Bà Hoàng Thị Cường và người con trai Hoàng Văn Phúc (trú Thôn 5, xã Kim Bảng, tỉnh Nghệ An).

Hai số phận bấu víu trong mái nhà tình nghĩa rách nát

Con đường lổn nhổn sỏi đá dẫn lối vào nhà bà Hoàng Thị Cường như dài hơn trong màn mưa lạnh giá. Cái lạnh buốt và hơi ẩm phả lên từ mặt đất khiến bước chân nặng trĩu. Mưa làm con đường thêm trơn, sỏi đá cộm lên dưới đế dép, người đi phải dò dẫm từng đoạn. Ở nơi vùng giáp biên Kim Bảng, có những mái nhà nằm lọt thỏm, xa xôi, chỉ nhìn thôi đã thấy khó khăn chồng chất. Và căn nhà của mẹ con bà Cường là một nơi như thế.

Trên mảnh sân con trước nhà, bà Cường ngồi co ro sau một cơn bệnh vừa tái phát. Gương mặt bà hốc hác, ánh mắt mệt mỏi. Cơn động kinh đến rồi đi, nhưng để lại sự kiệt quệ và nỗi bất an kéo dài. Hàng chục năm nay, ngày nào cũng vậy, mỗi ngày mấy bận, bà Cường phát bệnh: có lúc vật vờ, có lúc cào xé, có lúc lăn lộn khắp mặt đất. Những cơn bệnh không báo trước, khiến mọi sinh hoạt trở nên chắp vá, cuộc sống như bị chia nhỏ bởi những khoảng thời gian bất lực.

Trong mái nhà rách nát, câu chuyện về hai số phận éo le dần hiện ra qua lời kể của người thân. Bà Hoàng Thị Thế (sinh năm 1972), em gái ruột bà Cường, ngồi đối diện, chậm rãi nói về chị mình như nhắc lại một quãng đời dài đằng đẵng: “Chị tôi bị bệnh động kinh từ năm 1994. Có thời điểm bị nặng, phải đưa xuống bệnh viện tâm thần để chữa trị. Còn cháu tôi, Hoàng Văn Phúc (sinh năm 1996, con của bà Cường) cũng không được nhanh nhẹn như bạn bè đồng trang lứa nên càng khổ”.

Căn nhà cấp 4 thấp bé là nơi hai mẹ con bà Cường bấu víu vào nhau bữa đói, bữa no. Không gian sống đơn sơ đến mức người ta có thể nhìn thấy ngay sự thiếu thốn: trong nhà không có tài sản gì đáng giá. Hai chiếc giường cũ kỹ và vài đồ dùng sinh hoạt cá nhân tối thiểu là tất cả những gì họ có. Mọi thứ đều mang dáng dấp tạm bợ, cũ mòn theo thời gian, nhưng cũng là phần “tích cóp” hiếm hoi của một gia đình đã quá lâu không đủ điều kiện để sắm sửa.

Trong nhà, không có tài sản gì đáng giá.

Cuộc mưu sinh của bà Cường bị bó hẹp bởi sức khỏe. Từ nhiều năm qua, vì đau yếu, bà đành cho người quen làm hộ 2 sào ruộng khoán. Những công việc gắn với ruộng đồng, vốn là chỗ dựa của nhiều gia đình nông thôn, lại trở thành điều bà phải “nhờ cậy” người khác. Trong sinh hoạt hằng ngày, bà trông chờ vào 1 mẫu đất trồng chè trước nhà và tiền công làm thuê "phập phù" của người con trai.

Nhưng “phập phù” nghĩa là có ngày có việc, có ngày không. Khi có việc, có đồng ra đồng vào thì còn lo được bữa ăn, lo được thuốc thang. Khi không có việc, những thiếu thốn lại dồn về cùng lúc. Ở một mái nhà mà bệnh tật luôn hiện diện, chỉ cần một biến cố nhỏ cũng có thể làm mọi thứ rơi vào chông chênh.

