Kỹ thuật chiết xuất mới hỗ trợ thu hồi hoạt chất chống oxy hóa từ phụ phẩm chế biến dầu ô liu

Dầu ô liu siêu nguyên chất từ lâu đã là trụ cột của chế độ ăn Địa Trung Hải, vốn nổi tiếng với công dụng hỗ trợ sức khỏe tim mạch và ổn định quá trình trao đổi chất. Tuy nhiên, nghiên cứu mới đây còn mở ra một hướng đi đầy triển vọng: bảo vệ não bộ từ chính hệ tiêu hóa. Các chuyên gia nhận thấy những giá trị từ loại thực phẩm này không chỉ dừng lại ở thể chất mà còn tác động trực tiếp đến trí tuệ, thông qua cơ chế thúc đẩy hệ vi sinh vật đường ruột hỗ trợ chức năng nhận thức.

Giải mã tương tác giữa dầu ô liu, hệ vi sinh và sức khỏe não bộ

Theo chuyên gia Jiaqi Ni, thành viên nhóm nghiên cứu tại Khoa Sinh hóa và Công nghệ Sinh học thuộc Đại học Rovira i Virgili (URV), đây là công trình tiền cứu đầu tiên ở người phân tích sâu sắc vai trò của dầu ô liu trong mối tương quan giữa hệ vi sinh vật đường ruột và chức năng nhận thức.

Nhóm tác giả đã thực hiện theo dõi sát sao 656 người trưởng thành, độ tuổi từ 55 đến 75, có thể trạng thừa cân hoặc béo phì và mắc hội chứng chuyển hóa. Trong suốt hai năm triển khai dự án PREDIMED-Plus, các dữ liệu về chế độ ăn uống, đặc biệt là lượng dầu ô liu siêu nguyên chất và dầu ô liu tinh luyện tiêu thụ, đã được đối chiếu chặt chẽ với kết quả phân tích hệ vi sinh vật đường ruột. Song song đó, những chuyển biến về khả năng tư duy của các tình nguyện viên cũng được ghi nhận định kỳ.

Sự khác biệt giữa dầu ô liu siêu nguyên chất và dầu tinh luyện

Kết quả cho thấy sự phân hóa rõ rệt tùy thuộc vào loại dầu ô liu được tiêu thụ. Những người thường xuyên sử dụng dầu ô liu siêu nguyên chất ghi nhận sự khởi sắc trong chức năng nhận thức và sở hữu hệ vi sinh vật đường ruột đa dạng hơn. Đây vốn được xem là tín hiệu tích cực cho thấy sức khỏe đường ruột và quá trình chuyển hóa đang ở trạng thái tối ưu. Ngược lại, nhóm sử dụng dầu ô liu tinh luyện lại có xu hướng bị suy giảm tính đa dạng vi sinh vật theo thời gian.

Đáng chú ý, các nhà nghiên cứu đã xác định được một nhóm vi khuẩn cụ thể mang tên Adlercreutzia. Sự xuất hiện của loại lợi khuẩn này đóng vai trò là thước đo cho thấy mối liên hệ tích cực giữa việc tiêu thụ dầu ô liu siêu nguyên chất và nỗ lực duy trì sự minh mẫn. Những dữ liệu trên khẳng định sức ảnh hưởng của dầu ô liu đối với não bộ bắt nguồn từ chính cách loại thực phẩm này “nhào nặn” lại hệ sinh thái vi khuẩn trong cơ thể.

Giá trị cốt lõi từ quy trình sản xuất

Vì sao dầu ô liu siêu nguyên chất lại sở hữu ưu thế vượt trội? Câu trả lời nằm ở phương pháp sản xuất. Dầu ô liu siêu nguyên chất được chiết xuất hoàn toàn bằng các phương pháp cơ học, giúp giữ trọn vẹn các hợp chất tự nhiên quý giá. Trái lại, dầu ô liu tinh luyện phải trải qua quá trình xử lý công nghiệp để loại bỏ tạp chất.

Mặc dù việc tinh luyện giúp kéo dài thời gian bảo quản và tạo sự đồng nhất về hương vị, nhưng quy trình này lại vô tình quét sạch các dưỡng chất thiết yếu như chất chống oxy hóa, polyphenol, vitamin cùng nhiều hoạt chất sinh học khác. Chuyên gia Jiaqi Ni cảnh báo: “Không phải mọi loại dầu ô liu đều hỗ trợ tốt cho trí não”, qua đó nhấn mạnh việc lựa chọn dòng siêu nguyên chất là yếu tố then chốt.

Chất lượng chất béo: “Chìa khóa” cho một bộ não không tuổi

Phát hiện này càng củng cố thêm quan điểm cho rằng chế độ ăn uống có tiếng nói quyết định đối với cả hệ tim mạch lẫn nhận thức. Giáo sư Jordi Salas-Salvadó, Trưởng nhóm nghiên cứu, khẳng định chất lượng chất béo nạp vào cơ thể cũng quan trọng không kém gì hàm lượng. Dầu ô liu siêu nguyên chất không dừng lại ở việc bảo vệ trái tim mà còn là “tấm khiên” giúp giữ gìn sự nhạy bén của não bộ trước sức ép của quá trình lão hóa.

Vị giáo sư này cũng tin rằng việc nhận diện được cấu trúc vi sinh vật cụ thể liên quan đến các lợi ích nêu trên sẽ khơi nguồn cho những chiến lược phòng ngừa bệnh tật dựa trên dinh dưỡng nhằm bảo vệ bộ máy tư duy.

Giải pháp đơn giản cho xã hội già hóa

Các chuyên gia Nancy Babio và Stephanie Nishi nhận định tầm ảnh hưởng của nghiên cứu này là rất lớn khi tốc độ già hóa dân số đang diễn ra nhanh chóng. Giữa lúc các trường hợp suy giảm nhận thức và sa sút trí tuệ có dấu hiệu tăng cao, nghiên cứu đã chứng minh tầm quan trọng của việc nâng cao chất lượng bữa ăn hàng ngày. Thay đổi thói quen, ưu tiên sử dụng dầu ô liu siêu nguyên chất thay cho các loại dầu tinh luyện được xem là chiến lược hiệu quả, ít tốn kém và dễ thực hiện nhất để bảo vệ sức khỏe não bộ về lâu dài.

Công trình này do Đơn vị Dinh dưỡng Con người thuộc Khoa Sinh hóa và Công nghệ Sinh học của URV chủ trì, với sự hiệp lực từ Viện Nghiên cứu Y tế Pere Virgili (IISPV-CERCA) và Trung tâm CIBER về Sinh lý bệnh Béo phì và Dinh dưỡng (CIBEROBN) thuộc Viện Y tế Carlos III. Tham gia vào nghiên cứu còn có liên minh PREDIMED-Plus cùng các cộng tác viên từ nhiều tổ chức quốc tế danh tiếng như Đại học Wageningen (Hà Lan) và Đại học Harvard (Hoa Kỳ).