Nông thôn mới - Từ ý tưởng xây dựng làng kiểu mẫu theo tư tưởng của Bác Hồ

Bác Hồ với nông dân. Ảnh tư liệu

Ngay từ những năm đầu của cách mạng, Người đã sớm hình dung về những làng quê kiểu mẫu - nơi người dân có cuộc sống ấm no, văn minh, đoàn kết, vừa giữ gìn bản sắc truyền thống, vừa tiếp thu tinh hoa tiến bộ của thời đại. Có thể nói, xây dựng nông thôn mới chính là sự hiện thực hóa sinh động tư tưởng ấy trong bối cảnh phát triển đất nước hiện nay.

Trong tư duy của Bác Hồ, làng xã là nền tảng của quốc gia, nông thôn vững thì nước nhà mới mạnh. Người từng khẳng định, nước ta là nước nông nghiệp, dân cư phần lớn sống ở nông thôn, vì vậy muốn xây dựng đất nước giàu mạnh thì trước hết phải làm cho nông thôn phát triển, nông dân ấm no. Ý tưởng về làng kiểu mẫu của Bác không chỉ dừng lại ở việc đủ ăn, đủ mặc, mà hướng tới một cộng đồng nông thôn có đời sống vật chất và tinh thần ngày càng nâng cao, có kỷ cương, có văn hóa và có tinh thần làm chủ.

Làng kiểu mẫu theo tư tưởng Hồ Chí Minh là làng có sản xuất phát triển, đời sống ổn định. Người đặc biệt quan tâm đến việc tổ chức lại sản xuất nông nghiệp, khuyến khích nông dân đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau, tăng gia sản xuất, tiết kiệm và chống lãng phí. Bác thường xuyên nhấn mạnh vai trò của thủy lợi, cải tiến kỹ thuật canh tác, áp dụng khoa học vào sản xuất để nâng cao năng suất cây trồng, vật nuôi. Những tư tưởng đó ngày nay được cụ thể hóa trong tiêu chí phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập và tổ chức sản xuất hiệu quả trong xây dựng nông thôn mới.

Không chỉ chú trọng kinh tế, Bác Hồ còn đặt yếu tố con người và văn hóa vào vị trí trung tâm của làng kiểu mẫu. Theo Người, làng tốt phải là làng đoàn kết, trên dưới một lòng, xóm giềng hòa thuận, giúp nhau lúc khó khăn. Làng phải có đời sống văn hóa lành mạnh, bài trừ hủ tục lạc hậu, xây dựng nếp sống mới văn minh, tiết kiệm, vệ sinh. Đây chính là tiền đề cho tiêu chí văn hóa, giáo dục, y tế và xây dựng đời sống văn hóa cơ sở trong chương trình nông thôn mới hiện nay.

Một nội dung quan trọng khác trong tư tưởng của Bác về làng kiểu mẫu là dân chủ ở cơ sở. Người luôn khẳng định: “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”. Mọi việc của làng phải do dân bàn bạc, thống nhất và cùng nhau thực hiện. Chính tinh thần ấy đã trở thành nguyên tắc xuyên suốt trong xây dựng nông thôn mới: người dân là chủ thể, Nhà nước giữ vai trò định hướng, hỗ trợ; cộng đồng cùng chung tay, góp sức, góp trí tuệ để xây dựng quê hương.

Từ những tư tưởng nền tảng đó, chương trình xây dựng nông thôn mới được triển khai trên phạm vi cả nước với mục tiêu xây dựng nông thôn “mới” nhưng không tách rời truyền thống. Nông thôn mới không phải là đô thị hóa làng quê một cách cơ học, mà là làm cho nông thôn phát triển toàn diện, hài hòa giữa kinh tế – văn hóa – xã hội – môi trường. Đường làng, ngõ xóm được bê tông hóa; trường học, trạm y tế, nhà văn hóa được đầu tư khang trang; sản xuất nông nghiệp chuyển dần sang hướng hàng hóa, ứng dụng công nghệ cao; đời sống người dân ngày càng cải thiện rõ rệt.

Đặc biệt, trong giai đoạn hiện nay, tư tưởng làng kiểu mẫu của Bác Hồ tiếp tục được nâng tầm thông qua xây dựng nông thôn mới nâng cao và nông thôn mới kiểu mẫu. Ở đó, không chỉ đạt chuẩn về hạ tầng hay thu nhập, mà còn hướng tới môi trường sống xanh – sạch – đẹp, an ninh trật tự được bảo đảm, bản sắc văn hóa được gìn giữ và phát huy. Mỗi làng quê trở thành một không gian sống đáng mơ ước, nơi người dân gắn bó, tự hào và muốn cống hiến.

Nông thôn mới, xét cho cùng, chính là quá trình hiện thực hóa khát vọng “ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành” mà Bác Hồ hằng mong muốn. Khi đường sá thông suốt, sản xuất thuận lợi, con em được học tập đầy đủ, người già được chăm sóc, người nghèo được hỗ trợ vươn lên, thì làng quê không chỉ thay đổi về diện mạo mà còn chuyển biến sâu sắc về chất lượng cuộc sống.

Tuy vậy, xây dựng nông thôn mới theo tinh thần làng kiểu mẫu của Bác Hồ cũng đặt ra yêu cầu phải tránh chạy theo hình thức, coi trọng chiều sâu và tính bền vững. Phát triển kinh tế phải đi đôi với bảo vệ môi trường; nâng cao thu nhập phải gắn với công bằng xã hội; xây dựng hạ tầng phải song hành với xây dựng con người và văn hóa. Đây chính là sự vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh trong điều kiện mới.

Có thể khẳng định, từ ý tưởng xây dựng làng kiểu mẫu của Chủ tịch Hồ Chí Minh, chương trình nông thôn mới hôm nay đã và đang mở ra con đường phát triển đúng đắn cho nông thôn Việt Nam. Đó là con đường dựa trên sức dân, vì hạnh phúc của dân; con đường kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại; con đường hướng tới một nông thôn giàu đẹp, văn minh, nơi mỗi người dân đều được sống trong ấm no, nghĩa tình và tự hào về quê hương mình./.