VOAA tập huấn Tiêu chuẩn Hữu cơ: Chuẩn hóa nhận thức, minh bạch thực hành sản xuất

Toàn cảnh lớp tập huấn Tiêu chuẩn Hữu cơ VOAA khai mạc sáng 27/3 tại Hà Nội.

Thực hiện kế hoạch hoạt động triển khai trong khuôn khổ dự án “Tăng cường năng lực cho Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam” (KVP1052), hợp tác giữa VOAA và Naturland dưới sự tài trợ của SEQUA trong năm 2026, Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam (VOAA) đã tổ chức chương trình Tập huấn Tiêu chuẩn Hữu cơ - TCCS 01:2024/VOAA

Theo đó, ngày làm việc đầu tiên tập trung vào các nội dung về nông nghiệp hữu cơ thế giới và Việt Nam, khái niệm và nguyên tắc của nông nghiệp hữu cơ, các hệ thống tiêu chuẩn - chứng nhận, cùng phần đi sâu vào các nội dung chi tiết, khác biệt và ý nghĩa của tiêu chuẩn VOAA.

Tham dự lớp tập huấn có TSKH. Hà Phúc Mịch, Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam; bà Đặng Thị Thúy, Quản lý Dự án KVP, đại diện Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Đức - Naturland tại Việt Nam; cùng các giảng viên chính là bà Từ Thị Tuyết Nhung, Ủy viên Ban Thường vụ VOAA, Trưởng Ban Tiêu chuẩn VOAA và ông Bùi Khánh Tùng, Phó Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ phát triển nông nghiệp hữu cơ (CODAS). Đồng thời, lớp học có sự tham gia của các hội viên của Hiệp hội và các tổ chức, cá nhân sản xuất quan tâm đến nông nghiệp hữu cơ.

TSKH. Hà Phúc Mịch, Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam phát biểu khai mạc lớp tập huấn Tiêu chuẩn Hữu cơ VOAA.

Phát biểu khai mạc tại chương trình, TSKH. Hà Phúc Mịch, chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam chia sẻ, việc xây dựng tiêu chuẩn cơ sở của Hiệp hội là sự ấp ủ kéo dài nhiều năm, bắt nguồn từ nhu cầu phải có một công cụ thực tiễn để người sản xuất, hợp tác xã và doanh nghiệp lựa chọn, áp dụng, từ đó minh bạch hóa quá trình sản xuất.

Theo Chủ tịch VOAA, một điểm quan trọng của bộ tiêu chuẩn này là đã được IFOAM Quốc tế công nhận, qua đó tạo thêm lợi thế cho các tổ chức, cá nhân khi lựa chọn áp dụng vào sản xuất và xây dựng niềm tin với thị trường.

Bà Đặng Thị Thúy, Quản lý Dự án KVP, đại diện Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Đức - Naturland tại Việt Nam chia sẻ tại lớp tập huấn.

Cùng chia sẻ tại lễ khai mạc, bà Đặng Thị Thúy, Quản lý Dự án KVP, đại diện Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Đức - Naturland tại Việt Nam gửi lời cảm ơn đến Bộ Phát triển Kinh tế và Hợp tác Liên bang Đức đã hỗ trợ để tổ chức chương trình Tập huấn Tiêu chuẩn Hữu cơ. Hoạt động này là một phần trong cấu phần hợp tác giữa Naturland và VOAA với mục đích tăng cường dịch vụ hỗ trợ của Hiệp hội đối với hội viên, giúp Hiệp hội làm lá cờ đầu dẫn dắt ngành nông nghiệp hữu cơ Việt Nam.

Bà Đặng Thị Thúy đánh giá, việc VOAA ban hành bộ tiêu chuẩn riêng là một dấu ấn đáng chú ý, góp phần tăng cường dịch vụ hỗ trợ đối với hội viên và tạo thêm một địa chỉ tin cậy để người tiêu dùng nhận diện sản phẩm trên thị trường. Theo bà Thuý, tiêu chuẩn chỉ thực sự phát huy giá trị khi được lan tỏa tới đúng những người đang trực tiếp sản xuất, kinh doanh và đồng hành với chuỗi hữu cơ.

