ki-niem-15-voaa
Thứ tư 11/11/2026 09:53Thứ tư 11/11/2026 09:53 Hotline: 0326.050.977Hotline: 0326.050.977 Email: toasoan@tapchihuucovietnam.vnEmail: [email protected]

Tag

Nghề trồng "Vàng trắng” ở Lý Sơn

Tăng
aa
Giảm
Chia sẻ Facebook
Bình luận
In bài viết
Đã đôi lần đến với vương quốc tỏi Lý Sơn, điều tôi lưu luyến nhất vẫn là những cánh đồng bạt ngàn màu xanh, đều tăm tắp của tỏi; khung cảnh nên thơ của các tia nước phun tưới theo giờ; hương tỏi khi thu hoạch và hình ảnh… người nông dân đổ mồ hôi, nước mắt để đổi lấy vị đặc trưng rất riêng của chất tỏi đảo Lý Sơn.
Nghề trồng
Từ đỉnh núi Thới Lới nhìn xuống, một góc đảo Lý Sơn tuyệt đẹp hiện ra với bạt ngàn những thửa ruộng trồng tỏi, đây cũng là view mà các nhiếp ảnh gia thường “săn mây” khi du lịch trên đảo.

Mồ hôi rơi xuống cát

Tỏi Lý Sơn thường được trồng vào vụ Đông Xuân, bắt đầu từ tháng 9, 10 và thu hoạch vào tháng 2 và 3 (Âm lịch) năm sau. Dịp này, người nông dân tất bật từ sáng sớm đến tối muộn trên những cánh đồng tỏi đang vào mùa thu hoạch.

Ghé thăm các ruộng đất cát vào mùa “làm đất”, chứng kiến người dân nơi đây thay đất tạo môi trường mới cho cây mới thấu hiểu được sự vất vả, trong quá trình tạo ra những cây tỏi mang hương vị đặc trưng riêng.

Nói về cách làm đất trồng tỏi, bà Nguyễn Thị Tình (xã An Hải, huyện Lý Sơn) tận tình: Trước tiên phủ một lớp đất đỏ bazan lên mặt ruộng. Lớp đất này được thay mới sau 2-3 năm. Tiếp đó, phủ thêm một lớp cát biển mỏng lên mặt ruộng. Cát phủ lên mặt để giữ độ ẩm cho đất. Canh tác được tầm 2 vụ là phải thay lớp cát mới.

“Công việc cứ lặp lại thường xuyên một vòng tuần hoàn, ngoài vất vả nghề trồng tỏi còn chịu ảnh hưởng thời tiết, như mưa nhiều thì úng, gió to thổi bay hết cát không giữ được tỏi, ngày càng nhiều bệnh về cây khó chữa, nếu nắng to thiếu nước cây cũng gầy tong teo, khó phát triển, chăm sóc cây từ sáng đến tối mịt như bắt sâu, nhổ cỏ và tưới nước thường xuyên” - Ông Đặng Văn Bốn gắn bó với cây tỏi mấy chục năm qua, chia sẻ.

Nghề trồng
Theo phòng Kinh tế huyện Lý Sơn, toàn diện tích đảo có hơn 300 ha đất nông nghiệp.

Huyện đảo Lý Sơn có diện tích gần 10km2, nhưng 1/3 diện tích được trồng hành, tỏi. Theo các nông hộ trồng tỏi lâu năm, cây tỏi rất phù hợp với chất đất trên đảo, tuy nhiên việc trồng tỏi rất kỳ công. Người dân huyện đảo đã cần mẫn xử lí nham thạch núi lửa phong hóa phối trộn với cát trắng khai thác từ biển, tạo nên những cánh đồng trồng tỏi trù phú. Điều này tạo nên hương vị đặc trưng của tỏi Lý Sơn mà không nơi nào có được.

Đảo Lý Sơn có thời tiết khắc nghiệt. Ruộng tỏi được tưới 1-2 lần mỗi ngày, vụ tỏi chính trong năm lại nằm trong khoảng thời gian nắng nóng gay gắt nhất. Lượng nước ngọt trên đảo Lý Sơn rất khan hiếm. Do đó người dân đầu tư hệ thống tưới tiết kiệm để đảm bảo nguồn nước tưới.

