Đất hiếm là cái gì mà thế giới “sôi” sùng sục

Nghiên cứu trao đổi 15/04/2025 08:35

Thái Hà

Theo dõi nnhc.vn trên

Đất hiếm, hay còn gọi là nguyên tố đất hiếm (REE), là một nhóm gồm 17 nguyên tố hóa học trong bảng tuần hoàn, bao gồm scandium (Sc), yttrium (Y) và 15 nguyên tố thuộc nhóm Lanthan (La, Ce, Pr, Nd, Pm, Sm, Eu, Gd, Tb, Dy, Ho, Er, Tm, Yb, Lu). Mặc dù tên gọi là "đất hiếm", nhưng thực tế chúng không hiếm trong tự nhiên mà phân tán rộng rãi và khó khai thác, chế biến để tách riêng từng nguyên tố.

Đất hiếm là cái gì mà thế giới “sôi” sùng sục

Khai thác đất hiếm đòi hỏi phải có quy trình công nghệ rất cao

Nhờ các đặc tính từ tính, điện hóa và phát quang độc đáo, đất hiếm đóng vai trò then chốt trong nhiều ngành công nghiệp công nghệ cao và đời sống hiện đại: Công nghệ: Sản xuất nam châm vĩnh cửu cho máy phát điện, động cơ điện trong xe điện, tuabin gió, ổ cứng máy tính, loa, micro; chế tạo màn hình LCD, điện thoại thông minh, pin sạc, chất bán dẫn…

Y tế: Sản xuất thiết bị y tế như máy MRI, máy X-quang; chế tạo thuốc điều trị ung thư, viêm khớp; làm vật liệu phát quang trong chẩn đoán hình ảnh. Quân sự: Chế tạo cảm biến tên lửa, laser hồng ngoại, thiết bị nhìn đêm, hợp kim đặc biệt cho máy bay và tàu chiến. Công nghiệp kính: Cerium, lanthanum được dùng để đánh bóng và tạo màu cho kính. Chất xúc tác: Sử dụng trong công nghệ lọc hóa dầu và xử lý khí thải. Vật liệu siêu dẫn: Nghiên cứu và ứng dụng trong các thiết bị điện tử và năng lượng.

Việc khai thác và chế biến đất hiếm đòi hỏi quy trình phức tạp và tốn kém do nồng độ các nguyên tố thấp và sự phân bố rải rác trong các loại khoáng sản khác nhau. Các phương pháp khai thác thường bao gồm khai thác lộ thiên hoặc khai thác hầm lò, sau đó là quá trình nghiền, tuyển và chiết tách hóa học phức tạp để thu được các oxit đất hiếm riêng biệt.

Hoạt động khai thác và chế biến đất hiếm có thể gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường như: Ô nhiễm đất và nước: Do sử dụng hóa chất trong quá trình chiết tách và xử lý quặng. Phát thải khí độc hại: Từ các quá trình nhiệt luyện và hóa học. Phát sinh chất thải phóng xạ: Một số mỏ đất hiếm chứa các nguyên tố phóng xạ tự nhiên. Phá hủy cảnh quan và hệ sinh thái: Do hoạt động khai thác trên diện rộng. Do đó, việc khai thác và chế biến đất hiếm cần được thực hiện một cách bền vững, áp dụng các công nghệ tiên tiến để giảm thiểu tác động đến môi trường.

Một điểm khai thác đất hiếm ở Long Nam, tỉnh Giang Tây, Trung Quốc

Theo ước tính của Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ (USGS), trữ lượng đất hiếm toàn cầu khoảng 120 triệu tấn. Trung Quốc hiện là quốc gia có trữ lượng lớn nhất (44 triệu tấn), tiếp theo là Việt Nam (22 triệu tấn), Brazil (21 triệu tấn) và Nga (12 triệu tấn). Việt Nam được đánh giá là có tiềm năng lớn trong lĩnh vực đất hiếm, tuy nhiên việc khai thác và chế biến vẫn còn ở giai đoạn sơ khai.

