Toàn cảnh buổi diễn đàn

Tiềm năng lợi thế sẵn có

Theo số liệu thống kê, đến năm 2024 vùng Bắc Trung Bộ đã có hơn 6.800 hecta trồng dứa tập trung ở các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh với sản lượng thu hoạch gần 133.000 tấn. Diện tích cây có múi khoảng 11.500 hec ta, sản lượng hằng năm 130.000 tấn, tập trung ở các tỉnh Hà Tĩnh, Thanh Hóa, Nghệ An, Quảng Trị và Huế. Diện tích cây chè đạt 10.300 hecta, sản lượng thu hoạch gần 133.000 tấn, tập trung ở các tỉnh Nghệ An, Thanh Hóa và Hà Tĩnh.

Điều dễ nhận thấy, diện tích đất nông lâm nghiệp ở khu vực Bắc Trung Bộ với hàng triệu hec ta; do đó, việc phát triển nông nghiệp luôn được hoạch định là lợi thế và nền tảng quan trọng nhất để phát triển bền vững. Trong giai đoạn 2020 - 2025, thực hiện các quyết sách của Trung ương và chiến lược phát triển nông nghiệp vùng Bắc Trung Bộ, các địa phương trong vùng đã chủ động xây dựng đề án phát triển nông nghiệp theo hướng phát huy lợi thế thích ứng với biến đổi khí hậu. Nhờ đó, giá trị sản xuất trên diện tích canh tác của khu vực không ngừng gia tăng, góp phần tạo nền tảng vững chắc, góp phần phát triển kinh tế, xã hội.

Tòa đàm khơi thông động lực phát triển nông nghiệp hàng hóa vùng Bắc Trung Bộ

Với tiềm năng, lợi thế sẵn có đòi hỏi ngành Nông nghiệp phải có những định hướng để tạo bước nhảy quan trọng cho cây dứa, chè, cây ăn quả có múi. Vì lẽ đó, diễn đàn “Kết nối sản xuất và tiêu thụ nông sản các tỉnh vùng Bắc Trung bộ” được tổ chức nhằm định hướng sản xuất theo chuỗi, từ xây dựng vùng nguyên liệu tới sản xuất, sơ chế, chế biến sâu gắn với tiêu thụ một số sản phẩm có lợi thế của vùng Bắc Trung Bộ, gồm: Dứa, chè, cây ăn quả có múi nhằm gia tăng giá trị cho nông sản, quảng bá sản phẩm có thương hiệu, sản phẩm đặc sản vùng miền, thúc đẩy việc tiêu thụ nông sản tại thị trường nội địa và xuất khẩu.

Phát biểu khai mạc diễn đàn, ông Nguyễn Ngọc Thạch, Tổng biên tập Báo Nông nghiệp và Môi trường chia sẻ: Bắc Trung Bộ là khu vực có diện tích lớn trồng dứa, chè, cây có múi, đang từng bước hình thành các vùng nguyên liệu lớn gắn với sơ chế, chế biến, tạo nền tảng hình thành chuỗi giá trị bền vững. “Diễn đàn Nông sản 970 đã trở thành không gian kết nối thực chất, nơi tiếng nói của người sản xuất gặp được sự chia sẻ của nhà quản lý, nơi nông sản địa phương được mở ra cánh cửa hội nhập và phát triển thị trường”.

Ông Nguyễn Văn Đệ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An khẳng định, Nghệ An đang tạo ra các vùng nguyên liệu tập trung, hàng hoá đảm bảo an toàn phục vụ xuất khẩu và nội tiêu trong nước

Điển hình như tỉnh Nghệ An luôn xác định ngành Nông nghiệp và Môi trường luôn có vai quan trọng đối với phát triển kinh tế của tỉnh, 6 tháng đầu năm 2025 các chỉ tiêu về trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng, khai thác và năng suất các loại sản phẩm tiếp tục tăng cao hơn cùng kỳ năm trước.

Ông Nguyễn Ngọc Thạch, Tổng biên tập Báo Nông nghiệp và Môi trường phát biểu tại diễn đàn

Trong cơ cấu cây trồng tại Nghệ An, các sản phẩm chè, dứa, cây ăn quả (cây có múi) là những loại nông sản có diện tích lớn, quan trọng trong nông nghiệp của tỉnh. Cụ thể, cây chè có tổng diện tích ước đạt 8.763 ha, sản lượng ước đạt 43.150 tấn; Cây dứa với diện tích ước đạt: 1.714 ha, sản lượng ước đạt 25.200 tấn; Cây ăn quả có múi (cam, chanh, quýt, bưởi) đạt 6.340 ha, sản lượng ước đạt hơn 97.000 tấn...