Theo Phòng Kinh tế huyện Lý Sơn, toàn đảo có hơn 300 ha đất nông nghiệp. Trong đó, hành tím và tỏi là hai loại nông sản chủ lực của huyện đảo. Với sản lượng trung bình hằng năm đạt trên 2.500 tấn tỏi khô. Do thổ nhưỡng đặc biệt, nên cây tỏi Lý Sơn luôn có sản lượng cao, chất lượng thơm ngon nổi tiếng. Tỏi mang hương thơm, vị cay nhẹ, vỏ mỏng và rễ mềm, tỏi không to mà thon dài và không hôi như các giống tỏi khác…

“Vàng trắng” nuôi bao người

Khi cơn bão qua đi, những cơn mưa đầu mùa bắt đầu tí tách, người nông dân cũng bắt đầu xuống giống mùa tỏi mới với mong ước tỏi được mùa, được giá. Họ cào từng hàng đất sau đó trồng từng tép tỏi xuống phủ đất lấp mặt tỏi, sau đó vài ngày tưới nước một lần và chăm bón thường xuyên.

Mặc dù gặp khó khăn về thời tiết, giá tỏi lên xuống thất thường. Thế nhưng, nông dân Lý Sơn chưa bao giờ nghĩ đến việc bỏ nghề. Với cư dân trên đảo Lý Sơn, nghề trồng tỏi còn thể hiện tấm lòng tri ân của con cháu nối dõi nghề của các bậc tiền nhân, nên không quản nhọc nhằn, người Lý Sơn luôn kiên quyết giữ nghề!

Nghề trồng
Mỗi năm, nông dân Lý Sơn trồng 1 vụ tỏi và 3 vụ hành.
Nghề trồng
Với những cư dân trên đảo Lý Sơn, nghề trồng tỏi không chỉ mưu sinh, mà còn thể hiện tấm lòng tri ân của con cháu nối dõi nghề của các bậc tiền nhân.

Trồng 3 sào tỏi, ông Phạm Sơn (xã An Hải, huyện Lý Sơn) cho biết: “Năm nay thời tiết thuận lợi, sâu bệnh cũng hạn chế, không có dịch hại cây trồng nên tỏi rất tốt. Nhà tôi thu được 1,8 tấn tỏi, với giá bán 45.000-50.000 đồng/kg tỏi tươi, 80.000-90.000 đồng/kg tỏi khô, bình quân nhà tôi thu về hơn 75 triệu đồng/vụ”.

Ngay từ sáng sớm, chị Trương Thị Sang (xã An Hải, huyện Lý Sơn) cùng các thành viên trong gia đình ra đồng thu hoạch tỏi, chị phấn khởi: “Năm nay tỏi được mùa nên tỏi cô đơn (tỏi một tép) rất ít, như đồng ruộng của tôi chỉ thu được chưa tới vài kg tỏi cô đơn”.

Nghề trồng
Tỏi Lý Sơn nổi tiếng tốt cho sức khỏe bởi chứa nhiều dinh dưỡng. Ngoài ra, đây là nguồn tạo sinh kế cho người dân trên đảo.

Bà Nguyễn Thị Nở (xã An Hải, huyện Lý Sơn) trồng hơn 600m2 ruộng tỏi, bà thu về hơn 500kg tỏi tươi. Bà cho biết: “Lượng thu về như vậy là quá đạt so với các năm trước nên cả nhà tôi đều rất vui mừng. Giá bán ở mức trung bình nhưng năng suất, sản lượng tăng cũng tăng thu nhập cho gia đình”. Tương tự, bà Nguyễn Thị Đen (xã An Hải, huyện Lý Sơn) trồng 1 sào tỏi, thu về khoảng 400kg tỏi tươi.

Được biết, Sở Công Thương Quảng Ngãi thời gian qua đã tổ chức nhiều hoạt động xúc tiến thương mại, mở rộng sản xuất, kinh doanh, kết nối giao thương, tìm kiếm, mở rộng thị trường tiêu thụ hàng hóa. Thông qua hoạt động kết nối cung cầu giữa Quảng Ngãi với các tỉnh, thành phố trong cả nước và khu vực góp phần đẩy mạnh giao thương. Qua đó, tìm hiểu nhu cầu, tiêu chuẩn sản phẩm, nắm bắt thông tin thị trường, giới thiệu các sản phẩm OCOP, sản phẩm đặc trưng của Quảng Ngãi vào hệ thống phân phối trong và ngoài nước, trong đó tiêu biểu có đặc sản tỏi Lý Sơn.