Ông Marco Schluter, Phó Chủ tịch IFOAM - Oganics International trao chứng nhận tiêu chuẩn hữu cơ VOAA là thành viên trong Gia đình tiêu chuẩn IFOAM quốc tế cho VOAA. VOAA cho biết, Tiêu chuẩn Hữu cơ - TCCS 01:2024/VOAA được phát triển trên nền tảng tiêu chuẩn hữu cơ PGS Việt Nam, do Ban Tiêu chuẩn VOAA xây dựng từ quyết định thành lập ban soạn thảo ngày 18/12/2020; được Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam ban hành theo Quyết định số 18/2024/QĐ-HHNNHCVN ngày 17/4/2024 và được IFOAM Quốc tế đánh giá, công nhận là thành viên trong gia đình tiêu chuẩn IFOAM vào tháng 5/2025. Bộ tiêu chuẩn gồm 10 phần, 60 trang, bao quát từ quản lý chung, trồng trọt hữu cơ, thu hái sản phẩm tự nhiên, trồng nấm và rau mầm, chăn nuôi hữu cơ, nuôi ong hữu cơ, xử lý và chế biến, công bằng xã hội, đầu vào cho sản xuất hữu cơ đến hướng dẫn đánh giá đầu vào, phụ gia và chất hỗ trợ chế biến. Đặc biệt, đây là bộ tiêu chuẩn được xây dựng trên nền tảng PGS Việt Nam đã được IFOAM công nhận từ trước, đồng thời bổ sung thêm nhiều lĩnh vực còn thiếu trong thực tiễn sản xuất, như thu hái tự nhiên, rau mầm, nấm, ong và đánh giá vật tư đầu vào.

Bà Từ Thị Tuyết Nhung, Ủy viên Ban Thường vụ VOAA trình bày các nguyên tắc nền tảng của nông nghiệp hữu cơ tại lớp tập huấn.

Trong phiên tập huấn buổi sáng, bà Từ Thị Tuyết Nhung, Ủy viên Ban Thường vụ VOAA tập trung làm rõ bản chất của nông nghiệp hữu cơ. Theo bà Nhung, nông nghiệp hữu cơ không thể chỉ được hiểu đơn giản là “không dùng hóa chất”, mà phải được nhìn nhận như một hệ thống sản xuất duy trì sức khỏe của đất, hệ sinh thái và con người. Đồng thời, 4 nguyên tắc Sức khỏe - Sinh thái - Công bằng - Cẩn trọng là nền tảng để xây dựng các tiêu chuẩn hướng dẫn sản xuất hữu cơ; để đạt chứng nhận hữu cơ, cơ sở sản xuất phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn đó trong suốt quá trình sản xuất.

Theo bà Từ Thị Tuyết Nhung, chính bộ tiêu chuẩn là “thước đo” để tạo ra sự minh bạch. Nếu không có tiêu chuẩn, bất cứ ai cũng có thể tự nhận mình làm hữu cơ. Bà Nhung nhấn mạnh, nguyên tắc chung là mục tiêu hướng tới; biện pháp khuyến nghị là những gợi ý thực hành; còn tiêu chuẩn là các yêu cầu cơ bản người sản xuất buộc phải tuân thủ để được cấp chứng nhận.

ông Bùi Khánh Tùng, Phó Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ phát triển nông nghiệp hữu cơ (CODAS) chia sẻ về vai trò của tiêu chuẩn VOAA trong sản xuất và nhận diện sản phẩm hữu cơ.

