Tìm giải pháp nâng cao giá trị chuỗi sản xuất ngành sắn

ông Hoàng Văn Hồng – Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông quốc gia phát biểu tại hội thảo.

Hướng tới nâng cao giá trị của cây sắn

Trong ngày 4/11, Trung tâm khuyến nông Quốc gia đã phối hợp cùng Viện cây lương thực, thực phẩm; Sở Nông nghiệp, Môi trường Thanh Hóa tổ chức hội thảo giải pháp nâng cao hiệu quả chuỗi giá trị sản xuất sắn bền vững tại xã Lam Sơn, tỉnh Thanh Hóa.

Tại hội thảo, ông Hoàng Văn Hồng – Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông quốc gia khẳng định: Sắn là cây trồng được đưa vào danh mục sản phẩm cây trồng chủ lực quốc gia, có đóng góp vô cùng quan trọng trong việc phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn, nâng cao đời sống của nhân dân. Sản tại Việt Nam luôn duy trì diện tích ổn định trên 500.000 ha, với sản lượng từ 10-10,7 triệu tấn củ tươi mỗi năm. Các sản phẩm xuất khẩu từ sắn đạt kim ngạch xuất khẩu đạt từ 1,4 - 1,5 tỷ USD/năm, đứng thứ 2 thế giới sau Thái Lan. Cả nước hiện có 140 nhà máy chế biến tinh bột sắn, với tổng công suất thiết kế 13,4 triệu tấn củ tươi/năm.

Ngoài những thuận lợi, ngành hàng sắn vẫn tồn tại một số khó khăn, thạch thức lớn như: sản xuất nhỏ lẻ, phân tán, việc liên kết giữa nhà máy chế biến với người nông dân còn yếu; một số giống sắn đã bị thoái hóa, năng suất và chất lượng thấp, bệnh khảm lá sắn vẫn là mối đe dọa nghiêm trọng; công nghệ chế biến và ứng dụng khoa học kỹ thuật chưa đồng đều giữa các vùng…ngoài ra, thị trường xuất khẩu ngày càng khắt khe về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, an toàn và phát triển xanh.

Các đại biểu dự hội thảo giải pháp nâng cao hiệu quả chuỗi giá trị sản xuất sắn bền vững.

Hội thảo cũng là dịp để kết nối những doanh nghiệp, người nông dân cùng nhà quản lý, nhà khoa học chia sẻ kinh nghiệm nhằm kết nối trong chuỗi giá trị từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ, đồng thời đề xuất các giải pháp cụ thể để nâng cao giá trị một cách có hiệu quả, phát triển ngành hàng sắn theo hướng bền vững, gắn với Đề án phát triển bền vững ngành hàng sắn đến năm 2030, tầm nhìn 2050 được Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (nay là bộ Nông nghiệp và Môi trường) phê duyệt tại Quyết định số 1115/QĐ-BNN-TT ngày 17/4/2024.

Chia sẻ tại hội thảo, tiến sỹ Đinh Công Chính, Phó Trưởng phòng Cây lương thực - Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định phát triển ngành sắn theo hướng hiệu quả – bền vững – hiện đại. Liên kết chặt chẽ từ khâu sản xuất đến tiêu thụ, lấy doanh nghiệp làm trung tâm, hợp tác xã và tổ hợp tác là cầu nối, nông dân là chủ thể sản xuất. Mục tiêu đến năm 2030, diện tích trồng sắn ổn định 480–510 nghìn ha, sản lượng củ tươi đạt 11,5–12,5 triệu tấn; diện tích trồng sắn sử dụng giống đúng tiêu chuẩn chất lượng đạt 40-50%; diện tích trồng sắn áp dụng quy trình canh tác bền vững đạt 50%; kim ngạch xuất khẩu sắn và các sản phẩm từ sắn đạt 1,8-2,0 tỷ USD, hướng tới 2,5 tỷ USD vào năm 2050. Đồng thời giảm phát thải, nâng cao chất lượng và hiệu quả chuỗi giá trị.

Xây dựng mô hình liên kết “4 nhà” hiệu quả

Hướng tới sản xuất cây sắn bền vững, các địa phương cần tập trung vào bốn yếu tố quan trọng nhất gồm: trồng sắn đúng thời vụ, tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật trồng và chăm sóc, tăng cường dinh dưỡng cho đất - đầu tư thâm canh và đảm bảo nguồn nước tưới hợp lý. Cần có chính sách thu hút, phối hợp chặt chẽ với doanh nghiệp để định hướng nguồn nguyên liệu; hỗ trợ phát triển các tổ hợp tác, hợp tác xã... tập trung xây dựng vùng liên kết bền vững gắn sản xuất với chế biến và tiêu thụ sản phẩm.

Lãnh đạo Trung tâm khuyến nông quốc gia, Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thanh Hóa cùng các đại biểu thăm quan dây truyền chế biến tinh bột sắn tại nhà máy sắn Phúc Thịnh.

Trong hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận một số nội dung quan trọng như: Định hướng phát triển ngành hàng sắn theo đề án 1115 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường; Giải pháp ứng dụng khoa học công nghê, cơ giới hóa, quản lý bền vững và quy hoạch vùng nguyên liệu; Giải pháp nâng cao hiệu quả chuỗi giá trị sắn bằng tăng cường liên kết giữa nông dân – hợp tác xã – doanh nghiệp – nhà khoa học; Phát triển mô hình bao tiêu, hợp đồng sản xuất; thúc đẩy chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm và thị trường xuất khẩu.

Hội thảo giới thiệu thực trạng một số sinh vật gây hại trên cây sắn đến đại biểu tham dự.

Những năm trở lại đây, Trung tâm khuyến nông quốc gia đã triển khai nhiều dự án về xây dựng và nhân rộng các mô hình sản xuất sắn bền vững, đảm bảo năng suất, chất lượng trên cả nước và mang lại nhiều hiệu quả tích cực. Các mô hình canh tác sắn bền vững, sản xuất trên đất dốc, cho năng suất tăng từ 10–30%, hiệu quả kinh tế tăng 15–25% so với sản xuất đại trà; Một số giống sắn mới sạch bệnh, năng suất cao như STB1, HN3, HN5, HN97, HN80 đã được nghiên cứu, nhân rộng... Các địa phương như Thanh Hóa, Nghệ An, Tây Ninh, Gia Lai đã xây dựng mô hình liên kết “4 nhà” hiệu quả, gắn vùng nguyên liệu với nhà máy chế biến.

Cùng với sự quan tâm, đồng hành của nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp và người nông dân. Trong những năm tới ngành sắn Việt Nam sẽ vươn tới mục tiêu phát triển bền vững, đảm bảo sinh kế cho nông dân, nâng tầm giá trị xuất khẩu. Hướng tới mục tiêu sản xuất nông nghiệp xanh, sinh thái và kinh tế tuần hoàn.