Khó khăn và giải pháp trong quá trình chuyển đổi nông nghiệp công nghệ cao tại Việt Nam

Ngoại trừ nguồn đầu tư FDI, nguồn vốn nội địa còn chưa tương xứng với tiềm năng nông nghiệp Việt Nam

Vốn đầu tư và cơ sở hạ tầng – Yếu tố tiên quyết cần khắc phục

Một trong những trở ngại lớn nhất đối với việc triển khai NNCNC là yêu cầu vốn đầu tư ban đầu rất lớn. Việc xây dựng nhà kính, hệ thống tưới tiêu tự động, ứng dụng công nghệ sinh học, công nghệ thông tin và các thiết bị hiện đại khác đòi hỏi nguồn vốn đáng kể. Theo một số nghiên cứu, chi phí đầu tư cho NNCNC có thể cao gấp nhiều lần so với nông nghiệp truyền thống. Trong khi đó, nguồn vốn của các hộ nông dân và doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam còn hạn chế, khả năng tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi từ ngân hàng còn gặp nhiều khó khăn do thiếu tài sản thế chấp hoặc các thủ tục phức tạp.

Bên cạnh vấn đề vốn, cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ cũng là một thách thức lớn. Nhiều vùng nông thôn còn thiếu đường giao thông, hệ thống điện, nước sạch và internet, gây khó khăn cho việc vận chuyển, bảo quản nông sản và ứng dụng các công nghệ tiên tiến. Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, tính đến năm 2022, chỉ có khoảng 30% số xã đạt chuẩn nông thôn mới về cơ sở hạ tầng. Điều này cho thấy sự chênh lệch lớn về điều kiện phát triển giữa các vùng miền, đặc biệt là giữa đồng bằng và miền núi.

Thương mại điện tử, đặc biệt là các sàn Quốc tế là một trong những hướng đi tiềm năng cho nông sản Việt

Khó khăn về nguồn nhân lực và thị trường tiêu thụ

Việc áp dụng NNCNC đòi hỏi nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn cao về công nghệ, kỹ thuật canh tác và quản lý. Tuy nhiên, nguồn nhân lực này hiện còn thiếu hụt cả về số lượng và chất lượng. Phần lớn nông dân vẫn quen với phương thức canh tác truyền thống, chưa được đào tạo bài bản về NNCNC. Các trường đại học và cao đẳng chưa đáp ứng đủ nhu cầu về đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành nông nghiệp.

Một vấn đề khác cần được quan tâm là thị trường tiêu thụ cho sản phẩm NNCNC. Mặc dù nhu cầu về nông sản sạch, an toàn ngày càng tăng, nhưng thị trường tiêu thụ cho các sản phẩm NNCNC vẫn chưa ổn định và thiếu tính bền vững. Khâu kết nối giữa sản xuất và tiêu thụ còn yếu, chưa có nhiều chuỗi liên kết giá trị hiệu quả. Người tiêu dùng chưa có đầy đủ thông tin về sản phẩm NNCNC, dẫn đến tâm lý e ngại về giá thành cao. Theo số liệu thống kê, giá thành sản phẩm NNCNC thường cao hơn 15-20% so với sản phẩm thông thường.

Giải pháp trong tầm tay

Để vượt qua những khó khăn trên và thúc đẩy phát triển NNCNC tại Việt Nam, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả:

• Tăng cường đầu tư và hoàn thiện cơ sở hạ tầng: Nhà nước cần có chính sách ưu đãi về vốn vay, lãi suất cho các doanh nghiệp và hộ nông dân đầu tư vào NNCNC. Đồng thời, cần đẩy mạnh đầu tư vào cơ sở hạ tầng nông thôn, đặc biệt là giao thông, điện, nước và internet. Cần có cơ chế hợp tác công tư (PPP) để huy động nguồn vốn từ khu vực tư nhân.
• Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực: Cần đổi mới chương trình đào tạo tại các trường đại học, cao đẳng và trung cấp nghề, tập trung vào các chuyên ngành liên quan đến NNCNC. Tổ chức các khóa tập huấn, chuyển giao công nghệ cho nông dân và doanh nghiệp. Khuyến khích hợp tác giữa các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp trong việc đào tạo và nghiên cứu ứng dụng NNCNC.
• Phát triển thị trường tiêu thụ: Xây dựng các chuỗi liên kết giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ, đảm bảo đầu ra ổn định cho sản phẩm NNCNC. Tăng cường công tác xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm NNCNC đến người tiêu dùng. Xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc rõ ràng, minh bạch để tạo niềm tin cho người tiêu dùng. Cần có chính sách hỗ trợ giá cho sản phẩm NNCNC trong giai đoạn đầu để khuyến khích tiêu dùng.
• Hoàn thiện chính sách và thể chế: Tiếp tục rà soát, bổ sung và hoàn thiện hệ thống pháp luật, chính sách liên quan đến NNCNC, tạo môi trường pháp lý thuận lợi cho đầu tư và phát triển. Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, giảm thiểu các rào cản cho doanh nghiệp và nông dân. Xây dựng các tiêu chuẩn, quy chuẩn về chất lượng và an toàn thực phẩm cho sản phẩm NNCNC.

Phát triển NNCNC là xu hướng tất yếu của ngành nông nghiệp Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế và biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, cần có sự nỗ lực và phối hợp đồng bộ của các cấp, các ngành, từ nhà nước, doanh nghiệp đến người nông dân. Việc giải quyết hiệu quả những khó khăn về vốn, cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực và thị trường tiêu thụ sẽ tạo động lực mạnh mẽ cho sự phát triển bền vững của NNCNC, góp phần nâng cao vị thế của nông nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế. Cần có những đánh giá, điều chỉnh và bổ sung chính sách kịp thời để NNCNC thực sự trở thành động lực tăng trưởng mới cho ngành nông nghiệp Việt Nam.