Nâng tầm giá trị đặc sản tỏi Lý Sơn

Tỏi Lý Sơn là nhãn hiệu địa lý của loại tỏi được trồng duy nhất ở huyện đảo Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi và đã trở thành thương hiệu, nhãn hiệu của vùng, tỏi Lý Sơn đã được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp chứng nhận số 19213/QĐ-SHTT ngày 10/12/2007.

Đến năm 2017, tỏi Lý Sơn lọt vào danh sách “Top 10 đặc sản quà tặng nổi tiếng Việt Nam” của Tổ chức Kỷ lục Việt Nam. Để đưa Tỏi Lý Sơn vươn xa, nhiều cá nhân và tập thể chú trọng xây dựng vùng chuyên canh tỏi sạch Lý Sơn.

Nghề trồng
Nông dân Lý Sơn với niềm vui ngày thu hoạch tỏi.

Đau đáu với tỏi quê hương, cũng như mong muốn tạo uy tín cho sản phẩm chính hiệu trước hàng “nhái” hành tỏi Lý Sơn, người con Lý Sơn Nguyễn Văn Định đã đăng ký thương hiệu “Vua tỏi” và được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học & công nghệ) cấp giấy chứng nhận. “Vua tỏi” Lý Sơn Nguyễn Văn Định cũng chính là người đưa 80 tấn tỏi Lý Sơn đầu tiên xuất khẩu ra 3 thị trường Thái Lan, Dubai, Singapore.

Hiện nay, tỏi Lý Sơn chính hiệu với nhãn hiệu “Vua tỏi” đã có mặt tại các siêu thị trong hệ thống siêu thị Big C, Co.op Mart và nhiều siêu thị khác khắp cả nước. Ngoài ra “Vua tỏi” Lý Sơn cũng có mặt tại tại các cảng hàng không ở miền Trung để bán cho du khách.

Để nâng cao giá trị tỏi, không còn cách nào khác là làm hữu cơ, vi sinh, đầu tư nhà máy sản xuất phân vi sinh, kho bảo vệ giống ngay tại đảo, sẽ làm thay đổi bộ mặt của nông nghiệp. “Vua tỏi” Lý Sơn khuyến khích bà con chỉ cần trồng tỏi sạch sẽ bao tiêu hết sản phẩm.

Theo “Vua tỏi” Lý Sơn Nguyễn Văn Định, điều kiện tự nhiên đã ban tặng cho Lý Sơn nguồn phân bón hữu cơ tuyệt vời từ rong biển, từ xác cá, vi sinh vật tấp vào bờ, nên không lý do gì mà người dân nơi đây không tận dụng nó để phát triển nông nghiệp hữu cơ. Điều cần nhất hiện nay là chính quyền sớm xác lập vùng sản xuất chuyên canh nông nghiệp sạch.

Nghề trồng
Các cơ quan ban ngành và doanh nghiệp trên địa bàn luôn đau đáu với việc nâng tầm giá trị đặc sản tỏi Lý Sơn.

Nhằm nâng tầm giá trị đặc sản tỏi Lý Sơn, ngày 01/7/2023, Công ty cổ phần hàng tiêu dùng Masan, UBND huyện Lý Sơn và gần 60 hộ dân trồng tỏi đã ký thỏa thuận hợp tác cung ứng dài hạn tỏi Lý Sơn để chế biến thực phẩm, giúp hình ảnh, thương hiệu của tỏi Lý Sơn vươn xa hơn trong nước lẫn thế giới.

Ngoài ra, huyện Lý Sơn cũng yêu cầu các phòng chức năng nghiên cứu giải pháp nhằm quy hoạch vùng sản xuất chuyên canh về nông nghiệp sạch. Qua đó thu hút, kết nối các nhà đầu tư, gắn việc sản xuất này với phát triển du lịch, từ đó sẽ có nhiều người biết đến và tin dùng nông sản của đảo.