Về cây dứa Bắc Trung Bộ đã có hơn 6.800 hecta trồng dứa tập trung ở các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh với sản lượng thu hoạch gần 133.000 tấn

Tại diễn đàn, ông Nguyễn Văn Đệ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An nhấn mạnh: “Hiện nay, Nghệ An đang định hướng ổn định diện tích cây chè, cây ăn quả. Tiếp tục đẩy mạnh phát triển diện tích trồng dứa tập trung, dự kiến khoảng 5.000 ha; áp dụng tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ,…tạo ra các vùng nguyên liệu tập trung, hàng hoá đảm bảo an toàn phục vụ xuất khẩu và nội tiêu trong nước”.

Hiện nay, cây cam đang được tập trung phát triển mạnh ở Nghệ An, Hà Tĩnh

Nhiều giải pháp được gợi mở

Để ngành nông nghiệp các tỉnh vùng Bắc Trung Bộ phát triển bền vững, đa giá trị tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng nội tỉnh, diễn đàn đã nêu rõ những giải pháp cần tập trung triển khai trong thời gian tới.

Tại diễn đàn, Tiến sỹ Nguyễn Quý Dương, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đã chỉ ra những khó khăn trong quá trình phát triển sản xuất bởi diện tích sản xuất đang nhỏ lẻ, manh mún. Tình hình dịch bệnh phát triển mạnh và gây hại nặng, suy giảm chất lượng, đặc biệt cây cam bị bệnh vàng lá greening do vi khuẩn Liberobacter aciaticus, bệnh vàng lá thối rễ do tác nhân tồn tại trong đất (Tuyến trùng, Fusarium, Phytophthora) đã gây ra những thiệt hại nghiêm trọng ở các vùng trồng tập trung trong thời gian gần đây. Cây dứa bị bệnh thối nõn dứa do Phytophthora dẫn đến giảm chất lượng và mẫu mã sản phẩm. Giá cả bấp bênh phụ thuộc thương lái, chưa đa dạng kênh bán hàng, khâu bảo quản sau thu hoạch còn hạn chế dẫn đến giảm chất lượng…

Để khắc phục những khó khăn đó, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đã nêu ra một số giải pháp quan trọng nhằm tiếp tục phát triển sản xuất, tiêu thụ cây có múi hiệu quả cao, bền vững trong thời gian tới như: Quản lý quy mô sản xuất; Giống và cơ cấu giống; Quản lý chất lượng giống; Kỹ thuật canh tác nâng cao chất lượng và ATTP; Phát triển công nghiệp chế biến; Liên kết sản xuất, tiêu thụ; Thông tin, dự báo và nâng cao năng lực; Chính sách đất đai;…

Điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu khu vực Bắc Trung Bộ phù hợp cây chè phát triển

Trong số những giải pháp đó, việc quản lý quy mô sản xuất nhằm hạn chế tối đa tình trạng gia tăng diện tích, phát triển nóng cây cam, bưởi, nhất là tại các vùng không phù hợp; Duy trì quy mô diện tích hiện có ở vùng trồng thích hợp, phù hợp thị trường tiêu thụ, thông qua tuyên truyền cho người sản xuất và biện pháp quản lý trên địa bàn.

Tiếp tục rà soát các vùng sản xuất cam, bưởi hàng hóa theo định hướng phát triển tập trung, tại các vùng có điều kiện đầu tư thâm canh. Đối với diện tích trồng phân tán, tại các vùng không phù hợp cần tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn nông dân chuyển đổi sang cây trồng khác có hiệu quả hơn.Uu tiên các mô hình, vùng sản xuất tập trung, chuyên canh theo chuỗi giá trị, an toàn thực phẩm.

Lãnh đạo tỉnh Nghệ An tham quam một số sản phẩm chế biến từ dứa

Đặc biệt, vấn đề phát triển công nghiệp chế biến và liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm là yếu tố đóng vai trò then chốt nhằm nâng cao giá trị nông sản và tăng sức cạnh tranh. Do đó, cần phải quan tâm hỗ trợ, khuyến khích liên kết với các doanh nghiệp đầu tư chế biến với công nghệ tiên tiến, đa dạng hóa sản phẩm, đặc biệt là sản phẩm chế biến sâu để mở rộng thị trường, nâng cao giá trị gia tăng (nhất là đối với cam). Có cơ chế tích tụ ruộng đất để khuyến khích doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp lớn đầu tư, liên kết với nông dân trong chuỗi giá trị cây ăn quả chủ lực trồng tập trung, từ sản xuất đến thu mua, bảo quản, chế biến và xuất khẩu; Đẩy mạnh hình thành các liên kết vùng trong sản xuất, tiêu thụ, xuất khẩu trái cây….

