![]() |
| Mô hình liên kết trồng, chế biến và tiêu thụ măng lục trúc tại xóm Động Đạt, xã Phú Lương tạo thêm hướng sinh kế cho người dân |
Hợp tác xã kết nối sản xuất với thị trường
Tại xóm Động Đạt, xã Phú Lương, một số diện tích trước đây trồng ngô, keo đã được người dân chuyển sang trồng măng lục trúc. Cùng với lựa chọn cây trồng mới, các hộ tham gia liên kết để thống nhất kỹ thuật chăm sóc và tổ chức tiêu thụ sản phẩm.
Mô hình liên kết trồng, chế biến và tiêu thụ măng lục trúc hiện có quy mô 10 ha với 17 hộ tham gia. Theo thông tin từ mô hình, giá trị sản phẩm đạt trên 400 triệu đồng/ha/năm. Đây là giá trị sản phẩm, chưa phản ánh lợi nhuận sau khi trừ chi phí sản xuất.
Đơn vị tổ chức liên kết là Hợp tác xã Nông nghiệp dịch vụ và thương mại Phú Lương, thành lập năm 2026. Hợp tác xã hỗ trợ giống, phân bón, hướng dẫn kỹ thuật và ký hợp đồng thu mua với các hộ.
Ông Bùi Văn Dương, Giám đốc Hợp tác xã, cho biết các hộ tham gia phải chăm sóc theo quy trình, bảo đảm chất lượng sản phẩm. Khi đáp ứng những yêu cầu đã thống nhất, măng được hợp tác xã thu mua theo hợp đồng.
Cách tổ chức này giúp người dân có cơ sở tính toán sản xuất, đồng thời tạo vùng nguyên liệu phục vụ chế biến và phát triển thị trường cho hợp tác xã. Trách nhiệm của hai bên được gắn với yêu cầu chất lượng và các điều khoản thu mua, thay vì chỉ thỏa thuận khi đến kỳ thu hoạch.
Tại xã Phú Xuyên, liên kết sản xuất được hình thành từ cây chè. Năm 2020, 22 hộ cùng tham gia vùng chè quy mô 5 ha. Đến năm 2021, Hợp tác xã Trà Tuất Thoi được thành lập, đảm nhận việc hướng dẫn kỹ thuật, kiểm tra vùng nguyên liệu, thu mua và xây dựng thương hiệu.
Theo bà Đào Thị Thoi, Giám đốc Hợp tác xã, đơn vị cùng người dân đầu tư, hướng dẫn quy trình canh tác và thường xuyên kiểm tra vùng chè. Sản phẩm được hợp tác xã thu mua, giúp các hộ giảm áp lực tự tìm thị trường.
Hợp tác xã đang liên kết thêm với các hộ để mở rộng vùng nguyên liệu; một số sản phẩm đã được đánh giá, phân hạng OCOP. Việc mở rộng cần đi cùng khả năng kiểm soát quy trình, chất lượng và sức tiêu thụ, bảo đảm quyền lợi cho cả thành viên và hộ liên kết.
![]() |
| Hỗ trợ sinh kế gắn với phát triển sản xuất giúp hộ nghèo, hộ cận nghèo có thêm điều kiện tạo nguồn thu ổn định |
Hỗ trợ sinh kế phải đi cùng khả năng duy trì sản xuất
Ở xã Hợp Thành, mô hình nuôi trâu sinh sản được triển khai để hỗ trợ hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ mới thoát nghèo. Đến cuối năm 2025, có 100 hộ tham gia với 148 con trâu, tổng nguồn vốn Nhà nước hỗ trợ trên 3,9 tỷ đồng.
Với những gia đình có điều kiện chuồng trại, nguồn thức ăn và lao động chăm sóc, trâu sinh sản có thể trở thành tài sản phục vụ sinh kế lâu dài. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc vào việc chăm sóc, phòng bệnh, khả năng sinh sản và thị trường tiêu thụ.
Ông Phạm Văn Thức, ở xóm Tân Chính, cho biết việc được hỗ trợ con giống giúp gia đình có thêm điều kiện phát triển chăn nuôi. Để duy trì mô hình, gia đình phải chủ động nguồn thức ăn, chăm sóc và giữ đàn vật nuôi khỏe mạnh.
Cùng với hỗ trợ sinh kế, xã Hợp Thành triển khai các giải pháp về vốn vay ưu đãi, nhà ở, tập huấn kỹ thuật và phát triển sản xuất. Theo thông tin địa phương, tỷ lệ hộ nghèo của xã hiện còn 2,8%.
Đối với hộ vừa thoát nghèo, duy trì nguồn thu sau thời gian hỗ trợ là yêu cầu quan trọng. Vì vậy, việc lựa chọn mô hình cần căn cứ vào sức lao động, điều kiện sản xuất và khả năng đối ứng của từng gia đình. Hỗ trợ con giống cần gắn với hướng dẫn kỹ thuật, theo dõi quá trình nuôi và tư vấn tiêu thụ khi có sản phẩm.
Theo ông Nguyễn Văn Tuấn, cán bộ phụ trách lĩnh vực nông nghiệp tại xã Phú Lương, hỗ trợ trực tiếp có thể giúp người dân giải quyết khó khăn ban đầu. Để giảm nghèo bền vững, cần tạo điều kiện cho các hộ tham gia chuỗi liên kết, thực hiện quy trình sản xuất và có thị trường tiêu thụ.
Đo hiệu quả liên kết bằng thu nhập của thành viên
Theo số liệu trong tài liệu, Thái Nguyên có 1.329 hợp tác xã với trên 47.000 thành viên và người lao động; 5.263 tổ hợp tác với trên 77.000 thành viên và người lao động. Đây là lực lượng góp phần kết nối các hộ sản xuất, tổ chức dịch vụ và phát triển thị trường tại địa phương.
Ông Nguyễn Mỹ Hải, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thái Nguyên, cho biết phát triển kinh tế tập thể phải gắn với nhu cầu thực tế của người dân và thị trường. Hợp tác xã cần làm tốt vai trò tổ chức sản xuất, hỗ trợ kỹ thuật, kiểm soát chất lượng, chế biến và tiêu thụ sản phẩm.
Để liên kết được duy trì, hợp đồng cần xác định rõ yêu cầu chất lượng, phương thức thu mua, thanh toán và trách nhiệm của mỗi bên. Người dân tuân thủ quy trình đã thống nhất; hợp tác xã bảo đảm năng lực tổ chức dịch vụ, thực hiện cam kết và công khai thông tin liên quan đến quyền lợi thành viên.
Đối với hộ nghèo, hộ cận nghèo, việc tham gia liên kết cũng cần có hình thức phù hợp. Những hộ thiếu vốn, hạn chế kỹ thuật hoặc có quy mô nhỏ cần được hướng dẫn từng bước, tránh đầu tư vượt khả năng và phát sinh thêm gánh nặng tài chính.
Từ mô hình măng lục trúc, vùng chè đến nuôi trâu sinh sản, yêu cầu chung là gắn nguồn lực hỗ trợ với năng lực sản xuất và khả năng tiêu thụ. Hiệu quả cần được theo dõi qua chi phí, thu nhập thực nhận, mức độ thực hiện hợp đồng và khả năng duy trì sinh kế sau hỗ trợ. Đó là cơ sở để lựa chọn, hoàn thiện và nhân rộng những mô hình giúp người dân ổn định cuộc sống, hạn chế tái nghèo.