Tìm hướng phát triển cho "thủ phủ" hành, tỏi ở miền Bắc

Nông dân thu hoạch hành, tỏi đầu năm mới 2026 tại xã Nam An Phụ.

Hành, tỏi - cây vụ đông thế mạnh

Ngay từ mùng 2 Tết Bính Ngọ, bà con các xã đã nô nức xuống đồng thu hoạch hành, tỏi. Tại vùng Kinh Môn (cũ), mỗi năm thường sản xuất 2 vụ lúa và 1 vụ đông. Tuy nhiên, nhiều năm nay, hai vụ lúa chỉ được xem là vụ phụ, chủ yếu để giữ đất, tận dụng rơm rạ phục vụ sản xuất vụ đông trồng hành, tỏi.

Cây trồng vụ đông đang dần trở thành nguồn thu nhập quan trọng của người dân địa phương. Bà Lê Thị Mùi, thôn Trung Hòa, xã Nam An Phụ cho biết, nếu trồng lúa, năng suất cao nhất cũng chỉ đạt khoảng 2,5 tạ/sào, bán được hơn 1 triệu đồng nhưng sau khi trừ chi phí gần như không có lãi, thậm chí nếu phải thuê cày thì chắc chắn thua lỗ. Trong khi đó, các loại cây như hành, tỏi mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều, với thu nhập khoảng 15 - 20 triệu đồng/sào, thời gian sản xuất mỗi vụ chỉ hơn 3 tháng là có thể thu hoạch.

Ông Nguyễn Văn Tuy, Chủ tịch UBND xã Nam An Phụ cho biết, diện tích vụ Đông năm nay của xã đạt 935 ha, gồm hành, tỏi, ngô, bầu, bí, dưa và các loại rau màu; trong đó, hành, tỏi chiếm hơn 900 ha, tương đương trên 96% tổng diện tích. Năng suất bình quân đạt 20 - 25 tấn củ tươi/ha, tương đương 14 - 17 tấn củ khô/ha.

Theo ông Nguyễn Văn Tuy, sản lượng hành, tỏi của xã đạt hàng chục nghìn tấn mỗi vụ. Doanh thu từ hành, tỏi vụ đông năm 2025 - 2026 ước trên 200 tỷ đồng. Nông dân trồng hành có thu nhập bình quân từ 200 - 250 triệu đồng/ha/vụ, cao gấp nhiều lần so với cây lúa và hoa màu khác. Hành, tỏi là cây trồng chủ lực trong cơ cấu nông nghiệp của địa phương. Nhờ giá trị kinh tế cao, người dân Nam An Phụ coi “tấc đất như tấc vàng”, không để đất nông nghiệp bị bỏ hoang. Nhiều hộ có thu nhập khoảng 400 - 500 triệu đồng/năm từ cây hành, tỏi.

Nhờ phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng cùng kinh nghiệm trồng, chăm sóc, bảo quản ngày càng được nâng cao, hành, tỏi Kinh Môn (cũ) có hương vị thơm, cay đặc trưng, củ to, chắc, chất lượng vượt trội so với nhiều địa phương khác. Từ năm 2017, hành, tỏi Kinh Môn (cũ) được Cục Sở hữu trí tuệ cấp giấy chứng nhận nhãn hiệu “Thương hiệu vàng nông nghiệp Việt Nam”. Hiện sản phẩm không chỉ tiêu thụ trong nước mà còn được xuất khẩu sang Trung Đông, Nga, Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc), các nước EU, Mỹ…

Tiếp tục tìm hướng phát triển

Có lợi thế về thổ nhưỡng, kinh nghiệm canh tác lâu năm cùng thương hiệu đã được xây dựng, song các địa phương và thành phố Hải Phòng vẫn trăn trở tìm hướng đi mới để “thủ phủ” hành, tỏi phát triển bền vững. Là địa phương có diện tích trồng lớn nhất với khoảng 900 ha, xã Nam An Phụ đang nỗ lực ứng dụng khoa học công nghệ theo hướng nông nghiệp sạch nhằm nâng cao năng suất, hiệu quả cây hành, tỏi.

Ngay sau Đại hội Đảng bộ xã lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030, cấp ủy, chính quyền đã đề ra chủ trương, định hướng và mục tiêu cụ thể. Từ vụ Đông 2025 - 2026, xã phối hợp với Công ty cổ phần Phát triển Nông nghiệp Vàng triển khai mô hình canh tác hành theo hướng hữu cơ, áp dụng quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp (IPHM).

Mô hình được thí điểm trên diện tích hơn 12 mẫu tại 3 khu vực cánh đồng trọng điểm. Người dân tham gia phải tuân thủ nghiêm quy trình, không sử dụng sản phẩm ngoài danh mục quy định. Quy trình IPHM được thực hiện thông qua phân tích mẫu đất để xây dựng công thức phân bón hữu cơ vi sinh phù hợp, nhằm cân bằng độ pH và phục hồi đất. Bước đầu đánh giá cho thấy cây hành sinh trưởng tốt, nở bụi, thân cứng, khỏe, ít sâu bệnh.

Anh Nguyễn Văn Riêng, hộ tham gia mô hình cho biết, khi sử dụng phân bón hữu cơ do doanh nghiệp cung cấp, đất tơi xốp hơn, không bị chai cứng như khi dùng phân hóa học. Luống hành xanh hơn, thân to, cứng cáp, cho thấy cây sinh trưởng khỏe mạnh.

Chủ tịch UBND xã Nam An Phụ, ông Nguyễn Văn Tuy cho biết thêm, cùng với yêu cầu cấp bách đổi mới kỹ thuật canh tác, nâng cao chất lượng, sản lượng, người trồng hành vẫn đối mặt nỗi lo “được mùa, mất giá”. Để giải quyết bài toán này, cần nâng cao chất lượng và năng suất, qua đó mở rộng thị trường xuất khẩu.

Ông Bùi Kiên Cương, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Phát triển Nông nghiệp Vàng khẳng định, nếu nông dân áp dụng đúng quy trình sản xuất IPHM, sử dụng vật tư đạt chuẩn, sản xuất sạch và ghi chép nhật ký đồng ruộng đầy đủ, công ty cam kết thu mua sản phẩm với giá cao hơn 15% so với thị trường. Đây cũng là điều kiện để doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn đưa sản phẩm vào hệ thống siêu thị và xuất khẩu.