Đoàn công tác khảo sát mô hình trồng dừa đạt chứng nhận VietGAP theo hướng hữu cơ tại xã Tân Hương, tỉnh Đồng Tháp

Từ những vườn dừa đạt chuẩn VietGAP ở Tân Hương đến vùng nguyên liệu hữu cơ hàng trăm hecta tại Tân Thới, Đồng Tháp đang từng bước chuyển mình theo hướng nông nghiệp bền vững. Không chỉ dừng lại ở kỹ thuật canh tác, sự thay đổi còn đến từ tư duy sản xuất khi người nông dân bắt đầu làm nông theo tiêu chuẩn và tham gia vào chuỗi liên kết.

Một buổi sáng ở vùng dừa Đồng Tháp, ánh nắng len qua những tán lá cao vút, rải xuống nền đất ẩm những vệt sáng loang lổ. Không còn mùi thuốc hóa học nồng nặc, không gian vườn dừa giờ đây mang mùi đặc trưng của phân hữu cơ và lớp thảm thực vật tự nhiên.

Chính trong bối cảnh đó, đoàn công tác của Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam (VOAA) đã có chuyến khảo sát thực tế tại các mô hình sản xuất tiêu biểu trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp. Đoàn do TSKH Hà Phúc Mịch - Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam làm trưởng đoàn, cùng ông Đỗ Việt Hà - Phó Chủ tịch Hiệp hội và đại diện các đơn vị thành viên tham gia.

Trái dừa VietGAP ở Tân Hương

Điểm khảo sát đầu tiên của đoàn là mô hình trồng, thâm canh cây dừa đạt chứng nhận VietGAP tại xã Tân Hương.

Mô hình có quy mô 20 ha với 36 hộ dân tham gia, trong đó diện tích khảo sát thực tế khoảng 1,2 ha. Tại đây, người dân đã từng bước thay đổi phương thức sản xuất: giảm phân bón hóa học, hạn chế thuốc bảo vệ thực vật, ưu tiên phân hữu cơ và các giải pháp sinh học.

Không chỉ thay đổi cách làm, người nông dân còn làm quen với việc ghi chép nhật ký sản xuất, một yêu cầu quan trọng trong sản xuất theo tiêu chuẩn nhưng trước đây ít được chú trọng.

Theo chia sẻ của người dân, thời gian đầu việc tuân thủ quy trình khiến nhiều hộ còn bỡ ngỡ. Tuy nhiên, sau một thời gian áp dụng, cây dừa phát triển ổn định hơn, chi phí giảm và đầu ra được cải thiện.

Việc kết hợp VietGAP với định hướng hữu cơ đang mở ra hướng đi mới, giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và cải thiện môi trường canh tác.

Đoàn công tác trao đổi với người dân và doanh nghiệp về quy trình sản xuất dừa theo tiêu chuẩn hữu cơ tại xã Tân Thới, tỉnh Đồng Tháp

Hình thành vùng nguyên liệu hữu cơ và liên kết chuỗi

Rời Tân Hương, đoàn tiếp tục khảo sát tại xã Tân Thới nơi đang hình thành vùng nguyên liệu dừa hữu cơ quy mô lớn.

Tại đây, đoàn khảo sát mô hình của DVNN Tân Thới, trong đó có vườn của ông Tám Vân rộng khoảng 7.000 m². Khu vườn được chăm sóc theo hướng tự nhiên, sử dụng phân hữu cơ và các chế phẩm sinh học, không còn phụ thuộc vào thuốc hóa học.

Điểm nổi bật của mô hình không chỉ nằm ở kỹ thuật mà còn ở cách tổ chức sản xuất. Người dân không còn sản xuất riêng lẻ mà tham gia vào chuỗi liên kết với hợp tác xã và doanh nghiệp.

Cụ thể, Công ty cổ phần công nghệ thực phẩm Thabico Tiền Giang tham gia định hướng quy trình sản xuất, yêu cầu chất lượng và bao tiêu sản phẩm. Hợp tác xã đóng vai trò tổ chức, còn người dân thực hiện theo quy trình thống nhất.

Nhờ mô hình này, đầu ra của trái dừa không còn phụ thuộc vào thương lái nhỏ lẻ. Theo đại diện địa phương, khi tham gia chuỗi liên kết, thu nhập của người dân tăng từ 20–30%, đồng thời giảm đáng kể rủi ro thị trường.

Đáng chú ý, vùng nguyên liệu dừa hữu cơ tại Tân Thới hiện đã đạt khoảng 780,98 ha, với sự tham gia của 1.280 hộ dân – được xem là một trong những vùng sản xuất quy mô lớn trong khu vực.

Sản phẩm dừa tại đây cũng đang từng bước hướng tới các chứng nhận hữu cơ quốc tế của Mỹ, châu Âu và Nhật Bản, nhằm mở rộng thị trường xuất khẩu.

Quang cảnh buổi làm việc giữa VOAA và Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp.

Nhìn từ gốc để phát triển bền vững

Sau khi kết thúc chương trình khảo sát, đoàn công tác đã có buổi làm việc với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp. Tiếp và làm việc với đoàn có ông Lê Chí Thiện – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp, cùng đại diện các phòng chuyên môn.

Tại buổi làm việc, đại diện Sở đã báo cáo kết quả triển khai Đề án phát triển nông nghiệp hữu cơ giai đoạn 2020–2025, qua đó cho thấy quá trình chuyển đổi đang từng bước được hình thành trên địa bàn.

