![]() |
| Để có tiền đầu tư nuôi dúi, cầy hương, anh Ngân Văn Yêu đã bán căn nhà sàn của gia đình. |
Bán nhà lấy vốn, vừa làm vừa học
Trên diện tích gần 500 m², gia đình anh Ngân Văn Yêu, 46 tuổi, bố trí chuồng nuôi dúi và cầy hương thành từng khu riêng. Các ô chuồng được đánh số để theo dõi sức khỏe, quá trình sinh trưởng của vật nuôi. Từ chuẩn bị thức ăn, vệ sinh chuồng trại đến chăm sóc đàn giống, phần lớn công việc đều do hai vợ chồng đảm nhiệm.
Anh Yêu cho biết, trước đây gia đình chủ yếu khai thác măng rừng và chăn nuôi nhỏ lẻ, thu nhập bấp bênh. Cuối năm 2023, qua tìm hiểu trên internet, anh biết đến một số mô hình nuôi dúi, cầy hương. Nhận thấy có thể tận dụng một phần nguồn thức ăn tại địa phương, anh quyết định thử sức với những vật nuôi còn khá mới ở vùng quê mình.
Nguồn vốn tích lũy ít, vợ chồng anh quyết định bán căn nhà sàn đang ở với giá hơn 700 triệu đồng, dành hơn 500 triệu đồng xây dựng chuồng trại, mua con giống và trang thiết bị. Với một gia đình miền núi, đây là khoản đầu tư lớn, trong khi kinh nghiệm chăn nuôi hai loài này gần như phải học từ đầu.
Khó khăn sớm xuất hiện. Đàn dúi chưa thích nghi tốt với điều kiện nuôi nhốt, một số con mắc bệnh rồi chết, khiến gia đình mất ba cặp giống.
Sau tổn thất ban đầu, anh Yêu tìm đến các cơ sở chăn nuôi để học cách chăm sóc, kết hợp tìm đọc tài liệu và xem hướng dẫn kỹ thuật. Từ những điều học được, anh từng bước điều chỉnh chuồng nuôi, thức ăn và cách theo dõi sức khỏe đàn vật nuôi.
Đến nay, gia đình có hơn 70 con dúi và gần 30 con cầy hương. Theo anh Yêu, mỗi loài đòi hỏi cách chăm sóc khác nhau, không thể áp dụng chung một chế độ nuôi dưỡng. Với khu nuôi cầy hương, gia đình chú ý vệ sinh và độ thông thoáng, lắp quạt thông gió cùng bộ tích điện dự phòng để duy trì hoạt động khi mất điện.
Quy mô đàn tăng lên là kết quả bước đầu sau gần ba năm đầu tư. Tuy nhiên, những thiệt hại ở giai đoạn khởi đầu cũng cho thấy việc lựa chọn vật nuôi mới cần đi cùng kiến thức kỹ thuật và khả năng dự phòng rủi ro.
![]() |
| Mô hình nuôi dúi, cầy hương đang mang lại thu nhập ổn định cho gia đình anh Yêu. |
Có thêm nguồn thu, thận trọng khi nhân rộng
Bên cạnh dúi và cầy hương, gia đình anh Yêu duy trì khoảng 40 con lợn cùng đàn gà, vịt. Hoạt động nuôi lợn được kết hợp với nấu rượu men lá; bã rượu được tận dụng làm thức ăn bổ sung, góp phần giảm lãng phí phụ phẩm.
Theo anh Yêu, nuôi lợn kết hợp nấu rượu men lá mang lại nguồn thu khoảng 100 triệu đồng mỗi năm. Đây là số tiền thu được từ hoạt động sản xuất, chưa có số liệu cụ thể về lợi nhuận sau khi trừ chi phí. Đàn dúi và cầy hương cũng bắt đầu tạo nguồn thu từ bán con giống và vật nuôi thương phẩm.
Việc duy trì nhiều hoạt động sản xuất giúp gia đình có thêm nguồn thu, giảm phụ thuộc vào một loại vật nuôi. Dù vậy, hiệu quả riêng của đàn dúi và cầy hương vẫn cần được theo dõi qua chi phí thức ăn, con giống, chăm sóc, tỷ lệ hao hụt và khả năng tiêu thụ.
Mô hình đã thu hút một số hộ dân trong xã đến tìm hiểu. Anh Yêu cho biết, có hộ mua một cặp giống về nuôi thử rồi quay lại mua thêm. Đến nay, ba hộ trong xã đã tham quan, học hỏi kinh nghiệm và bắt đầu nuôi thử dúi hoặc cầy hương.
![]() |
| Anh Yêu đang tiến hành kiểm tra sức khỏe của cầy hương. |
![]() |
| Mô hình nuôi dúi của hộ gia đình anh Yêu đạt mô hình phát triển kinh tế tiêu biểu của xã biên giới Yên Khương. |
Ông Trần Quốc Khánh, Phó Chủ tịch UBND xã Yên Khương, cho biết địa phương đang phối hợp với lực lượng kiểm lâm hướng dẫn người dân thực hiện các quy định liên quan đến nuôi động vật hoang dã. Trong đó, những nội dung được chú trọng là nguồn gốc con giống, điều kiện chuồng nuôi và yêu cầu quản lý trong quá trình chăn nuôi.
Theo ông Khánh, việc phát triển mô hình cần phù hợp với nguồn vốn, trình độ kỹ thuật và điều kiện của từng gia đình, tránh mở rộng tự phát, chạy theo phong trào.
Yên Khương là xã miền núi biên giới, đất sản xuất nông nghiệp hạn chế, phần lớn diện tích tự nhiên là đất lâm nghiệp. Tìm kiếm sinh kế phù hợp vì thế là nhu cầu thiết thực của người dân. Câu chuyện của gia đình anh Yêu gợi mở một lựa chọn đa dạng hóa sản xuất, song để trở thành sinh kế ổn định, mô hình cần chứng minh được hiệu quả sau chi phí, có đầu ra và đáp ứng đầy đủ yêu cầu quản lý.