Tiếp nối phần trao đổi này, ông Bùi Khánh Tùng, Phó Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ phát triển nông nghiệp hữu cơ (CODAS) nhấn mạnh một sự khác biệt rất dễ gây nhầm lẫn trên thị trường hiện nay: sản phẩm “tự nhiên” không đồng nghĩa với sản phẩm “hữu cơ”. Theo ông Tùng, sản phẩm hữu cơ là kết quả của một hệ thống có quản lý, có tiêu chuẩn, có kiểm soát và có hồ sơ truy xuất, chứ không chỉ là sản phẩm được quảng bá bằng những khái niệm chung chung.

Ông Bùi Khánh Tùng cũng cho rằng, một trong những “nút thắt” lớn của thị trường hiện nay là niềm tin của người tiêu dùng, khi quá nhiều khái niệm như “rau sạch”, “rau an toàn”, “VietGAP” và “hữu cơ” đang cùng tồn tại trên thị trường nhưng không phải lúc nào cũng được giải thích minh bạch.

Về mặt định nghĩa, nông nghiệp hữu cơ là hệ thống sản xuất tuân thủ tiêu chuẩn nông nghiệp hữu cơ, bảo vệ, duy trì và làm tăng sức khỏe đất đai, môi trường sinh thái và con người thông qua việc loại trừ các đầu vào hóa học tổng hợp. Các giảng viên tại lớp đào tạo cũng đã phân biệt rõ khái niệm sản xuất song song là cùng một cơ sở vừa sản xuất hữu cơ vừa sản xuất thông thường đối với cùng loại sản phẩm mà không thể phân biệt trực quan, trong khi sản phẩm hữu cơ là sản phẩm được sản xuất, sơ chế, chế biến, bao gói phù hợp với các tiêu chuẩn nông nghiệp hữu cơ.

Phiên thảo luận nhóm chiều 27/3 giúp học viên tiếp cận sâu hơn các nội dung của Tiêu chuẩn Hữu cơ VOAA.

Tại phiên buổi chiều, lớp tập huấn chuyển sang phần đi sâu vào cấu trúc của bộ tiêu chuẩn VOAA. Cụ thể, học viên tìm hiểu các nội dung chi tiết của tiêu chuẩn, những lưu ý và khác biệt của tiêu chuẩn VOAA, ý nghĩa khi tiêu chuẩn VOAA được IFOAM công nhận và lợi ích khi được sử dụng nhãn hiệu tiêu chuẩn VOAA.

Bà Từ Thị Tuyết Nhung cho rằng, bộ tiêu chuẩn VOAA không thay thế Tiêu chuẩn Quốc gia mà đóng vai trò cụ thể hóa và mở rộng các yêu cầu để phù hợp hơn với điều kiện sản xuất hữu cơ của hội viên và người sản xuất trong nước. Về phần quản lý chung trong Tiêu chuẩn Hữu cơ VOAA đặt ra các yêu cầu then chốt, như chuyển đổi toàn bộ cơ sở sản xuất sang phương thức quản lý hữu cơ; không được sản xuất song song cùng một loại cây trồng hoặc vật nuôi theo cả phương thức hữu cơ và thông thường; cấm đốt tàn dư cây trồng, cấm sử dụng vật liệu đầu vào có nguồn gốc biến đổi gen; đồng thời bắt buộc ghi chép, lưu giữ tất cả giấy tờ chứng minh nguồn gốc vật tư đầu vào, số lượng sử dụng và giao dịch bán hàng.

Ở nội dung trồng trọt hữu cơ, tiêu chuẩn quy định đất và nước dùng trong canh tác hữu cơ phải đạt các quy chuẩn môi trường liên quan; khu vực sản xuất phải cách ly với nguồn ô nhiễm; thời gian chuyển đổi tối thiểu là 12 tháng đối với cây trồng hàng năm và 18 tháng đối với cây lâu năm; hạt giống và vật liệu trồng trọt phải có nguồn gốc hữu cơ hoặc đáp ứng điều kiện thay thế theo quy định. Đồng thời nhấn mạnh việc đa dạng hóa cây trồng, luân canh, xen canh, dùng vật liệu hữu cơ để cải tạo đất, cấm phân bón tổng hợp, cấm các chất kích thích tăng trưởng và cấm sử dụng sản phẩm bảo vệ thực vật tổng hợp.

