Infalway-Laser giới thiệu sản phẩm tại Trung tâm khởi nghiệp sáng tạo TP HCM. Ảnh: Infalway-Laser

Laser khí carbon dioxide (CO) hoạt động dựa trên hỗn hợp khí chủ yếu là CO và He. Với bước sóng đặc trưng khoảng 10.6μm, loại laser này đặc biệt hiệu quả khi xử lý các vật liệu phi kim như gỗ, nhựa, da, thủy tinh và cả một số loại kim loại mỏng.

Ưu điểm vượt trội: Độ chính xác cao: Sai số cực nhỏ, giúp tạo ra các chi tiết phức tạp mà phương pháp cơ học không làm được; Tốc độ xử lý: Rút ngắn thời gian sản xuất đáng kể so với cắt thủ công hoặc CNC truyền thống; Tính linh hoạt: Dễ dàng thay đổi mẫu thiết kế thông qua phần mềm điều khiển.

Hiện nay, đa số các hệ thống laser CO tại Việt Nam vẫn phải nhập khẩu nguyên chiếc hoặc linh kiện rời từ Trung Quốc, Nhật Bản, Đức và Mỹ. Sự phụ thuộc này dẫn đến nhiều hệ lụy cho doanh nghiệp nội địa:

Chi phí đầu tư ban đầu lớn: Thuế nhập khẩu, phí vận chuyển và lợi nhuận của đơn vị trung gian đẩy giá máy lên cao. Rủi ro về linh kiện thay thế: Khi máy hỏng hóc, việc chờ đợi linh kiện từ nước ngoài có thể làm gián đoạn sản xuất từ vài tuần đến hàng tháng. Khó khăn trong bảo trì: Đội ngũ kỹ thuật của hãng nước ngoài thường có chi phí dịch vụ đắt đỏ và không phải lúc nào cũng có mặt kịp thời.

Lợi ích chiến lược của việc nội địa hóa

Nội địa hóa không chỉ đơn thuần là lắp ráp, mà là quá trình làm chủ từ thiết kế hệ thống, lập trình điều khiển đến sản xuất các bộ phận cơ khí chính xác.

Giảm chi phí vận hành và đầu tư. Doanh nghiệp có thể tiết kiệm từ 20% - 40% chi phí so với mua máy ngoại nhập cùng phân khúc. Nguồn cung ứng tại chỗ giúp loại bỏ các chi phí không tên như lưu kho linh kiện dự phòng hay phí chuyên gia nước ngoài.

Chủ động về công nghệ và bảo trì. Khi làm chủ công nghệ, kỹ thuật viên trong nước có thể xử lý sự cố ngay lập tức. Điều này đặc biệt quan trọng với các dây chuyền sản xuất liên tục, nơi mỗi giờ dừng máy đều gây thiệt hại kinh tế lớn.

Tùy biến theo nhu cầu đặc thù. Máy nhập khẩu thường được thiết kế theo tiêu chuẩn chung. Việc nội địa hóa cho phép thiết kế máy phù hợp với diện tích nhà xưởng, tính chất vật liệu đặc thù của Việt Nam (ví dụ: cắt da giày, khắc gỗ mỹ nghệ xuất khẩu).

Trước mắt cần tập trung vào việc sản xuất các thành phần mà Việt Nam có thế mạnh như: Hệ thống khung bệ cơ khí: Chế tạo bằng thép cường độ cao, đảm bảo độ đầm chắc và giảm rung chấn. Hệ thống điều khiển: Phát triển phần mềm giao diện tiếng Việt, giúp công nhân dễ dàng vận hành. Hệ thống làm mát (Chiller): Tận dụng năng lực của ngành điện lạnh trong nước.

Việc chuyển giao công nghệ từ các phòng thí nghiệm vật lý laser sang thực tiễn sản xuất là mắt xích quan trọng. Các nhà khoa học tập trung vào lõi công nghệ (nguồn phát laser), trong khi doanh nghiệp hoàn thiện quy trình thương mại hóa.

Nội địa hóa đòi hỏi đội ngũ kỹ sư không chỉ giỏi về cơ khí mà còn phải am hiểu về quang học và điện tử điều khiển. Đầu tư vào đào tạo chuyên sâu sẽ tạo ra nền móng vững chắc cho việc tự chủ công nghệ lâu dài.

Dù tiềm năng lớn, lộ trình nội địa hóa laser CO vẫn đối mặt với không ít rào cản: Nguồn phát laser (Laser Tube): Đây là bộ phận khó nhất để sản xuất trong nước do yêu cầu cực cao về độ tinh khiết của khí và kỹ thuật chế tạo ống thủy tinh chịu nhiệt. Thấu kính và gương phản xạ: Đòi hỏi công nghệ phủ màng quang học chính xác tuyệt đối. Tâm lý chuộng hàng ngoại: Nhiều doanh nghiệp vẫn còn e dè với chất lượng máy "Made in Vietnam".

Với sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng toàn cầu về Đông Nam Á, Việt Nam đang đứng trước cơ hội vàng để trở thành trung tâm sản xuất thiết bị laser của khu vực. Chính phủ cũng đang có nhiều chính sách ưu đãi về thuế và vốn cho các doanh nghiệp công nghệ cao và công nghiệp hỗ trợ.

Việc nội địa hóa máy laser CO không chỉ là câu chuyện giảm nhập siêu, mà là hướng đi cho trí tuệ và năng lực sản xuất của người Việt. Khi chúng ta tự chủ được công cụ sản xuất, sức cạnh tranh của mọi mặt hàng từ thủ công mỹ nghệ đến linh kiện điện tử đều sẽ được nâng lên một tầm cao mới.

Nội địa hóa công nghệ laser CO là một hành trình dài hạn, đòi hỏi sự kiên trì và phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp. Khi sự phụ thuộc vào nhập khẩu giảm xuống, sự tự tin và vị thế của doanh nghiệp Việt trên thị trường quốc tế sẽ tăng lên, góp phần đưa Việt Nam tiến sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu./.