Đất hiếm là cái gì mà thế giới “sôi” sùng sục

Nghiên cứu trao đổi 15/04/2025 08:35

Thái Hà

Theo dõi nnhc.vn trên

Đất hiếm, hay còn gọi là nguyên tố đất hiếm (REE), là một nhóm gồm 17 nguyên tố hóa học trong bảng tuần hoàn, bao gồm scandium (Sc), yttrium (Y) và 15 nguyên tố thuộc nhóm Lanthan (La, Ce, Pr, Nd, Pm, Sm, Eu, Gd, Tb, Dy, Ho, Er, Tm, Yb, Lu). Mặc dù tên gọi là "đất hiếm", nhưng thực tế chúng không hiếm trong tự nhiên mà phân tán rộng rãi và khó khai thác, chế biến để tách riêng từng nguyên tố.

Đất hiếm là cái gì mà thế giới “sôi” sùng sục

Khai thác đất hiếm đòi hỏi phải có quy trình công nghệ rất cao

Nhờ các đặc tính từ tính, điện hóa và phát quang độc đáo, đất hiếm đóng vai trò then chốt trong nhiều ngành công nghiệp công nghệ cao và đời sống hiện đại: Công nghệ: Sản xuất nam châm vĩnh cửu cho máy phát điện, động cơ điện trong xe điện, tuabin gió, ổ cứng máy tính, loa, micro; chế tạo màn hình LCD, điện thoại thông minh, pin sạc, chất bán dẫn…

Y tế: Sản xuất thiết bị y tế như máy MRI, máy X-quang; chế tạo thuốc điều trị ung thư, viêm khớp; làm vật liệu phát quang trong chẩn đoán hình ảnh. Quân sự: Chế tạo cảm biến tên lửa, laser hồng ngoại, thiết bị nhìn đêm, hợp kim đặc biệt cho máy bay và tàu chiến. Công nghiệp kính: Cerium, lanthanum được dùng để đánh bóng và tạo màu cho kính. Chất xúc tác: Sử dụng trong công nghệ lọc hóa dầu và xử lý khí thải. Vật liệu siêu dẫn: Nghiên cứu và ứng dụng trong các thiết bị điện tử và năng lượng.

Việc khai thác và chế biến đất hiếm đòi hỏi quy trình phức tạp và tốn kém do nồng độ các nguyên tố thấp và sự phân bố rải rác trong các loại khoáng sản khác nhau. Các phương pháp khai thác thường bao gồm khai thác lộ thiên hoặc khai thác hầm lò, sau đó là quá trình nghiền, tuyển và chiết tách hóa học phức tạp để thu được các oxit đất hiếm riêng biệt.

Hoạt động khai thác và chế biến đất hiếm có thể gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường như: Ô nhiễm đất và nước: Do sử dụng hóa chất trong quá trình chiết tách và xử lý quặng. Phát thải khí độc hại: Từ các quá trình nhiệt luyện và hóa học. Phát sinh chất thải phóng xạ: Một số mỏ đất hiếm chứa các nguyên tố phóng xạ tự nhiên. Phá hủy cảnh quan và hệ sinh thái: Do hoạt động khai thác trên diện rộng. Do đó, việc khai thác và chế biến đất hiếm cần được thực hiện một cách bền vững, áp dụng các công nghệ tiên tiến để giảm thiểu tác động đến môi trường.

Một điểm khai thác đất hiếm ở Long Nam, tỉnh Giang Tây, Trung Quốc

Theo ước tính của Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ (USGS), trữ lượng đất hiếm toàn cầu khoảng 120 triệu tấn. Trung Quốc hiện là quốc gia có trữ lượng lớn nhất (44 triệu tấn), tiếp theo là Việt Nam (22 triệu tấn), Brazil (21 triệu tấn) và Nga (12 triệu tấn). Việt Nam được đánh giá là có tiềm năng lớn trong lĩnh vực đất hiếm, tuy nhiên việc khai thác và chế biến vẫn còn ở giai đoạn sơ khai.