Bà Thế kể thêm: “Đêm nào, chị tôi cũng phải sang nhà tôi ngủ nhờ. Cũng là đề phòng trường hợp bệnh tái phát, còn có người trông nom thuốc thang kịp thời”.

Mấy tháng gần đây, bệnh bà Cường trở nặng. Người con trai là Hoàng Văn Phúc thu xếp về lại quê nhà tìm việc, cũng là tiện để trông nom mẹ. Phúc kể về mình một cách thật thà, không giấu giếm: “Tôi nghỉ học từ năm 9, rồi làm thuê từ đó đến nay. Trước đây tôi làm việc ở TP. Hồ Chí Minh, nhưng từ tháng 6/2025, mẹ tôi ốm nặng nên về ngoài này tìm việc. Cũng do mình học không đầy đủ, sức khỏe kém nên cũng khó tìm việc hơn”.

Nếp nhà nhỏ của hai mẹ con bà Cường.

Căn nhà hiện tại của bà Cường là sự chung tay của các cấp ban ngành trong việc góp của, góp công dựng nên từ nhiều năm trước. Ngôi nhà tình nghĩa ấy từng là chốn che nắng, trú mưa cho hai con người tội nghiệp qua những giông gió cuộc đời. Nhưng dưới tác động của thời gian, của mưa gió, và nhất là của cảnh thiếu thốn kéo dài, căn nhà cũng rách nát, xuống cấp. Nhiều thứ trong nhà có lẽ đã hao mòn từ lâu, nhưng không có điều kiện để sửa sang, thay mới.

Chứng kiến bữa cơm của hai mẹ con, nhiều người không cầm được lòng mình. Ngoài nồi cơm là bát canh lõng bõng và đĩa muối vừng. Một bữa ăn đơn sơ đến nghẹn ngào, nhưng với họ, đó là những gì có thể xoay xở trong ngày. Đằng sau bát canh loãng và đĩa muối vừng là câu chuyện dài của sự nhịn nhường, của những ngày chắt chiu từng đồng, của những lần đau ốm làm mọi khoản chi thêm chồng chất.

Bà Cường luôn trăn trở: "Tôi bị bệnh thế này, không biết mất lúc nào. Chỉ tội thằng con đau yếu, không được nhanh nhẹn kia sẽ sống tiếp như thế nào."

Nỗi day dứt của người mẹ và tương lai bỏ ngỏ

Suốt cả cuộc nói chuyện, bà Cường luôn nhắc đi nhắc lại một nỗi niềm day dứt: “Tôi bị bệnh thế này, không biết mất lúc nào. Chỉ tội thằng con đau yếu, không được nhanh nhẹn kia sẽ sống tiếp như thế nào”.

Những lời của bà Cường khiến căn nhà nhỏ càng thêm lặng. Có những nỗi khổ, người ta có thể nói ra như một câu chuyện. Nhưng cũng có những nỗi khổ chỉ cần nhắc tới đã thấy nghẹn. Nó nằm trong ánh mắt, trong cách người mẹ nhìn con, trong sự im lặng kéo dài giữa những câu nói ngắt quãng.

Bí thư Chi bộ thôn 5, xã Kim Bảng, ông Trần Văn Minh, khi nhắc đến mẹ con bà Cường đã chùng giọng: “Rất tội, rất khổ. Nhà cửa rách nát, mẹ con bị đau yếu quanh năm. Ban xóm rất chia sẻ nhưng cũng không giúp được gì”. Đây cũng là điều dễ hiểu, bởi ở những vùng quê còn nhiều khó khăn, sự hỗ trợ đôi khi chỉ dừng ở mức động viên, thăm hỏi, chứ không thể trở thành điểm tựa đủ lớn để thay đổi một hoàn cảnh kéo dài suốt nhiều năm.

Rời căn nhà rách nát trong mưa lạnh, niềm trăn trở của bà Cường như đi theo trên cả quãng đường. Ai nấy đều lặng thinh, như cố tìm trong ký ức những mối quan hệ của riêng mình, chỉ để góp thêm một hành động, một lời nói ý nghĩa để tương lai tốt đẹp hơn sẽ đến với mẹ con bà Hoàng Thị Cường...