Về vấn đề này, Chủ tịch huyện đảo Lý Sơn chia sẻ: “Mô hình trồng tỏi sạch là cơ hội để nông dân Lý Sơn nâng cao nhận thức, chuyển đổi phương thức canh tác, phát triển bền vững nghề trồng tỏi, tăng lợi nhuận. Huyện Lý Sơn đang kêu gọi, thu hút và hỗ trợ tối đa, tạo điều kiện cho doanh nghiệp và người dân phát triển, duy trì chuỗi liên kết theo hướng nông sản sạch, theo hướng hữu cơ, để tỏi Lý Sơn không còn là sản phẩm nông nghiệp đơn thuần mà cần được nâng cao giá trị.

“Mục đích cuối cùng là hướng nông dân đến trồng tỏi sạch, cung cấp cho người tiêu dùng, du khách những sản phẩm sạch, giá trị chất lượng tỏi Lý Sơn được nâng cao hơn, tăng thêm nguồn thu nhập cho nông dân” – Chủ tịch huyện Lý Sơn đau đáu.

Bài liên quan

Chọn gạo hữu cơ: Đừng chỉ nhìn hạt, ngửi mùi

Chọn gạo hữu cơ: Đừng chỉ nhìn hạt, ngửi mùi

Hạt gạo trắng đục, cơm thơm dẻo hay dễ bị mọt không phải bằng chứng xác định gạo hữu cơ. Để mua đúng sản phẩm, người tiêu dùng cần kiểm tra chứng nhận, đối chiếu nguồn gốc và thông tin lô hàng.
Phân bón giả: Đừng chỉ nhìn màu, thử độ tan

Phân bón giả: Đừng chỉ nhìn màu, thử độ tan

Phân bón giả có thể khiến cây thiếu dinh dưỡng, giảm năng suất; nếu chứa chất gây hại, hậu quả còn ảnh hưởng đến bộ rễ và đất trồng. Tuy nhiên, không thể chỉ nhìn màu hạt phân, hòa vào nước hoặc thấy cây vàng lá để kết luận đã mua phải phân giả.
Hải Phòng: Chuyển đổi nông nghiệp bền vững trên đất trồng lúa năm 2027

Hải Phòng: Chuyển đổi nông nghiệp bền vững trên đất trồng lúa năm 2027

Ngày 02/11/2026, Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng đã chính thức ký ban hành Quyết định số 4601/QĐ-UBND phê duyệt Kế hoạch chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi trên đất trồng lúa năm 2027 trên phạm vi toàn thành phố. Quyết định không chỉ tạo dựng khuôn khổ pháp lý vững chắc cho công tác quản lý đất đai, mà còn là văn bản chỉ đạo mang tính bước ngoặt, định hướng lộ trình chuyển đổi sinh thái đối với ngành nông nghiệp địa phương.
Hải Phòng: Xây dựng hệ sinh thái công nghiệp cảng biển với tỉnh Gunma Nhật Bản

Hải Phòng: Xây dựng hệ sinh thái công nghiệp cảng biển với tỉnh Gunma Nhật Bản

Lễ ký kết Bản ghi nhớ hợp tác vào sáng 9/11 giữa Chủ tịch UBND thành phố Đỗ Thành Trung và ông Ichita Yamamoto, Thống đốc tỉnh Gunma (Nhật Bản) - dẫn đầu đoàn công tác gồm các quan chức chính quyền cùng đông đảo đại diện doanh nghiệp địa phương bạn đã mở ra một trang mới trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của thành phố.
Bảo Minh ra mắt nhận diện mới và kết nối cộng đồng lan tỏa nông sản Việt

Bảo Minh ra mắt nhận diện mới và kết nối cộng đồng lan tỏa nông sản Việt

Kỷ niệm 31 năm xây dựng và phát triển, Công ty Cổ phần Kinh doanh Chế biến Nông sản Bảo Minh ra mắt nhận diện thương hiệu “Ấn tín Nông sản Việt”, giới thiệu sản phẩm, giải pháp mua sắm mới và ký kết hợp tác phát triển vùng nguyên liệu. Sự kiện đồng thời ra mắt Cộng đồng Thương hiệu Lan tỏa và Content Tích cực, kết nối doanh nghiệp, hợp tác xã với nghệ sĩ và người sáng tạo nội dung để mở rộng thị trường nông sản.
Hải Phòng: Trên hành trình khẳng định vị thế khu du lịch quốc gia Cát Bà

