“Ma trận” sữa giả

Vụ việc gần 600 loại sữa bột giả trong đó có cả sữa dành cho những người bị tiểu đường, suy thận, trẻ sinh non, thiếu tháng và phụ nữ có thai khiến người tiêu dùng hoang mang. Vấn nạn sữa giả gây mất niềm tin vào thị trường cũng khiến người tiêu dùng quay lưng với sản phẩm nội địa, ảnh hưởng nghiêm trọng đến ngành thực phẩm và dinh dưỡng.

Bước đầu cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an xác định từ tháng 8/2021 đến nay, Công ty cổ phần dược quốc tế Rance Pharma và Công ty cổ phần dược dinh dưỡng Hacofood Group sản xuất kinh doanh sữa bột. Đến nay đã sản xuất 573 nhãn hiệu sữa bột các loại. Trong khoảng 4 năm, các đối tượng đã tiêu thụ sữa các loại ra thị trường, mang lại doanh thu gần 500 tỷ đồng.

Theo thông tin trên tờ tuoitrer.vn, đại tá Nguyễn Minh Tuấn - phó chánh văn phòng Cơ quan cảnh sát điều tra (Bộ Công an) - cung cấp, đó là các nghi phạm sử dụng thủ đoạn lợi dụng quy định trong quản lý về sản xuất kinh doanh thực phẩm cho phép doanh nghiệp tự công bố sản phẩm; tự công bố các chỉ tiêu chất lượng, hàm lượng, thành phần dinh dưỡng, tính năng, tác dụng sản phẩm. Song việc này không chịu sự quản lý, kiểm tra, kiểm nghiệm, cấp phép trước khi lưu hành.

Đặc biệt để sản phẩm "bay cao, bay xa", các nghi phạm đã thuê các cá nhân có uy tín, ảnh hưởng trên mạng để quảng cáo, bán hàng trên các nền tảng mạng xã hội. Việc bán hàng được thực hiện với các thông tin sai sự thật, thổi phồng, phóng đại tính năng, tác dụng, chất lượng sản phẩm để bán được số lượng hàng rất lớn.

Cơ chế tự công bố chất lượng sản phẩm theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP từng được đánh giá là bước cải cách hành chính tích cực, giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, chi phí khi đưa sản phẩm ra thị trường. Thế nhưng, khi 573 sản phẩm sữa giả ngang nhiên tồn tại suốt nhiều năm qua, không thể không đặt dấu hỏi lớn: Phải chăng cơ chế này đang trở thành “tấm bình phong” cho những hành vi gian dối?

"Ma trận" sữa giả khiến người tiêu dùng hoang mang Vấn nạn sữa giả gây mất niềm tin vào thị trường cũng khiến người tiêu dùng quay lưng với sản phẩm nội địa, ảnh hưởng ...

Trong vụ việc sữa giả vừa bị phát hiện, hàng loạt sản phẩm in nhãn mác tương tự các thương hiệu nổi tiếng, đi kèm những dòng chữ gây ngộ nhận mập mờ, không kiểm chứng như: “sữa nhập khẩu Mỹ”, “phòng ngừa Covid-19”, “tăng đề kháng cho trẻ”… Dù vậy, các sản phẩm này chỉ được tự công bố, tức là do doanh nghiệp tự kê khai thành phần, tự dán nhãn, tự chịu trách nhiệm mà không phải trải qua bất kỳ quy trình thẩm định hay kiểm chứng nào từ cơ quan nhà nước.

Việc sử dụng sữa giả không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe cá nhân mà còn là gánh nặng cho toàn xã hội. Theo các chuyên gia y tế, hậu quả lâu dài của việc này là tăng tỷ lệ trẻ suy dinh dưỡng, gia tăng bệnh mạn tính, giảm tuổi thọ và làm trầm trọng thêm bất bình đẳng y tế. Mất niềm tin vào thị trường cũng khiến người tiêu dùng quay lưng với sản phẩm nội địa, ảnh hưởng nghiêm trọng đến ngành thực phẩm và dinh dưỡng. Điều này có thể kéo theo sự giảm sút trong sản xuất và tiêu thụ các sản phẩm sữa chính hãng, ảnh hưởng lâu dài đến nền kinh tế.

"Con voi chui lọt lỗ kim"

Ảnh minh họa.

Một vụ việc có quy mô lớn, kéo dài nhiều năm mà không bị phát hiện sớm thì không thể chỉ trách doanh nghiệp. Trách nhiệm thuộc về các khâu hậu kiểm, kiểm tra liên ngành và đặc biệt là các đơn vị quản lý địa phương. Phải công khai trách nhiệm của từng cơ quan liên quan.

Trên thực tế, sau khi tự công bố sản phẩm, doanh nghiệp chỉ cần gửi hồ sơ tới Ủy ban nhân dân cấp tỉnh hoặc cơ quan được ủy quyền là đã đủ điều kiện lưu hành sản phẩm. Việc kiểm tra, giám sát chất lượng được giao lại cho cơ chế hậu kiểm nhưng chính cơ chế này lại đang bộc lộ nhiều “lỗ hổng”.

Vụ việc gần 600 loại sữa bột giả không chỉ ảnh hưởng tới sức khỏe người tiêu dùng, mà còn gián tiếp “giết chết” các doanh nghiệp làm ăn tử tế. Theo phản ánh từ nhiều công ty sữa, sau các đợt phát hiện sản phẩm giả, doanh số bán hàng của họ đều giảm sút nghiêm trọng do người tiêu dùng mất niềm tin vào thị trường.

Chính vì đồng tiền đã bất chấp lương tâm, bất chấp sức khỏe và tính mạng của con người, đặc biệt người dân nghèo, có thu nhập thấp. Bên cạnh đó qua vụ việc sữa giả trên, dư luận đã gọi tên nhiều "ngôi sao" quảng cáo sữa dỏm, đây là đối tượng tiếp tay lớn nhất cho những người sản xuất sữa giả.

Hay mới đây, vụ việc sản xuất, quảng cáo sai về kẹo rau củ Kera khi Hằng Du Mục, Quang Linh Vlogs bị khởi tố, còn hoa hậu Thùy Tiên bị tạm hoãn xuất cảnh để điều tra. Vụ án này cũng là lời cảnh tỉnh về trách nhiệm pháp lý và đạo đức của người nổi tiếng, KOLs (những người có ảnh hưởng trên các nền tảng mạng xã hội) khi tham gia quảng cáo trong thời đại truyền thông số.

Có thể nói, chuyện "người nổi tiếng" nhận các hợp đồng quảng cáo để kiếm thêm thu nhập là không sai. Tuy nhiên, nhận quảng cáo thế nào? Cách thức ra sao mới là điều quan trọng. Nhiều "người nổi tiếng" vì thiếu sự kiểm chứng hoặc có thể chạy theo những hợp đồng lên đến hàng chục, hàng trăm triệu đồng khiến họ bất chấp, không soi xét về hậu quả.

Vì vậy, nghệ sĩ phải có trách nhiệm trong việc giữ hình ảnh, quảng cáo sản phẩm mang đến cho công chúng. Bởi vì khán giả tin tưởng, yêu mến, họ mới sử dụng.

Mức hình phạt nào đang chờ Quang Linh Vlog và Hằng Du Mục?

"1 viên tương đương 1 đĩa rau" quảng cáo "nổ" phóng đại công dụng sản phẩm bị xử phạt thế nào?

Liên kết “tam giác vàng” tạo trụ cột của một hệ sinh thái sữa lành mạnh

Nhà nước - doanh nghiệp - người tiêu dùng liên kết thành một “tam giác vàng” tạo trụ cột của một hệ sinh thái nhằm phát triển thị trường sữa lành mạnh. Ảnh minh họa.

Nhà nước đóng vai trò then chốt trong việc xây dựng hành lang pháp lý, đảm bảo trật tự thị trường và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Các chính sách như kiểm soát giá sữa cho trẻ em dưới 6 tuổi, tiêu chuẩn hóa nhãn mác, truy xuất nguồn gốc hay quy định về quảng cáo sữa công thức đã giúp siết chặt quản lý, đồng thời tạo sân chơi lành mạnh cho doanh nghiệp.

Tuy nhiên, thị trường sữa vẫn còn không ít khoảng trống cần Nhà nước can thiệp kịp thời, từ việc cập nhật các tiêu chuẩn mới, xử lý các vi phạm cạnh tranh không lành mạnh, đến việc hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ tiếp cận công nghệ và vốn.

Các doanh nghiệp sữa giữ vai trò đầu tàu trong việc cung ứng sản phẩm, phát triển công nghệ và đảm bảo chất lượng. Từ những “ông lớn” như Vinamilk, TH True Milk, Nutifood… đến các doanh nghiệp nhỏ, vừa và startup sữa hữu cơ, thị trường đang chứng kiến sự cạnh tranh mạnh mẽ không chỉ về giá mà còn về giá trị dinh dưỡng và uy tín thương hiệu.

Tuy nhiên, cùng với áp lực tăng trưởng, không ít doanh nghiệp đã từng đối mặt với các vấn đề về minh bạch thông tin, quảng cáo thổi phồng công dụng, thậm chí là gian lận thương mại. Điều đó đặt ra yêu cầu về sự tự điều chỉnh, tuân thủ đạo đức kinh doanh và minh bạch hóa chuỗi giá trị.

Ngày nay, người tiêu dùng không còn là “bên yếu thế” chỉ biết mua và sử dụng. Họ ngày càng thông minh hơn, có khả năng tra cứu thông tin, so sánh chất lượng, giá cả và đặc biệt là lên tiếng khi quyền lợi bị xâm phạm. Chính sự chủ động này đã buộc doanh nghiệp và cơ quan quản lý phải thay đổi cách tiếp cận, trở nên minh bạch và lắng nghe hơn.

Song, để người tiêu dùng thực sự trở thành “mắt xích chủ động”, cần nâng cao nhận thức tiêu dùng thông qua giáo dục, truyền thông, và tạo điều kiện để họ tiếp cận thông tin chính xác, khách quan về sản phẩm.

Sẽ không có một thị trường sữa phát triển đúng nghĩa nếu chỉ có một hoặc hai trong ba chủ thể hoạt động hiệu quả. Doanh nghiệp cần Nhà nước làm “trọng tài” và người tiêu dùng làm “kim chỉ nam”. Nhà nước cần sự đồng hành từ doanh nghiệp và phản hồi từ người dân để hoàn thiện chính sách. Người tiêu dùng cần sự minh bạch và trách nhiệm từ cả hai phía để yên tâm lựa chọn.

Khi mối quan hệ ba bên được củng cố, niềm tin thị trường sẽ được xây dựng và đó chính là nền tảng cho sự phát triển bền vững, không chỉ với thị trường sữa, mà còn với mọi ngành hàng thiết yếu trong nền kinh tế Việt Nam.