Vườn dẻ 170 cây của ông Hứa Văn Hiển, xóm Đoỏng Luông – Chi Choi trồng từ năm 2001, mỗi vụ cho thu hoạch bình quân gần 2,5 tấn hạt, cho thu lợi gần 300 triệu đồng. Ảnh Quốc Sơn.

Để khai thác hiệu quả tiềm năng, giá trị kinh tế của cây dẻ, UBND tỉnh Cao Bằng xây dựng Kế hoạch phát triển cây dẻ Trùng Khánh, giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030 với mục tiêu hình thành vùng sản xuất tập trung cây dẻ có quy mô 1.000 ha. Thực hiện kế hoạch của UBND tỉnh Cao Bằng, những năm qua, huyện Trùng Khánh chú trọng quan tâm huy động đầu tư nhiều nguồn lực, xây dựng kế hoạch trồng dẻ cụ thể từng năm giao tới các xã tổ chức vận động nông dân trong vùng trồng tập trung theo quy hoạch.

Huyện phối hợp với các ngành liên quan của tỉnh Cao Bằng triển khai nhiều giải pháp, quy hoạch phát triển, mở rộng diện tích hình thành các vùng trồng cây dẻ chuyên canh sản xuất hàng hóa tập trung theo tiêu chuẩn VietGAP. Phối hợp với Viện Lâm sinh triển khai đề tài “Nghiên cứu khai thác và phát triển nguồn gen cây dẻ Trùng Khánh tại tỉnh Cao Bằng”, tập trung xác định giá trị nguồn gen cây dẻ, chọn lọc cây trội để lấy vật liệu nhân giống, xây dựng vườn giống vô tính dẻ Trùng Khánh quy mô 1 ha và mô hình điểm trồng 3 ha rừng thâm canh bằng các dòng có năng suất cao…

Với nhiều nỗ lực từ sự chỉ đạo quyết liệt đồng bộ các giải pháp cùng thực hiện hiệu quả các cơ chế, chính sách của huyện hỗ trợ thiết thực về giống, về quy trình kỹ thuật trồng, chăm sóc, thu hoạch dẻ… cho nông dân, đến nay diện tích trồng dẻ của huyện Trùng Khánh đã được phát triển mở rộng, hình thành vùng trồng dẻ chuyên canh sản xuất hàng hoá theo tiêu chuẩn VietGAP.

“Hiện Trùng Khánh có hơn 700 ha cây dẻ, trồng tập trung theo vùng quy hoạch tại các xã: Chí Viễn, Khâm Thành, Đàm Thuỷ, Đình Phong, Ngọc Khê, Phong Châu và thị trấn Trùng Khánh. Trong đó có hơn 250 ha đang cho thu hoạch, năng suất đạt 20 tạ/ha, sản lượng trung bình mỗi năm khoảng gần 600 tấn hạt, thu nhập từ 220 triệu đồng - 260 triệu đồng/ha, đây là nguồn thu đáng kể cho nông dân. Cây dẻ là cây đặc hữu bản địa giữ vai trò quan trọng tăng thu nhập, nâng cao đời sống, giúp hộ nông dân thực hiện giảm nghèo, vươn lên làm giàu, góp phần thúc đẩy kinh tế địa phương phát triển gắn với xây dựng nông thôn mới”. Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Trùng Khánh Hà Minh Hải cho hay.

Vào mùa dẻ chín, ông Lương Văn Khang, xóm Bó Đa, thị trấn Trùng Khánh lại mở vườn dẻ trải nghiệm đón khoảng 300 lượt khách tham quan mỗi vụ. Khách được trực tiếp thu hái hạt dẻ, mua sản phẩm ngay tại vườn. Ảnh Quốc Sơn.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Đình Phong Hoàng Văn Khánh, năm 2024, xã Đình Phong chỉ đạo, vận động các hộ trồng mới được 5.600 cây dẻ trên diện tích 55 ha, nâng diện tích cây dẻ cả xã lên hơn 131 ha, trong đó có 30 ha cây dẻ đã cho thu hoạch, sản lượng khoảng hơn 50 tấn hạt mỗi năm. Từ vườn dẻ gia đình, một số hộ thu lợi từ tiền bán hạt dẻ cả trăm triệu đồng mỗi vụ, như các hộ: Nông Văn Sâng, xóm Bó Nặm; Hoàng Văn Hộp, Hứa Văn Hiển, xóm Đoỏng Luông – Chi Choi... Mục tiêu đến năm 2030, xã sẽ mở rộng diện tích trồng dẻ lên 200 ha, trở thành vùng sản xuất hàng hóa tập trung.

Hộ ông Hứa Văn Hiển, xóm Đoỏng Luông – Chi Choi, là hộ đầu tiên của xóm trồng 170 cây dẻ từ năm 2001. Vườn dẻ hơn 20 năm của ông Hiển hiện mỗi vụ cho thu hoạch bình quân gần 2,5 tấn hạt, được các thương lái đặt mua tại vườn, cho thu lợi gần 300 triệu đồng. “Hiệu quả từ vườn dẻ, năm 2024, gia đình tôi đã trồng mới 30 cây dẻ trên diện tích 3.000 m2. Thu nhập từ tiền bán hạt dẻ giúp gia đình cải thiện ổn định cuộc sống, đủ chi phí cho các con ăn học”. Ông Hứa Văn Hiển cho biết.

Năm 2011, sản phẩm hạt dẻ Trùng Khánh được Cục Sở hữu trí tuệ cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý, góp phần nâng cao giá trị, gia tăng thương hiệu sản phẩm Hạt dẻ Trùng Khánh trên thị trường. Đồng thời là cơ hội để phát triển hiệu quả loại hình du lịch trải nghiệm mùa thu hoạch dẻ.

Hạt dẻ Trùng Khánh – Sản vật miền Non nước Cao Bằng. Ảnh Quốc Sơn

Ông Hoàng VănThuận, Tổ trưởng Tổ hợp tác Dẻ Trùng Khánh, xóm Bó Đa, thị trấn Trùng Khánh cho biết, Tổ hợp tác có 8 hộ thành viên, với quy mô 500 cây dẻ trồng từ năm 1997 trên diện tích 5 ha. Sản phẩm hạt dẻ của tổ được chứng nhận VietGAP, nên đến mùa thu hoạch được thương lái và khách hàng đến đặt mua tại vườn. Tổ có 4 hộ thành viên có vườn dẻ có điều kiện thuận lợi về địa hình gần tuyến tỉnh lộ đi vào khu du lịch Bản Giốc đã đầu tư mở vườn dẻ trải nghiệm vào mùa dẻ chín, thu hút nhiều lượt khách đến tham quan, trải nghiệm. Khách được trực tiếp thu hái quả, mua sản phẩm tại vườn, nên rất yên tâm về chất lượng hạt dẻ mà mình mua.

Theo ông Lương Văn Khang, thành viên Tổ hợp tác Dẻ Trùng Khánh, gia đình có vườn dẻ 50 cây trồng từ năm 1997. Vào mùa dẻ chín hàng năm, gia đình lại mở vườn dẻ trải nghiệm đón khoảng 300 lượt khách tham quan. Khách được trực tiếp thu hái quả, tự bóc lấy hạt và mua ngay tại vườn. Đây là hình thức du lịch trải nghiệm hấp dẫn thu hút du khách, đồng thời cũng là phương thức quảng bá, giới thiệu, nâng cao giá trị, gia tăng thương hiệu sản phẩm Hạt dẻ Trùng Khánh rất hiệu quả.

Mặc dù thị trường tiêu thụ hạt dẻ Trùng Khánh thức tế như hiện nay cung không đủ cầu, song với kỳ vọng tiến tới sản xuất sản phẩm dẻ Trùng Khánh hàng hóa quy mô lớn tương xứng với tiềm năng, giá trị của nó như mục tiêu đề ra, nhằm thúc đẩy sản xuất phát triển ổn định, bền vững. Đồng thời nâng cao tính cạnh tranh sản phẩm, huyện Trùng Khách tiếp tục đẩy mạnh hơn nữa liên kết chuỗi giá trị sản xuất; quản lý, sử dụng hiệu quả nhãn hiệu bảo hộ sản phẩm, nâng cao giá trị, gia tăng thương hiệu sản phẩm; tăng cường quảng bá, giới thiệu sản phẩm, tuyên truyền, vận động người dân thực hiện theo đúng quy trình sản xuất, đảm bảo an toàn sản phẩm, để hạt dẻ Trùng Khánh luôn xứng danh Sản vật miền Non nước Cao Bằng.