Với gần 400.000 ha cây ăn trái, ