ấn nổi bật của ngành qua các thời kỳ, các thành tựu khoa học - công nghệ, mô hình sản xuất tiêu biểu, với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp, hiệp hội ngành nghề lớn, thể hiện tinh thần đổi mới, hội nhập và phát triển xanh của ngành Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam. Ngoài ra, chuỗi hoạt động còn có nhiều chương trình giàu ý nghĩa, như: Chương trình Gala Dinner chào mừng (tối 11/11/2025) tại Trụ sở Bộ Nông nghiệp và Môi trường (số 10 Tôn Thất Thuyết); Chương trình “Về nguồn” tại Khu di tích Bộ Canh nông - tỉnh Tuyên Quang; và Lễ gắn biển công trình chào mừng tại Trạm bơm Phù Sa (Hà Nội) và Cảng cá Thọ Quang (Đà Nẵng). Song song với các hoạt động chính trị - xã hội, công tác tuyên truyền và truyền thông được Bộ chỉ đạo đẩy mạnh trên các phương tiện báo chí, truyền hình và nền tảng số, nhằm lan tỏa giá trị truyền thống, thành tựu và định hướng phát triển của ngành trong giai đoạn mới. Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cũng thông tin thêm về công tác chuẩn bị Kỷ niệm 80 năm ngành Nông nghiệp và Môi trường (1945-2025) và Đại hội Thi đua yêu nước lần thứ I - những sự kiện chính trị xã hội trọng đại của Bộ. Các hoạt động được triển khai bài bản, chu đáo, với các sự kiện đã tổ chức như Triển lãm Thành tựu, Hội chợ Mùa Thu 2025 thành công tốt đẹp… Ngoài ra, Bộ cũng đang chuẩn bị ấn phẩm tổng kết quá trình phát triển của ngành trong suốt 8 thập kỷ, khái quát toàn bộ thành tựu, dấu ấn, bài học kinh nghiệm, đồng thời xác định định hướng, giải pháp giai đoạn 2026-2030. Đặc biệt, Bộ đã nhận được nhiều bài viết của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Bộ trưởng, nguyên Bộ trưởng, và hai bộ phim tư liệu đang được hoàn thiện để trình chiếu trong không gian triển lãm. “Công tác chuẩn bị cho Kỷ niệm 80 năm ngành được thực hiện kỹ lưỡng, công phu, kiểm duyệt kỹ càng để đảm bảo trang trọng, đầy đủ, thể hiện được tinh thần, bản sắc của ngành Nông nghiệp và Môi trường trong hành trình đồng hành cùng đất nước”, Thứ trưởng nói.

Lộ trình thích ứng biến đổi khí hậu cho ngành nông nghiệp và môi trường Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa ban hành Quyết định số 4082/QĐ-BNNMT về Kế hoạch triển khai thực hiện Quyết định số 1422/QĐ-TTg ngày ...

Đặt niềm tin, kỳ vọng lớn vào thế hệ trẻ ngành Nông nghiệp và Môi trường Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) Trần Đức Thắng kêu gọi mỗi đoàn viên, thanh niên phấn đấu trở thành hình mẫu ...

80 năm tự hào ngành Nông nghiệp và Môi trường Hà Tĩnh Chiều 9/11, Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) tỉnh Hà Tĩnh long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 80 năm ngày truyền thống ngành ...