Thích ứng biến đổi khí hậu và thúc đẩy nông nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn

Theo Bộ trưởng Bộ NN&MT Trần Đức Thắng, năm 2025 là một năm đầy thách thức nhưng cũng cho thấy rõ bản lĩnh, năng lực thích ứng và sự nỗ lực, quyết tâm cao của toàn ngành. Với sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, sự vào cuộc đồng bộ của các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp, nông nghiệp và môi trường tiếp tục duy trì đà tăng trưởng ổn định, đạt được nhiều kết quả quan trọng, toàn diện trên cả trụ cột kinh tế, xã hội và môi trường.

Một điểm nhấn xuyên suốt trong điều hành của ngành là chuyển mạnh từ tư duy tăng trưởng truyền thống sang tăng trưởng xanh, bền vững. Các yêu cầu về nông nghiệp sinh thái, kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải được tích hợp đồng bộ vào chiến lược, quy hoạch, chương trình phát triển và hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật.

Bộ trưởng Trần Đức Thắng cũng cho biết, hiện nay đã có nhiều mô hình sản xuất xanh, tiết kiệm tài nguyên, giảm hóa chất đầu vào, tái sử dụng phụ phẩm, gắn sản xuất với chế biến và thị trường đã được triển khai và nhân rộng ở các lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản, lâm nghiệp và xây dựng nông thôn mới. Các mô hình này không chỉ góp phần bảo vệ môi trường, giảm phát thải khí nhà kính mà còn nâng cao hiệu quả kinh tế, tăng thu nhập cho người nông dân.

Khoa học – công nghệ và chuyển đổi số tiếp tục được xác định là động lực quan trọng. Công nghệ số, dữ liệu lớn, viễn thám, truy xuất nguồn gốc, các giải pháp canh tác thông minh được ứng dụng ngày càng rộng rãi trong quản lý sản xuất, tài nguyên và môi trường, góp phần tối ưu hóa chuỗi giá trị, nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả quản lý.

Năm 2025 ghi nhận diễn biến thiên tai đặc biệt khốc liệt, với tần suất, cường độ và mức độ bất thường vượt nhiều ngưỡng lịch sử. Trước thực tế đó, năng lực chỉ đạo, điều hành và ứng phó của ngành nông nghiệp và môi trường tiếp tục được nâng lên.

Công tác dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn được duy trì thường xuyên, liên tục; các kịch bản ứng phó được xây dựng sát thực tế; phương châm "4 tại chỗ" được triển khai thực chất, lấy bảo vệ tính mạng và tài sản của Nhân dân làm ưu tiên cao nhất. Hệ thống đê điều, hồ đập, công trình phòng chống thiên tai cơ bản được vận hành an toàn, góp phần hạn chế thiệt hại.

Từ thực tiễn, Bộ trưởng Bộ NN&MT nhấn mạnh, ngành xác định cần chuyển mạnh từ ứng phó bị động sang quản trị rủi ro thiên tai, phòng ngừa từ sớm, từ xa, dựa trên khoa học, dữ liệu và sự tham gia của cộng đồng. Thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tập trung hiện đại hóa hệ thống dự báo, cảnh báo; đầu tư hạ tầng phòng chống thiên tai thích ứng biến đổi khí hậu; ưu tiên các vùng trọng điểm, tuyến đầu; đồng thời gắn phòng chống thiên tai với phát triển sinh kế bền vững và xây dựng nông thôn mới an toàn.

Tăng trưởng ổn định, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản lập kỷ lục mới

Một trong những điểm sáng nổi bật của ngành trong năm 2025 là kết quả tăng trưởng và xuất khẩu. Giá trị gia tăng toàn ngành đạt trên 3,9%; kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt khoảng 70 tỷ USD, vượt xa mục tiêu 65 tỷ USD đã đề ra. Kết quả này không chỉ phản ánh quy mô sản xuất ngày càng mở rộng, mà quan trọng hơn là cho thấy năng lực tổ chức sản xuất, khả năng thích ứng thị trường và sức cạnh tranh của nông sản Việt Nam tiếp tục được nâng lên trong điều kiện nhiều rào cản thương mại và tiêu chuẩn kỹ thuật ngày càng khắt khe.

Cơ cấu sản xuất tiếp tục chuyển dịch theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, phát triển các ngành hàng chủ lực gắn với vùng nguyên liệu tập trung, đáp ứng yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc. Các chương trình lớn như phát triển lúa chất lượng cao, thủy sản bền vững, lâm nghiệp bền vững có chứng chỉ tiếp tục phát huy hiệu quả, tạo nền tảng cho xuất khẩu ổn định và bền vững.

Năm 2025 cũng ghi dấu bước chuyển quan trọng về tổ chức bộ máy và thể chế sau khi hợp nhất Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn với Bộ Tài nguyên và Môi trường. Công tác sắp xếp tổ chức được triển khai quyết liệt, khoa học, tinh gọn đầu mối, phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, bảo đảm hoạt động thông suốt, không gián đoạn.

Cùng với đó, công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế tiếp tục được đẩy mạnh. Hệ thống pháp luật trong lĩnh vực nông nghiệp, tài nguyên và môi trường từng bước được hoàn thiện theo hướng đồng bộ, thống nhất, phù hợp yêu cầu hội nhập quốc tế. Phân cấp, phân quyền gắn với tăng cường kiểm tra, giám sát được triển khai mạnh mẽ; cải cách thủ tục hành chính được thúc đẩy, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp và địa phương trong tổ chức thực hiện các chính sách phát triển.

Để tiếp tục giữ vững và nâng cao vị thế nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế, Bộ trưởng Trần Đức Thắng cho biết, ngành NN&MT xác định triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp trọng tâm. Trong đó, chú trọng hoàn thiện thể chế, tiêu chuẩn, quy chuẩn, kiểm soát chất lượng; cơ cấu lại sản xuất gắn với nông nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn và chuỗi giá trị; phát triển vùng nguyên liệu đạt chuẩn.

Bên cạnh việc giữ vững các thị trường truyền thống, ngành đẩy mạnh mở rộng thị trường tiềm năng, tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do; nâng tầm ngoại giao nông nghiệp; chủ động tháo gỡ rào cản kỹ thuật, xử lý các vấn đề phòng vệ thương mại. Phát triển chế biến sâu, logistics hiện đại và chuyển đổi số trong toàn chuỗi giá trị được xác định là hướng đi then chốt để nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nông sản Việt Nam.

Với định hướng nhất quán lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, gắn tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường và phát triển bền vững, ngành nông nghiệp và môi trường tiếp tục khẳng định vai trò trụ đỡ của nền kinh tế, tạo nền tảng quan trọng để đất nước phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn tới.