kinh tế biển còn được gọi là kinh tế xanh (blue economy) là nền kinh tế tập trung khai thác các nguồn lợi từ đại dương dựa trên sự đa dạng sinh học và sinh thái biển. Ảnh minh hoạ

Nghệ An đang đứng trước cơ hội lớn để khai thác hiệu quả tiềm năng ven biển, phát triển đồng bộ công nghiệp, dịch vụ, du lịch, năng lượng tái tạo và các ngành kinh tế biển mới theo hướng hiện đại, xanh và bền vững.

Phát triển công nghiệp ven biển - tạo cực tăng trưởng mới

Công nghiệp ven biển được xác định là trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế biển Nghệ An. Khu kinh tế Đông Nam với hạt nhân là cảng biển Cửa Lò và hệ thống khu công nghiệp, cụm công nghiệp ven biển đang từng bước hình thành chuỗi giá trị công nghiệp gắn với lợi thế biển. Việc ưu tiên thu hút các ngành công nghiệp sạch, công nghiệp chế biến, công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp năng lượng và vật liệu mới không chỉ giúp nâng cao giá trị gia tăng mà còn hạn chế tác động tiêu cực đến môi trường biển. Song song với đó, Nghệ An cần chú trọng đầu tư hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, kết nối khu công nghiệp ven biển với hệ thống giao thông quốc gia, cảng biển, sân bay và các trung tâm logistics, tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất, xuất nhập khẩu và thu hút các nhà đầu tư chiến lược trong và ngoài nước.

Phát triển dịch vụ vận tải, kho bãi và logistics đa dạng, hiện đại

Dịch vụ vận tải biển, kho bãi và logistics là mắt xích quan trọng trong chuỗi kinh tế biển. Với lợi thế có cảng biển nước sâu, vị trí kết nối Bắc - Trung - Nam và hành lang kinh tế Đông – Tây, Nghệ An có nhiều điều kiện để phát triển logistics trở thành ngành dịch vụ mũi nhọn. Việc đầu tư nâng cấp cảng Cửa Lò, mở rộng bến bãi, ứng dụng công nghệ số trong quản lý logistics sẽ góp phần giảm chi phí vận chuyển, nâng cao năng lực cạnh tranh cho hàng hóa địa phương.

Bên cạnh logistics truyền thống, cần phát triển các loại hình dịch vụ logistics giá trị gia tăng như kho lạnh, bảo quản thủy sản, trung tâm phân phối hàng hóa, logistics thương mại điện tử và logistics xanh. Đây là hướng đi phù hợp với xu thế phát triển bền vững và yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Phát triển du lịch biển và đô thị ven biển hiện đại

Du lịch biển là ngành kinh tế tổng hợp, có sức lan tỏa lớn, đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế ven biển Nghệ An. Các bãi biển nổi tiếng như Cửa Lò, Cửa Hiền, Quỳnh Phương, Diễn Thành… có tiềm năng phát triển du lịch nghỉ dưỡng, du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng và du lịch trải nghiệm văn hóa biển. Việc đầu tư nâng cấp hạ tầng du lịch, đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao chất lượng dịch vụ sẽ giúp du lịch biển Nghệ An phát triển bền vững, thu hút du khách quanh năm. Gắn với du lịch biển là phát triển các đô thị ven biển theo hướng xanh, thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu. Quy hoạch đô thị cần hài hòa giữa phát triển kinh tế, bảo vệ cảnh quan, bảo tồn hệ sinh thái và gìn giữ bản sắc văn hóa biển, tạo không gian sống chất lượng cao cho người dân.

Khai thác, nuôi trồng thủy – hải sản gắn với chế biến và dịch vụ hậu cần

Khai thác và nuôi trồng thủy, hải sản là ngành kinh tế truyền thống, có vai trò quan trọng trong sinh kế của cư dân ven biển Nghệ An. Trong bối cảnh nguồn lợi thủy sản có xu hướng suy giảm, việc chuyển từ khai thác ven bờ sang khai thác xa bờ, kết hợp với nuôi trồng thủy sản công nghệ cao là hướng đi tất yếu. Phát triển nuôi biển, nuôi trồng thủy sản bền vững không chỉ giúp bảo vệ nguồn lợi mà còn nâng cao hiệu quả kinh tế. Gắn với đó là phát triển công nghiệp chế biến thủy sản và dịch vụ hậu cần nghề cá. Đầu tư hệ thống cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão, cơ sở bảo quản, chế biến sâu sẽ giúp nâng cao giá trị sản phẩm, giảm tổn thất sau thu hoạch và tạo thêm việc làm cho lao động địa phương.

Tìm kiếm, thăm dò và đánh giá trữ lượng khoáng sản biển

Vùng biển Nghệ An được đánh giá có tiềm năng về một số loại khoáng sản biển. Việc tìm kiếm, thăm dò và đánh giá trữ lượng khoáng sản cần được thực hiện một cách khoa học, thận trọng, gắn với bảo vệ môi trường và hệ sinh thái biển. Khai thác khoáng sản biển chỉ nên triển khai khi có đầy đủ cơ sở khoa học, công nghệ hiện đại và các giải pháp giảm thiểu tác động môi trường, bảo đảm phát triển bền vững lâu dài.

Phát triển điện gió và điện mặt trời vùng ven biển

Nghệ An có tiềm năng lớn để phát triển năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện gió và điện mặt trời vùng ven biển. Điều kiện gió ổn định, bức xạ mặt trời khá cao là lợi thế để thu hút đầu tư vào các dự án năng lượng sạch. Phát triển điện gió, điện mặt trời không chỉ góp phần bảo đảm an ninh năng lượng mà còn giảm phát thải khí nhà kính, phù hợp với cam kết phát triển xanh và chuyển dịch năng lượng quốc gia. Việc phát triển năng lượng tái tạo cần gắn với quy hoạch không gian biển, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và sinh kế của người dân ven biển.

Nghiên cứu phát triển các ngành kinh tế biển mới

Trong bối cảnh khoa học - công nghệ phát triển nhanh, Nghệ An cần chủ động nghiên cứu và phát triển một số ngành kinh tế biển mới phù hợp với điều kiện địa phương như kinh tế sinh học biển, nuôi trồng dược liệu biển, dịch vụ nghiên cứu – quan trắc biển, du lịch trải nghiệm biển kết hợp giáo dục môi trường, và kinh tế số trong quản lý biển. Đây là những lĩnh vực có tiềm năng lớn, góp phần đa dạng hóa cơ cấu kinh tế biển và nâng cao giá trị gia tăng.

Phát triển kinh tế biển Nghệ An theo hướng đa ngành, hiện đại và bền vững là yêu cầu tất yếu trong giai đoạn mới. Việc kết hợp hài hòa giữa công nghiệp ven biển, dịch vụ logistics, du lịch biển, thủy sản, năng lượng tái tạo và các ngành kinh tế biển mới sẽ tạo động lực tăng trưởng mạnh mẽ, góp phần đưa Nghệ An trở thành trung tâm kinh tế biển quan trọng của khu vực Bắc Trung Bộ, đồng thời bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và an sinh xã hội./.