Phát triển rau an toàn cần xây dựng liên kết theo chuỗi giá trị và kết nối cung cầu bền vững

Hộ bà Lê Thị Khuyên, xóm Thái Cường, thị trấn Nước Hai, huyện Hoà An trồng hơn 4.000 m2 rau màu theo tiêu chuẩn VietGAP, hàng năm cho thu hoạch hơn 4 tấn sản phẩm, thu lợi trên 150 triệu đồng. Ảnh Quốc Sơn

Phát triển vùng sản xuất rau an toàn từ lợi thế

Với lợi thế về khí hậu, đất đai màu mỡ, nguồn nước tự nhiên dồi dào từ sông Bằng Giang cùng hệ thống kênh mương thuỷ lợi cơ bản được kiên cố hoá chủ động được nguồn nước tưới tiêu nên một số xã, thị trấn của huyện Hoà An có tiềm năng thích hợp đã phát triển thành những vùng sản xuất rau màu an toàn trọng điểm của huyện.

Để thực hiện hiệu quả chương trình phát triển rau màu an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP, huyện Hoà An xây dựng kế hoạch cho cả giai đoạn 2020 - 2025 và kế hoạch từng năm. Phân công nhiệm vụ theo chức năng cho từng ngành liên quan của huyện thực hiện. Các cơ quan chuyên môn phối hợp tổ chức tập huấn kỹ thuật, cung cấp kiến thức sử dụng phân bón hữu cơ, thuốc bảo vệ thực vật an toàn, phòng trừ sâu bệnh hại, quy trình kỹ thuật sản xuất hẽu cơ đối với cây rau màu cho nông dân. Tuyên truyền, vận động nông dân vùng trồng tăng cường sử dụng các loại giống mới có năng suất, chất lượng, áp dụng khoa học kỹ thuật, công nghệ cao vào sản xuất, khuyến khích phát triển rau màu an toàn theo chuỗi giá trị hàng hoá.

“Với vai trò chức năng, Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc huyện Hoà An đã chỉ đạo các tổ chức thành viên phối hợp với các ngành, địa phương trong huyện đẩy mạnh tuyên truyền, vận động nhân dân tích cực tham gia các chương trình, đề án của tỉnh, huyện về tái cơ cấu nông nghiệp gắn với phát triển nông nghiệp thông minh, tạo sự đồng thuận trong các tầng lớp nhân dân trong quá trình thực hiện. Các hội, đoàn thể huyện phối hợp tổ chức tập huấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật cho đoàn viên, hội viên về xây dựng các mô hình sản xuất nông nghiệp an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ. Đến nay, huyện đã hình thành vùng sản xuất rau an toàn tại các xã, thị trấn có lợi thế”. Chủ tịch Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc huyện Hoà An Nguyễn Hồng Chính cho biết.

Theo bà Nông Thị Thương, cán bộ Phòng Nông nghiệp và Môi trường huyện Hoà An, huyện Hoà An hàng năm duy trì diện tích đất luân canh trồng rau màu trên 100 ha/vụ, trong đó có hơn 50 ha đất chuyên canh trồng rau màu tập trung quy mô hộ gia đình, tại các xã: Hồng Việt, Hoàng Tung và thị trấn Nước Hai, với các loại rau theo mùa vụ, như: Bắp cải, su hào, bí, cà chua, rau rền, củ cải, rau muống, dưa chuột, đậu đỗ các loại… Bình quân hàng năm các loại rau màu cho năng suất đạt 84 tạ/ha, sản lượng hơn 2.000 tấn/3 vụ/năm.

Hoà An hiện có 2 công ty thực hiện liên kết theo chuỗi giá trị sản xuất khoai tây và ớt hữu cơ. Nông dân tham gia chuỗi liên kết được công ty hỗ trợ giống, phân bón, tập huấn quy trình, kỹ thuật sản xuất an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ và bao tiêu sản phẩm. Trong đó từ năm 2019, Công ty TNHH một thành viên Nông nghiệp Hoà An thực hiện chuỗi liên kết với nông dân trồng 60 ha khoai tây vụ đông, năng suất bình quân đạt 158 tạ/ha, giá Công ty thu mua từ 6.500 đồng – 7.000 đồng/kg. Cũng từ năm 2019, Công ty TNHH Phát triển nông nghiệp – Tư vấn môi trường (Công ty DACE) đã liên kết trồng 3,2 ha ớt hữu cơ tại một số xã, thị trấn của huyện cho hiệu quả kinh tế.

Thị trấn Nước Hai là địa phương có diện tích canh tác rau màu nhiều nhất huyện Hoà An với 26 ha chuyên canh trồng rau màu các loại theo thời vụ, tại các xóm: Thái Cường, Nà Tẻn, xóm 3, xóm 4 Bế Triều. Theo Chủ tịch UBND thị trấn Nước Hai Bùi Trọng Duy, Thị trấn đã tập trung chỉ đạo khai thác lợi thế và tiềm năng để phát triển trồng rau màu an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ đạt được kết quả khích lệ. Nhiều hộ chuyên canh rau màu an toàn đã đem lại hiệu quả kinh tế, hộ trồng ít 400 m2, hộ trồng nhiều hơn 3.000 m2, nhiều hộ hàng năm thu lợi từ vài chục triệu đến hơn 200 triệu đồng. Hộ Nguyễn Hồng Tân, xóm Nà Mè trồng 1.000 m2 rau an toàn, trừ chi phí thu 30 triệu đồng/năm. Hộ Trương Ngọc Bốn, xóm 4 Bế Triều trồng hơn 3.000 m2 rau màu và dưa hấu, hàng năm bình quân thu hoạch 1,5 tấn quả dưa hấu, hơn 2 tấn rau an toàn các loại, thu lợi gần 100 triệu đồng, sau khi trừ mọi chi phí.