Ông Nguyễn Văn Phi, đại diện Hợp tác xã nhãn lồng Bảo Tiến.

Một nội dung được học viên trao đổi sôi nổi là quản lý sâu bệnh. Từ phần thảo luận và hỏi đáp tại lớp, ông Nguyễn Văn Phi (Hợp tác xã nhãn lồng Bảo Tiến) nêu băn khoăn về áp lực sâu bệnh và giới hạn của thuốc sinh học trong thực tế sản xuất.

Trao đổi lại, các giảng viên nhấn mạnh tư duy của sản xuất hữu cơ không phải là “tiêu diệt” sâu bệnh bằng mọi giá, mà là quản lý sâu bệnh thông qua việc xây dựng hệ sinh thái khỏe, đất khỏe, cây khỏe, đa dạng sinh học cao để tăng thiên địch và giảm áp lực dịch hại. Cách tiếp cận này cũng thống nhất với tiêu chuẩn VOAA khi yêu cầu hệ thống sản xuất phải áp dụng đồng bộ các biện pháp sinh học, canh tác và phòng ngừa chủ động trước khi nghĩ tới các đầu vào hỗ trợ.

Học viên được chia thành 6 nhóm để thảo luận theo từng hợp phần của Tiêu chuẩn cơ sở TCCS 01:2024/VOAA.

Phiên buổi chiều cũng được tổ chức theo hình thức chia nhóm, giúp học viên tiếp cận tiêu chuẩn theo từng hợp phần cụ thể. Các nhóm tập trung vào các mảng: quản lý chung và công bằng xã hội; trồng trọt; thu hái tự nhiên, rau mầm và nấm; chăn nuôi và Ong; xử lý chế biến; đầu vào.

Qua thảo luận, nhiều nội dung cốt lõi được làm rõ như yêu cầu chuyển đổi đồng bộ cơ sở sản xuất, vùng đệm cách ly ô nhiễm, kiểm soát vật tư đầu vào, yêu cầu về dây chuyền chế biến, phúc lợi vật nuôi và trách nhiệm ghi chép hồ sơ để phục vụ đánh giá, chứng nhận.

Chị Nguyễn Thị Hoa, đại diện HTX thương mại và chế biến Nông lâm sản Yên Bái.

Đáng chú ý, ở nhóm thảo luận về đầu vào, học viên đặc biệt quan tâm tới nhu cầu có một danh mục vật tư được phép sử dụng để các hợp tác xã, hộ sản xuất nhỏ dễ tiếp cận và áp dụng. Băn khoăn này cũng đã được phản ánh trực tiếp từ thực tế lớp học, khi chị Nguyễn Thị Hoa, đại diện HTX thương mại và chế biến Nông lâm sản Yên Bái, mong muốn Hiệp hội hỗ trợ rõ hơn về danh mục phân bón, thuốc sinh học phù hợp với tiêu chuẩn.

Về nội dung này, giảng viên Từ Thị Tuyết Nhung giải thích, tiêu chuẩn VOAA nêu rõ các đầu vào sử dụng trong nông nghiệp hữu cơ phải được kiểm tra, đánh giá để đảm bảo tuân thủ; đặc biệt, những đầu vào không nằm trong danh mục hoặc chưa được phê chuẩn phải được VOAA hoặc đơn vị được ủy quyền kiểm tra, cho phép trước khi đưa vào sử dụng.

Ở hợp phần thu hái tự nhiên, rau mầm và nấm đã làm rõ, bộ tiêu chuẩn quy định khu vực thu hái sản phẩm tự nhiên muốn được coi là hữu cơ phải có bằng chứng không sử dụng hóa chất cấm ít nhất trong 36 tháng, việc khai thác không được gây tác động tiêu cực đến hệ sinh thái và phải có vùng đệm nếu có nguy cơ ô nhiễm.