TS. Nguyễn Thị Bích Ngọc, Phó Viện trưởng Viện Bảo vệ thực vật đưa ra nhiều giải pháp phục hồi - phát triển cây ăn quả có múi tại Bắc Trung Bộ

Đúng với mục đích của diễn đàn là kết nối, tiêu thụ nông sản, đã có nhiều đại biểu đến từ các doanh nghiệp phát biểu về những đề xuất đối với ngành nông nghiệp và những hỗ trợ dành cho bà con nông dân. Đại diện Công ty CP TPXK Đồng Giao (DOVECO ) là một trong những Công ty đầu tiên đưa rau quả nông sản Việt Nam vào thị trường thế giới, khẳng định được chất lượng và vị trí cho rau quả Việt nam trên thị trường quốc tế, TS. Đinh Cao Khuê, Chủ tịch HĐQT – Tổng Giám đốc đã nêu rõ mục tiêu phát triển bền vững, hướng đến sản phẩm nông sản đạt chuẩn quốc tế yêu cầu, đặc biệt là với cây dứa.

Áp dụng đúng quy trình kỹ thuật, cây dứa cho sản lượng cao

Hiện nay, Công ty đang liên kết trồng dứa tại tỉnh Hà Tĩnh. Dưới sự dẫn dắt của DOVECO, chỉ sau một năm, diện tích trồng dứa ở Hà Tĩnh đã đạt trên 600 hecta và đang không ngừng được mở rộng. Ngay từ vụ đầu tiên, những tín hiệu tích cực từ đồng đất đang trở thành niềm tin và cơ sở khoa học vững chắc khi năng suất dứa ước đạt từ 50 - 70 tấn/ha; với giá hiện tại trên 10 triệu đồng/tấn, người dân tham gia liên kết trồng dứa hoàn toàn có thể thu từ 500-700 triệu đồng/ha.

Trong chiến lược phát triển của DOVECO, vùng đất Bắc Trung Bộ mang đầy đủ các yếu tố để có thể trở thành trung tâm sản xuất và chế biến rau quả lớn, đặc biệt là cây dứa. Khát vọng và tính toán của DOVECO cho thấy: chỉ riêng 3 tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An và Hà Tĩnh hiện còn dư địa khoảng 70 nghìn hec ta phù hợp xây dựng vùng nguyên liệu dứa. Nếu thành công, Bắc Trung Bộ sẽ là nền tảng giúp cây dứa sớm vượt mốc ngành hàng tỷ đô.

Chương trình đã nhận ủng hộ tổng 25 tấn gạo và 2 tấn hạt giống ngô được gửi tới bà con vùng lũ Nghệ An từ các Công ty, Tập đoàn

Tại diễn đàn, TS. Đinh Cao Khuê cũng đã đưa ra một số giải pháp thúc đẩy cây dứa phát triển trên mọi miền tổ quốc như: Quy hoạch vùng trồng tập trung, ưu tiên vùng có lợi thế (Lào Cai, Sơn La, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Tây Nguyên ...). Cùng với đó, ứng dụng khoa học kỹ thuật trong quá trình chăm sóc, sử dụng giống dứa năng suất cao, kháng bệnh tốt; ứng dụng cơ giới hóa làm đất, tưới tiêu. Đặc biệt là phải có tính kiên kết, tiêu thụ và đầu tư chế biến sau thu hoạch như mở rộng quy mô sản xuất nước ép, dứa đóng hộp, đông lạnh…

Trong khuôn khổ diễn đàn, Công ty TNHH Đầu tư Ninh Long trao 10 tấn gạo; Tập đoàn Quế Lâm trao 5 tấn gạo; Tập đoàn Giống cây trồng Việt Nam - Vinaseed, trao phần quà gồm 5 tấn gạo và 2 tấn hạt giống ngô, tổng giá trị 300 triệu đồng; Công ty Cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao trao phần quà 5 tấn gạo, gửi tới đồng bào vùng lũ Nghệ An.