Theo bà Lê Thị Khuyên, xóm Thái Cường, thị trấn Nước Hai, sau khi áp dụng kiến thức được tập huấn do chính quyền Thị trấn tổ chức về sử dụng phân bón hữu cơ, phòng trừ sâu bệnh hại và quy trình kỹ thuật sản xuất rau theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ, tôi thấy cây rau màu phát triển tốt, ít bị ảnh hưởng sâu bệnh hại và năng suất, chất lượng rau màu tăng hơn. “Nhiều năm nay, gia đình tôi duy trì trồng hơn 4.000 m2 rau màu các loại, thu hoạch hàng năm hơn 4 tấn sản phẩm, bình quân cho thu nhập trên 150 triệu đồng sau khi đã trừ mọi chi phí. Rau trồng được chăm bón hoàn toàn bằng phân chuồng ủ hoại và phân ủ vi sinh nên chất lượng rau của gia đình luôn đảm bảo sạch, an toàn”. Bà Khuyên cho biết thêm.

Hoà An phát triển rau màu an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ là bước đi thiết thực góp phần tăng thu nhập, nâng cao đời sống người dân và bảo vệ môi trường.

Cần xây dựng liên kết theo chuỗi giá trị và kết nối cung cầu bền vững

Mặc dù đã đạt được những kết quả tích cực, việc phát triển rau màu an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ của huyện Hoà An vẫn còn đối mặt với không ít khó khăn.

Theo bà Nông Thị Thương, cán bộ Phòng Nông nghiệp và Môi trường huyện Hoà An và ông Bùi Trọng Duy, Chủ tịch UBND thị trấn Nước Hai nhận định, trước hết là nông dân vùng trồng trên địa bàn huyện còn sản xuất với quy mô hộ gia đình, trong khi sản xuất rau an toàn VietGAP, hữu cơ đòi hỏi đầu tư lớn vào giống, phân bón hữu cơ, các thiết bị hỗ trợ sản xuất, cùng với quy trình sản xuất chặt chẽ, dẫn đến chi phí sản xuất cao hơn nhiều so với trồng rau truyền thống, nên nông dân ngại đầu tư. Một hạn chế nữa, sản phẩm không được cơ quan chức năng chứng nhận “rau an toàn”, chính quyền chưa quy hoạch được khu vực riêng, chưa có các gian hàng để trưng bày, giới thiệu, bán sản phẩm rau an toàn tại các trung tâm, chợ thương mại nên người tiêu dùng không thể nhận diện được rau sạch, dẫn đến rau an toàn khó cạnh tranh với các loại rau trồng truyền thống.

“Hơn 4.000 m2 diện tích trồng rau các loại của gia đình tôi được trồng theo quy trình VietGAP, nhưng đem sản phẩm ra thị trường tiêu thụ thì vẫn phải bán theo giá rau trồng truyền thống, vì người mua không tin, không nhận diện đó là rau sạch, mà chi phí đầu tư để trồng rau an toàn lại cao. Bên cạnh đó, người trồng vẫn phải tự tìm kiếm thị trường, trong khi rau an toàn chưa được tiêu thụ rộng rãi, nhất là ở các khu vực nông thôn, khiến người trồng rau an toàn khó tìm đầu ra ổn định cho sản phẩm”. Bà Lê Thị Khuyên, xóm Thái Cường, thị trấn Nước Hai ngậm ngùi cho hay.

Khó khăn nữa cũng phải kể đến, nông dân vẫn trồng mang tính tự phát, với quy mô sản xuất nhỏ, nên sản phẩm rau an toàn không đáp ứng yêu cầu cung cấp sản lượng liên tục cho các cơ sở kinh doanh, tiêu thụ sản phẩm, nên rau an toàn không có cơ hội đưa vào các siêu thị, nhà hàng lớn. Mặt khác, huyện cũng chưa có doanh nghiệp, hợp tác xã nào đầu tư vào vùng trồng để cùng nông dân mở rộng vùng sản xuất rau an toàn tập trung theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ quy mô lớn… Đây cũng là hạn chế để huyện phát triển liên kết theo chuỗi giá trị sản xuất rau an toàn.

Để tháo gỡ khó khăn, huyện Hoà An đẩy mạnh công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức người dân trong sản xuất rau an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ. Tiếp tục chỉ đạo các ngành chức năng thường xuyên tăng cường tổ chức tập huấn cho nông dân về kiến thức trồng rau màu hữu cơ, xây dựng cơ chế hỗ trợ nguồn lực cho người trồng đầu tư mở rộng sản xuất. Khuyến khích người dân, doanh nghiệp, hợp tác xã có tiềm lực tham gia đầu tư phát triển sản xuất rau an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ, nhằm phát triển liên kết theo chuỗi giá trị sản xuất, xây dựng chính sách kết nối cung cầu bền vững giúp người trồng mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm ổn định…

Hoà An phát triển rau màu theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ trên cơ sở khai thác hiệu quả lợi thế, tiềm năng của địa phương để sản xuất rau màu an toàn, chất lượng, với mục tiêu trở thành một trong những vùng sản xuất rau an toàn trọng điểm của Cao Bằng là bước đi thiết thực, bền vững trong phát triển kinh tế của huyện và bảo vệ môi trường. Với sự nỗ lực của các cấp chính quyền, sự tham gia tích cực của các tổ chức, người dân, phát triển rau màu an toàn ở huyện Hoà An đã mang lại thu nhập, nâng cao đời sống cho nông dân, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu “Tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng thông minh” mà Nghị quyết Đảng bộ huyện nhiệm kỳ 2020 – 2025 đề ra.