Tương lai của đất hiếm hứa hẹn nhiều tiềm năng tăng trưởng do nhu cầu ngày càng cao từ các ngành công nghiệp như xe điện, năng lượng tái tạo, và điện tử tiêu dùng. Các quốc gia đang nỗ lực đa dạng hóa chuỗi cung ứng, giảm sự phụ thuộc vào một số nguồn cung chính. Nghiên cứu và phát triển các công nghệ khai thác và chế biến bền vững, thân thiện với môi trường sẽ trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Việc tái chế đất hiếm từ các thiết bị điện tử thải cũng sẽ đóng góp vào nguồn cung trong tương lai, hướng tới một ngành công nghiệp đất hiếm hiệu quả và bền vững hơn. Việt Nam, với trữ lượng lớn thứ hai thế giới, có cơ hội lớn để khẳng định vị thế quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu nếu có chiến lược khai thác và chế biến hiệu quả.

Trong hoàn cảnh nhu cầu về đất hiếm ngày càng tăng do sự phát triển của các ngành công nghiệp xanh và công nghệ cao, việc khai thác và chế biến hiệu quả nguồn tài nguyên này một cách bền vững sẽ mang lại lợi ích kinh tế to lớn cho các quốc gia sở hữu trữ lượng lớn như Việt Nam./.

Tags:

Đất hiếm là cái gì mà thế giới “sôi” sùng sục

Bài liên quan

CÁC TIN BÀI KHÁC

Đánh thức giá trị bản địa, mở hướng phát triển nông nghiệp hữu cơ tại Lai Châu

Đề án 885 23/03/2026 14:38

Sáng 23/3, trong khuôn khổ chương trình kết nối hội viên và khảo sát vùng sản xuất hữu cơ tại tỉnh Lai Châu, đoàn công tác của Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam (VOAA) đã có chuyến khảo sát thực tế mô hình trồng lê và vùng chè tại phường Tân Phong, tỉnh Lai Châu. Từ câu chuyện ở vườn lê đến bài toán chuyển đổi canh tác tại đồi chè lâu năm, nhiều hướng mở đã được đặt ra cho phát triển nông nghiệp hữu cơ gắn với nâng giá trị sản phẩm và thị trường tiêu thụ.

Nghề nông ở Hoa Kỳ: Hiện đại, hiệu quả nhưng cũng đầy thách thức

Nghiên cứu trao đổi 23/03/2026 11:24

Nông nghiệp từ lâu đã đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của nước Mỹ. Dù là một trong những quốc gia công nghiệp và công nghệ hàng đầu thế giới, nhưng nông nghiệp vẫn là nền tảng vững chắc của nền kinh tế. Nghề nông ở Hoa Kỳ không chỉ đơn thuần là công việc trồng trọt, chăn nuôi mà còn là một ngành sản xuất hiện đại, áp dụng khoa học - công nghệ cao, góp phần bảo đảm an ninh lương thực trong nước và cung cấp nông sản cho nhiều quốc gia trên thế giới.

Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam khảo sát thực tế các mô hình sản xuất tiêu biểu tại tỉnh Đồng Tháp

Hiệp hội 19/03/2026 09:19

Đoàn công tác của Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam (VOAA) đã có chuyến khảo sát thực tế tại các mô hình sản xuất tiêu biểu trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp. Đoàn do TSKH Hà Phúc Mịch - Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam làm trưởng đoàn, cùng ông Đỗ Việt Hà - Phó Chủ tịch Hiệp hội và đại diện các đơn vị thành viên tham gia.

Từ kiểm soát nguồn phát thải đến chuyển đổi mô hình phát triển cốt lõi của giảm phát thải

Nghiên cứu trao đổi 16/03/2026 16:55

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng trở thành thách thức toàn cầu, cụm từ “giảm phát thải” ngày càng được nhắc đến nhiều trong các chiến lược phát triển của các quốc gia, doanh nghiệp và tổ chức quốc tế. Tuy nhiên, giảm phát thải không đơn thuần chỉ là cắt giảm lượng khí thải ra môi trường, mà sâu xa hơn, đó là quá trình chuyển đổi toàn diện về cách thức sản xuất, tiêu dùng và phát triển kinh tế. Hiểu đúng bản chất của giảm phát thải là điều kiện quan trọng để các quốc gia và doanh nghiệp xây dựng những giải pháp hiệu quả, hướng tới phát triển bền vững.

Tăng cường thu mua lúa gạo trong mùa vụ tránh “được mùa mất giá” cho nông dân

Nghiên cứu trao đổi 14/03/2026 10:41

Lúa gạo từ lâu đã gắn bó mật thiết với đời sống kinh tế - xã hội của Việt Nam. Không chỉ là nguồn lương thực chính của hơn 100 triệu dân, lúa gạo còn là mặt hàng xuất khẩu quan trọng, đóng góp lớn cho tăng trưởng nông nghiệp và an ninh lương thực toàn cầu.