Tương lai của đất hiếm hứa hẹn nhiều tiềm năng tăng trưởng do nhu cầu ngày càng cao từ các ngành công nghiệp như xe điện, năng lượng tái tạo, và điện tử tiêu dùng. Các quốc gia đang nỗ lực đa dạng hóa chuỗi cung ứng, giảm sự phụ thuộc vào một số nguồn cung chính. Nghiên cứu và phát triển các công nghệ khai thác và chế biến bền vững, thân thiện với môi trường sẽ trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Việc tái chế đất hiếm từ các thiết bị điện tử thải cũng sẽ đóng góp vào nguồn cung trong tương lai, hướng tới một ngành công nghiệp đất hiếm hiệu quả và bền vững hơn. Việt Nam, với trữ lượng lớn thứ hai thế giới, có cơ hội lớn để khẳng định vị thế quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu nếu có chiến lược khai thác và chế biến hiệu quả.

Trong hoàn cảnh nhu cầu về đất hiếm ngày càng tăng do sự phát triển của các ngành công nghiệp xanh và công nghệ cao, việc khai thác và chế biến hiệu quả nguồn tài nguyên này một cách bền vững sẽ mang lại lợi ích kinh tế to lớn cho các quốc gia sở hữu trữ lượng lớn như Việt Nam./.

Tags:

Đất hiếm là cái gì mà thế giới “sôi” sùng sục

Bài liên quan

CÁC TIN BÀI KHÁC

Tập huấn thâm canh trám đen, hướng tới vùng nguyên liệu gắn với tiêu thụ

Nghiên cứu trao đổi 17/08/2026 09:23

Trong hai ngày 14 và 15/8, Trung tâm Khuyến nông Nghệ An tổ chức tập huấn kỹ thuật trồng thâm canh trám đen lấy quả tại xã Kim Bảng. Không chỉ chuyển giao kỹ thuật từ khâu giống, trồng, chăm sóc đến thu hái, bảo quản, lớp tập huấn còn hướng người dân tới tổ chức sản xuất theo nhu cầu thị trường, từng bước hình thành vùng nguyên liệu và liên kết tiêu thụ ổn định.

Phát triển chuỗi giá trị nông sản hữu cơ tại Việt Nam: Thực trạng, thách thức và giải pháp

Nghiên cứu trao đổi 12/08/2026 15:09

Trong tiến trình chuyển đổi sang nền nông nghiệp xanh, phát triển chuỗi giá trị nông sản hữu cơ trở thành giải pháp quan trọng nhằm nâng cao giá trị gia tăng, tăng năng lực cạnh tranh và thúc đẩy phát triển bền vững. Bài viết phân tích thực trạng, chỉ ra những thách thức chủ yếu và đề xuất các giải pháp hoàn thiện chuỗi giá trị nông sản hữu cơ tại Việt Nam.

Tuyên Quang đề nghị lựa chọn, đề cử điển hình tiên tiến phát triển nông nghiệp hữu cơ

Nghiên cứu trao đổi 10/08/2026 16:15

Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tuyên Quang đề nghị một số địa phương rà soát, lựa chọn, đề cử các tập thể, cá nhân có thành tích tiêu biểu trong phát triển sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp hữu cơ, gửi hồ sơ về Sở trước ngày 20/8/2026.

Chuyển đổi số để xây dựng một nền nông nghiệp hiện đại

Nghiên cứu trao đổi 10/08/2026 09:46

Chuyển đổi số đang tạo ra một cuộc thay đổi sâu sắc trong nông nghiệp Việt Nam: từ sản xuất dựa nhiều vào kinh nghiệm sang quản trị bằng dữ liệu, từ “trồng cây gì mình có” sang sản xuất theo nhu cầu thị trường. Khi dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật, tự động hóa và thương mại điện tử đi vào đồng ruộng, nông nghiệp không chỉ tăng năng suất mà còn có cơ hội nâng cao giá trị, giảm chi phí và phát triển xanh, bền vững.

Một số vấn đề về phát triển du lịch sinh thái trong khu dự trữ sinh quyển Cát Bà

Nghiên cứu trao đổi 08/08/2026 10:13

Khu dự trữ sinh quyển Cát Bà là vùng sinh thái đặc sắc với sự kết hợp hài hòa giữa rừng, biển và đa dạng sinh học phong phú. Phát triển du lịch sinh thái tại đây không chỉ khai thác hiệu quả tiềm năng thiên nhiên mà còn góp phần bảo tồn môi trường, nâng cao sinh kế cộng đồng và thúc đẩy phát triển bền vững.