Hải Phòng: Trên hành trình khẳng định vị thế khu du lịch quốc gia Cát Bà

Phiên làm việc giữa Hội đồng thẩm định Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam và UBND đặc khu Cát Hải vào sáng 5/11/2026 đánh dấu bước chuyển mình mang tính chiến lược trong lộ trình định vị thương hiệu du lịch Cát Bà. Vượt lên trên khuôn khổ của một buổi kiểm tra hồ sơ nghiệp vụ, sự kiện này chính là kỳ đánh giá quan trọng đối với hạ tầng kết nối, hệ thống dịch vụ và năng lực quản trị hệ sinh thái biển đảo của thành phố Hải Phòng. Việc hướng tới danh hiệu "Khu du lịch quốc gia" sẽ đóng vai trò như đòn bẩy thể chế mạnh mẽ, giúp Cát Bà bứt phá từ mô hình phát triển mở rộng sang không gian du lịch xanh, đẳng cấp và bền vững.

CÁC TIN BÀI KHÁC

Tp. Huế: Phường Hương Thủy kiểm tra đột xuất, tăng cường an toàn thực phẩm

Tp. Huế: Phường Hương Thủy kiểm tra đột xuất, tăng cường an toàn thực phẩm

Hương Thủy tăng cường kiểm tra an toàn thực phẩm tại trường học và cơ sở kinh doanh, chủ động phòng ngừa ngộ độc thực phẩm, bảo vệ sức khỏe trẻ em, cộng đồng...
Nông dân làm nông nghiệp hữu cơ, chinh phục thị trường bằng chất lượng

Nông dân làm nông nghiệp hữu cơ, chinh phục thị trường bằng chất lượng

Từ vườn nho ở Vu Gia đến rau hữu cơ tại Tam Xuân, nông dân Đà Nẵng đang tạo đầu ra cho nông sản sạch bằng quy trình canh tác minh bạch.
Tp. Huế: Phường Dương Nỗ tăng cường kiểm tra an toàn thực phẩm tại trường học

Tp. Huế: Phường Dương Nỗ tăng cường kiểm tra an toàn thực phẩm tại trường học

Phường Dương Nỗ tăng cường kiểm tra an toàn thực phẩm, kiểm soát nguồn thực phẩm, bếp ăn bán trú, minh bạch bữa ăn học đường, hướng tới phát triển bền vững...
Xây dựng hệ thống lương thực, thực phẩm bền vững - Kỳ 1: Từ bàn ăn nhìn ra cả hệ thống

Xây dựng hệ thống lương thực, thực phẩm bền vững - Kỳ 1: Từ bàn ăn nhìn ra cả hệ thống

Mỗi ngày, một bữa cơm gia đình bắt đầu từ những điều rất quen thuộc: Hạt gạo, bó rau, con cá, quả trứng hay miếng thịt. Nhưng để những thực phẩm ấy xuất hiện trên bàn ăn là cả một hành trình dài, với sự tham gia của người sản xuất, hợp tác xã, doanh nghiệp, nhà khoa học, cơ quan quản lý, hệ thống phân phối và chính người tiêu dùng. Phía sau mỗi món ăn còn là đất, nước, lao động, công nghệ, thị trường, chính sách và môi trường. Hiểu được hành trình ấy chính là bước đầu tiên để mỗi người nhận ra mình đang ở đâu và có thể làm gì để cùng xây dựng một hệ thống lương thực - thực phẩm minh bạch, trách nhiệm và bền vững.
Từ hạt gạo đến thương hiệu làng nghề: Hơn nửa thế kỷ giữ vị bún Đông Quang

Từ hạt gạo đến thương hiệu làng nghề: Hơn nửa thế kỷ giữ vị bún Đông Quang

Nghề làm bún bánh ở Đông Quang (thôn Hà Hải, xã Lĩnh Toại, Thanh Hóa) đã trở thành sinh kế của nhiều hộ dân. Hơn nửa thế kỷ sau, những sợi bún vẫn giữ vị gạo quen thuộc, nhưng cách làm đã thay đổi: máy móc thay dần sức người, sản phẩm có thương hiệu, thị trường mở rộng...
Hoa Kỳ kết thúc vụ bùng phát ký sinh trùng liên quan rau xà lách