Nền kinh tế và đời sống sẽ ảnh hưởng thế nào khi giá điện và xăng dầu tăng

Nghiên cứu trao đổi 11/03/2026 09:02

Trong nền kinh tế hiện đại, điện năng và xăng dầu được xem là hai loại “huyết mạch” của hoạt động sản xuất và đời sống. Hầu như mọi lĩnh vực từ công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ đến sinh hoạt hằng ngày của người dân đều phụ thuộc vào nguồn năng lượng này. Vì vậy, mỗi khi giá điện hoặc giá xăng dầu biến động, nền kinh tế thường chịu những tác động dây chuyền, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sản xuất, giá cả hàng hóa, sức mua của thị trường và tốc độ tăng trưởng kinh tế.

Nông nghiệp xanh gắn với du lịch để phát triển kinh tế nông thôn

Nghiên cứu trao đổi 10/03/2026 08:56

Trong quá trình phát triển kinh tế gắn với yêu cầu bảo vệ môi trường và gìn giữ giá trị văn hóa bản địa, mô hình du lịch gắn với nông nghiệp xanh đang trở thành xu hướng được nhiều quốc gia và địa phương quan tâm. Việt Nam không nằm ngoài xu thế đó.

Hữu cơ hoá - Hướng đi bền vững cho nông nghiệp Tuyên Quang

Nghiên cứu trao đổi 09/03/2026 11:07

Nông nghiệp Tuyên Quang trước xu hướng hữu cơ hoá đang đứng trước những cơ hội lớn song cũng không ít thách thức. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, yêu cầu về an toàn thực phẩm ngày càng cao và sự dịch chuyển mạnh mẽ của thị trường tiêu dùng theo hướng xanh - sạch - bền vững, sản xuất nông nghiệp theo hướng hữu cơ không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là con đường nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản địa phương.

VOAA làm việc với Bộ Nông nghiệp và Môi trường về phát triển nông nghiệp hữu cơ

Đề án 885 06/03/2026 13:28

Sáng 05/03/2026, tại trụ sở Bộ Nông nghiệp và Môi trường, ông Trần Thanh Nam - Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì buổi làm việc với Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam (VOAA) nhằm rà soát thực trạng, thống nhất cách tiếp cận truyền thông và cơ chế phối hợp triển khai các nhiệm vụ phát triển nông nghiệp hữu cơ.

Nghệ An đặt “tam nông” vào vị trí chiến lược: Kiến tạo nền nông nghiệp xanh, hiện đại và bền vững

Chính sách 04/03/2026 08:49

Với tầm nhìn tái cơ cấu toàn diện nền nông nghiệp theo hướng xanh, hữu cơ, tuần hoàn và ứng dụng công nghệ cao, tỉnh Nghệ An đang từng bước kiến tạo một nền nông nghiệp hiện đại, nâng cao giá trị gia tăng, sức cạnh tranh và phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Đẩy mạnh cuộc cách mạng khoa học - kĩ thuật trong nông nghiệp Việt Nam

Nghiên cứu trao đổi 03/03/2026 14:56

Nông nghiệp từ lâu đã giữ vai trò nền tảng trong nền kinh tế Việt Nam. Là một quốc gia có truyền thống sản xuất nông nghiệp lâu đời, Việt Nam không chỉ đảm bảo an ninh lương thực cho gần 100 triệu dân mà còn trở thành một trong những nước xuất khẩu nông sản hàng đầu thế giới.

Phát huy vai trò “5 nhà” trong phát triển nông nghiệp bền vững

Nghiên cứu trao đổi 03/03/2026 09:23

Ngày 2/3, đúng dịp kỷ niệm 33 năm Ngày thành lập Hệ thống Khuyến nông Việt Nam (2/3/1993 – 2/3/2026), Trung tâm Khuyến nông tỉnh Đắk Lắk tổ chức gặp mặt đầu xuân Bính Ngọ 2026, kết hợp tọa đàm với chủ đề: “Phát huy vai trò Trung tâm Khuyến nông trong liên kết ‘05 nhà’ phát triển nông nghiệp bền vững tại Đắk Lắk”.

XEM THÊM