Nông dân thu hoạch lúa mỳ tại Trung Quốc ngày 24/5/2025. (Ảnh: THX/TTXVN)

Theo phóng viên TTXVN tại Bắc Kinh, Trung Quốc đã hoàn thành mạng lưới quan trắc khí tượng nông nghiệp quy mô lớn nhất thế giới, góp phần đưa dữ liệu khí tượng vào toàn bộ quy trình sản xuất nông nghiệp, nâng cao năng lực bảo đảm an ninh lương thực và phát triển nông nghiệp thông minh.

Hệ thống quan trắc hiện đại gồm 642 trạm quan trắc thủ công, 738 trạm tự động, 15 trung tâm dịch vụ chuyên biệt và 91 trạm thí nghiệm.

Hệ thống này kết hợp công nghệ vệ tinh, thiết bị bay không người lái, radar và mạng lưới quan trắc mặt đất, hình thành mạng giám sát khí tượng phục vụ sản xuất nông nghiệp trên toàn quốc.

Dữ liệu khí tượng được tích hợp vào các khâu sản xuất, từ xác định thời vụ, giám sát sinh trưởng cây trồng đến cảnh báo rủi ro thiên tai và cung cấp khuyến nghị canh tác.

Các cơ quan chức năng đang thúc đẩy chia sẻ dữ liệu liên ngành, tập trung vào các vùng sản xuất lương thực trọng điểm và khu vực nông nghiệp công nghệ cao.

Trong lĩnh vực giám sát từ xa, hệ thống vệ tinh khí tượng Phong Vân hoạt động liên tục, cung cấp dữ liệu về nhiệt độ đất, phân bố cây trồng và điều kiện sinh trưởng theo chu kỳ 6 giờ.

Nhờ đó, nông dân có thể xác định chính xác thời điểm gieo trồng và theo dõi diễn biến sinh trưởng của cây trồng.

Công nghệ viễn thám cũng cho phép phát hiện sớm các vấn đề như thiếu dinh dưỡng, thiếu nước hoặc dịch bệnh thông qua phân tích phổ phản xạ của lá cây.

Chỉ số thực vật chuẩn hóa (NDVI) đã được xây dựng và cập nhật theo thời gian thực trên phạm vi toàn quốc, giúp đánh giá nhanh tình trạng cây trồng.

Song song với đó, các trạm quan trắc thông minh dưới mặt đất đóng vai trò như “cảm biến” tại chỗ.

Tại Hà Nam, hệ thống quan trắc sinh học được tích hợp với dữ liệu vệ tinh và thiết bị bay không người lái, cho phép theo dõi chi tiết từng giai đoạn phát triển của lúa mỳ.

Tại Hồ Nam, các trạm quan trắc tại ruộng lúa giúp cảnh báo sớm rủi ro nhiệt độ và độ ẩm, góp phần giảm tỷ lệ hư hại mạ và chi phí sản xuất.

Ngoài ra, mạng lưới radar thời tiết quy mô lớn cho phép phát hiện sớm các đàn côn trùng di cư như châu chấu ở khoảng cách hàng trăm km, hỗ trợ cơ quan chức năng triển khai các biện pháp phòng trừ dịch hại theo hướng chính xác, thay thế phương thức truyền thống.

Giới chuyên gia đánh giá hệ thống này có đặc điểm nổi bật là kết hợp giữa “trí tuệ và độ chính xác,” với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ laser và viễn thám.

Trung Quốc hiện là quốc gia duy nhất sở hữu bộ dữ liệu quan trắc tự động đầy đủ về các giai đoạn phát triển của cây trồng. Giới chức nước này cho rằng việc xây dựng mạng lưới quan trắc khí tượng nông nghiệp hiện đại góp phần chuyển đổi phương thức sản xuất từ “phụ thuộc thời tiết” sang “chủ động thích ứng”, qua đó củng cố nền tảng an ninh lương thực quốc gia.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và rủi ro toàn cầu gia tăng, Trung Quốc tiếp tục đặt an ninh lương thực ở vị trí chiến lược, coi đây là nền tảng của ổn định kinh tế xã hội và phát triển bền vững.

Việc ứng dụng sâu rộng khoa học công nghệ, đặc biệt là dữ liệu khí tượng, AI và hệ thống quan trắc hiện đại đang thúc đẩy quá trình chuyển đổi từ sản xuất nông nghiệp truyền thống sang nông nghiệp thông minh, chính xác.

Cùng với đó, các chính sách bảo vệ đất canh tác, nâng cao năng suất và tăng cường khả năng chống chịu trước thiên tai đang được triển khai đồng bộ.

Những nỗ lực này không chỉ củng cố “bệ đỡ” lương thực mà còn góp phần nâng cao năng lực tự chủ, bảo đảm an ninh lương thực lâu dài của Trung Quốc trong bối cảnh nhiều biến động./.