Hoa Kỳ kết thúc vụ bùng phát ký sinh trùng liên quan rau xà lách

Cơ quan y tế Hoa Kỳ tuyên bố đợt bùng phát bệnh do ký sinh trùng Cyclospora liên quan đến rau xà lách iceberg đã kết thúc, sau khi ghi nhận 12.883 ca mắc tại 21 bang, trong đó 570 người phải nhập viện và 2 người tử vong. Vụ việc đặt ra những vấn đề đáng chú ý đối với kiểm soát an toàn thực phẩm trong chuỗi cung ứng rau tươi xuyên biên giới.
Nhật Bản đẩy mạnh protein từ cá, đưa surimi và chả cá vào bữa ăn hằng ngày

Nhật Bản đẩy mạnh protein từ cá, đưa surimi và chả cá vào bữa ăn hằng ngày

Thị trường protein bổ sung tại Nhật Bản tăng mạnh, thúc đẩy Ichimasa phát triển surimi, chả cá kết hợp món ăn quen thuộc, hướng tới dinh dưỡng tiện lợi.
Tuyên Quang ra quân kiểm tra an toàn thực phẩm dịp Lễ hội Thành Tuyên 2026

Tuyên Quang ra quân kiểm tra an toàn thực phẩm dịp Lễ hội Thành Tuyên 2026

Từ ngày 17 đến 25/9, Đoàn kiểm tra liên ngành tỉnh Tuyên Quang triển khai đợt kiểm tra cao điểm về an toàn thực phẩm, tập trung tại các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, nhà hàng, khách sạn và các điểm kinh doanh thực phẩm phục vụ Lễ hội Thành Tuyên năm 2026.
Nhóm rau hữu cơ Trại Hòa trở lại PGS: Niềm tin được khôi phục từ sự đồng hành

Nhóm rau hữu cơ Trại Hòa trở lại PGS: Niềm tin được khôi phục từ sự đồng hành

Sau một thời gian gián đoạn sản xuất do khó khăn về đầu ra, nhóm rau hữu cơ Trại Hòa đã chính thức trở lại hệ thống PGS từ tháng 8/2025. Sự đồng hành của PGS và các cá nhân hỗ trợ đã giúp bà con từng bước ổn định sản xuất, đầu ra và thu nhập, tiếp thêm niềm tin để gắn bó lâu dài với nông nghiệp hữu cơ.
Quảng Ninh cảnh báo sứa lửa xuất hiện tại nhiều vùng biển.

Quảng Ninh cảnh báo sứa lửa xuất hiện tại nhiều vùng biển.

Sứa lửa đang xuất hiện tại khu vực bãi tắm Hòn Gai và một số vùng biển ven bờ Quảng Ninh, gây ngứa, đau nhói và bỏng rát cho người tiếp xúc. Trước tình trạng này, ngành chức năng địa phương đã triển khai các biện pháp theo dõi, cảnh báo và bảo đảm an toàn cho người dân, du khách.
Siết chặt bữa ăn học đường, không chọn nhà cung cấp vì giá thấp

Siết chặt bữa ăn học đường, không chọn nhà cung cấp vì giá thấp

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát bữa ăn nội trú, bán trú tại các cơ sở giáo dục, đồng thời làm rõ trách nhiệm của chính quyền địa phương, nhà trường và đơn vị cung cấp thực phẩm, suất ăn.
Tp Huế hàng chục người nhập viện nghi ngộ độc thực phẩm

Tp Huế hàng chục người nhập viện nghi ngộ độc thực phẩm

Trong quá trình phát triển công nghiệp và nông nghiệp theo hướng xanh, an toàn thực phẩm cần được xem là một cấu phần quan trọng của phát triển bền vững...
XEM THÊM
dam-ca-mau-chi-vi-hoa
Based on MasterCMS Ultimate Edition 2026 v2.9
Quay về đầu trang
Giao diện máy tính