Kiểm soát dư lượng kháng sinh: Chìa khóa nâng cao giá trị thủy sản Việt Nam

Nghiên cứu trao đổi 07/08/2026 08:26

Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chất lượng thực phẩm và các thị trường nhập khẩu liên tục nâng cao tiêu chuẩn an toàn, việc kiểm soát dư lượng kháng sinh trong sản phẩm thủy sản không còn là yêu cầu riêng đối với doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu mà đã trở thành trách nhiệm xuyên suốt của cả chuỗi sản xuất, bắt đầu từ chính người nuôi.

Hưởng ứng Lễ tôn vinh để khẳng định giá trị và thương hiệu sản phẩm nông nghiệp hữu cơ

Chuyển động xanh 05/08/2026 13:07

Nông nghiệp hữu cơ đang trở thành xu hướng tất yếu của nền nông nghiệp hiện đại và là giải pháp quan trọng nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng, bảo vệ môi trường...

Kết nối doanh nghiệp, củng cố nền tảng sản xuất hữu cơ tại Tân Lạc

Ảnh 04/08/2026 15:20

Ngày 4/8, Chương trình “Kết nối tiêu thụ sản phẩm cho các HTX-THT, nông dân hữu PGS tại Phú Thọ” bước vào phiên làm việc trực tiếp giữa chính quyền địa phương, chuyên gia, doanh nghiệp và các hợp tác xã. Từ yêu cầu về tiêu chuẩn, hồ sơ sản phẩm, vùng nguyên liệu đến chế biến sâu và truy xuất nguồn gốc, hội nghị đã làm rõ những điều kiện cần thiết để nông sản Tân Lạc đi vào các kênh phân phối ổn định. Nhiều thỏa thuận hợp tác giữa các doanh nghiệp và HTX đã được ký kết tại hội nghị.

Nông nghiệp hữu cơ: Một giải pháp thúc đẩy kinh tế xanh ở Việt Nam

Nghiên cứu trao đổi 04/08/2026 10:52

Trong tiến trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh và phát triển bền vững, nông nghiệp hữu cơ được xem là động lực quan trọng để nâng cao giá trị gia tăng, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu. Bài viết phân tích vai trò của nông nghiệp hữu cơ đối với kinh tế xanh ở Việt Nam, đánh giá thực trạng phát triển và đề xuất các giải pháp nhằm xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, tuần hoàn và phát thải thấp.

Kết nối tiêu thụ, tạo động lực cho sản phẩm nông sản Tân Lạc

Nghiên cứu trao đổi 04/08/2026 07:48

Ngày 3/8, đoàn công tác của Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam (VOAA) đã khảo sát các vùng sản xuất, cơ sở chế biến và hợp tác xã tại xã Tân Lạc, tỉnh Phú Thọ. Chuyến đi không chỉ nhận diện lợi thế bản địa mà còn đặt ra hàng loạt yêu cầu cụ thể về quy trình sản xuất, kiểm soát chất lượng, vùng nguyên liệu, truy xuất nguồn gốc và thị trường tiêu thụ.

Kiến tạo hệ sinh thái nông nghiệp bền vững: Hành trình thuận tự nhiên và kinh tế tuần hoàn

Nghiên cứu trao đổi 03/08/2026 09:17

Nông nghiệp không chỉ là ngành kinh tế cung cấp lương thực, mà bản chất là một hệ sinh thái sống. Nhiều thập kỷ qua, việc lạm dụng phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật và thâm canh quá độ đã khiến đất đai kiệt quệ, đa dạng sinh học suy giảm và nguồn nước bị ô nhiễm.

Hải Phòng: Siết chặt quản lý vật tư nông nghiệp, bảo vệ quyền lợi người nông dân

Nghiên cứu trao đổi 03/08/2026 08:46

Hội Nông dân TP. Hải Phòng phối hợp cùng UBND xã Vĩnh Hòa tổ chức hội nghị giám sát, phản biện xã hội về việc chấp hành pháp luật trong sản xuất, kinh doanh và sử dụng vật tư nông nghiệp. Đây là hoạt động thiết thực nhằm đẩy lùi hàng giả, hàng kém chất lượng, hướng tới nền nông nghiệp xanh và bền vững.

XEM THÊM