Với rau mầm và nấm, nơi nuôi trồng phải tránh nguồn ô nhiễm; hạt giống, phôi giống không có nguồn gốc biến đổi gen và không được khử trùng bằng hóa chất tổng hợp; đồng thời không được sử dụng công nghệ chiếu xạ.

Hoạt động chia nhóm tại lớp tập huấn Tiêu chuẩn Hữu cơ VOAA diễn ra sôi nổi, bám sát từng lĩnh vực sản xuất thực tế.

Đối với chăn nuôi hữu cơ, bộ tiêu chuẩn nêu rõ cấm phương thức chăn nuôi không có đất đai; yêu cầu vật nuôi được tiếp cận khu vực ngoài trời, chuồng trại bảo đảm điều kiện sinh học tự nhiên, đồng thời quy định thức ăn phải được làm từ nguyên liệu hữu cơ theo tiêu chuẩn VOAA. Phần này cũng là chủ đề thu hút nhiều trao đổi tại lớp học, đặc biệt liên quan đến thức ăn, phúc lợi vật nuôi và việc sử dụng kháng sinh trong những tình huống bắt buộc.

Một điểm được các giảng viên nhấn mạnh ở cuối phiên chiều là cách tuyên bố và ghi nhãn sản phẩm. Theo bà Từ Thị Tuyết Nhung, bất cứ nông dân nào cũng có thể áp dụng tiêu chuẩn để tuyên bố thực hành sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ VOAA; khi được công nhận chuyển đổi bằng văn bản thì có thể tuyên bố đang chuyển đổi hữu cơ; chỉ khi quá trình sản xuất được đánh giá tuân thủ đầy đủ tiêu chuẩn thì sản phẩm mới được gọi là hữu cơ và được phép in nhãn tiêu chuẩn.

Nhìn lại toàn bộ ngày làm việc đầu tiên, lớp tập huấn của VOAA không chỉ dừng lại ở việc phổ biến một bộ tiêu chuẩn kỹ thuật, mà đã đặt ra một vấn đề rộng hơn: làm thế nào để minh bạch hóa sản xuất hữu cơ, chuẩn hóa cách gọi tên sản phẩm và củng cố niềm tin thị trường trong bối cảnh người tiêu dùng đang đứng trước quá nhiều khái niệm na ná nhau.

Việc kết hợp giữa bài giảng nền tảng, trao đổi hỏi - đáp và thảo luận theo nhóm chuyên đề đã giúp học viên tiếp cận bộ tiêu chuẩn theo hướng thực hành, gắn với chính những khó khăn cụ thể trong sản xuất, chế biến và tiêu thụ.

Theo chương trình, ngày 28/3, học viên của lớp Tập huấn Tiêu chuẩn Hữu cơ - TCCS 01:2024/VOAA sẽ tiếp tục đi thực tế tại cửa hàng bán sản phẩm hữu cơ, quan sát, ghi chép, hỏi đáp, thu thập thông tin trên bao bì, sau đó quay lại lớp để thảo luận kết quả nhận diện sản phẩm hữu cơ trên thị trường trước khi bế mạc khóa tập huấn.

Nâng cao năng lực chứng nhận, nhận diện sản phẩm hữu cơ cho doanh nghiệp và hợp tác xã Nhằm thúc đẩy phát triển nông nghiệp hữu cơ bền vững, sáng 18/12, tại TP. Hồ Chí Minh, Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt ...

Chứng nhận đúng, ghi nhãn chuẩn: VOAA đồng hành cùng doanh nghiệp và HTX làm hữu cơ Chiều 19/12/2025, Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam (VOAA) đã tiến hành tổng kết chương trình tập huấn “Nông nghiệp hữu cơ - ...

VOAA mở đăng ký lớp tập huấn Tiêu chuẩn cơ sở TCCS 01:2024/VOAA Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam vừa phát đi thông báo mở đăng ký lớp tập huấn “Tiêu chuẩn cơ sở của Hiệp ...