Trên cơ sở tham mưu của Sở Nông nghiệp và Môi trường, UBND tỉnh đã ban hành nhiều kế hoạch trọng tâm, trong đó có Kế hoạch 248/KH-UBND giai đoạn 2022–2025, định hướng đến năm 2030, tạo nền tảng cho các địa phương triển khai đồng bộ.

TSKH Hà Phúc Mịch – Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam phát biểu tại buổi làm việc

Song song đó, công tác đào tạo, chuyển giao kỹ thuật được đẩy mạnh với hàng chục lớp tập huấn dành cho nông dân, hợp tác xã. Đáng chú ý, nhiều chương trình có sự tham gia của chuyên gia quốc tế, giúp người sản xuất từng bước tiếp cận quy trình canh tác hiện đại, hướng đến tiêu chuẩn bền vững.

Thực tế cho thấy, nhiều mô hình hữu cơ đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Tiêu biểu như mô hình lúa hữu cơ quy mô 50 ha; vùng cây ăn trái hơn 120 ha theo hướng VietGAP và hữu cơ; sen hữu cơ 66 ha cùng một số mô hình thử nghiệm như bơ, dừa lấy mật. Riêng mô hình lúa hữu cơ tuần hoàn tại Tam Nông giúp giảm khoảng 40% lượng phân hóa học, đồng thời nâng cao lợi nhuận cho người dân; các mô hình lúa chất lượng cao, phát thải thấp ghi nhận mức tăng từ 4,5–7 triệu đồng/ha.

Đến nay, toàn tỉnh có khoảng 7.263 ha sản xuất theo hướng hữu cơ đạt chứng nhận an toàn thực phẩm, trong đó lúa chiếm hơn 5.700 ha; lĩnh vực thủy sản có 676 ha đạt các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, ASC, BAP. Đối với cây dừa, địa phương đã triển khai mô hình hữu cơ 50 ha, đồng thời hình thành vùng liên kết tiêu thụ khoảng 260 ha, góp phần ổn định đầu ra.

Ông Lê Chí Thiện – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp phát biểu tại buổi làm việc

Chia sẻ tại buổi làm việc, ông Lê Chí Thiện – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp cho biết, nông nghiệp hữu cơ không chỉ là xu hướng mà còn là yêu cầu tất yếu để nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững. “Thời gian tới, tỉnh sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế hỗ trợ, thúc đẩy liên kết giữa nông dân – hợp tác xã – doanh nghiệp, đồng thời phát triển các vùng nguyên liệu tập trung nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường trong và ngoài nước”, ông Thiện cho biết.

Phát biểu tại cuộc họp, TSKH Hà Phúc Mịch đánh giá cao những nỗ lực của địa phương trong việc từng bước hình thành các mô hình sản xuất theo hướng tiêu chuẩn và hữu cơ.

Ông cho rằng, điều đáng ghi nhận không chỉ là diện tích hay sản lượng, mà là sự chuyển biến trong tư duy của người nông dân.

“Muốn phát triển nông nghiệp hữu cơ bền vững thì phải làm từ gốc. Không chỉ là thay đổi kỹ thuật, mà còn phải tổ chức lại sản xuất, hình thành chuỗi liên kết và giúp người nông dân hiểu đúng, làm đúng theo tiêu chuẩn”, ông nhấn mạnh.

Ông cũng nhận định Đồng Tháp có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển nông nghiệp hữu cơ, đặc biệt khi đã hình thành được vùng nguyên liệu và có sự tham gia của doanh nghiệp trong liên kết sản xuất.

Tuy nhiên, để phát triển bền vững và đi xa hơn, địa phương cần tiếp tục đẩy mạnh công tác đào tạo, tập huấn cho nông dân; đồng thời quy hoạch vùng sản xuất đủ lớn nhằm kiểm soát chặt chẽ chất lượng, nhất là các yếu tố về môi trường và nguồn nước.

Trong khuôn khổ buổi làm việc, VOAA cũng đề xuất định hướng hợp tác phát triển chuỗi giá trị rau hữu cơ tại các địa phương.

Theo đó, VOAA sẽ phối hợp với Công ty Mekong Herbals xây dựng chuỗi liên kết từ vùng trồng – hợp tác xã – doanh nghiệp – hệ thống phân phối, với các sản phẩm như rau muống, xà lách và atiso đỏ…Mục tiêu là hình thành vùng trồng quy mô lớn, đảm bảo nguồn cung ổn định, đồng thời đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường, đặc biệt tại các đô thị lớn.

Hai bên cũng trao đổi về các giải pháp thúc đẩy phát triển nông nghiệp hữu cơ, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân nhằm nâng cao giá trị nông sản trong thời gian tới.

Dưới tán dừa xanh mướt ở Đồng Tháp, câu chuyện hôm nay không chỉ là về một loại cây trồng, mà là về những con người biết “đổi cách nghĩ” để nông nghiệp vươn lên. Họ đang học cách nhìn xa hơn, làm bài bản hơn và liên kết chặt chẽ hơn, một bước đi chậm nhưng vững chắc, mở ra tương lai bền vững cho chính họ và cho mảnh đất này./.

Một số hình ảnh đoàn công tác của Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam (VOAA) khảo sát thực tế tại các mô hình sản xuất tiêu biểu trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp: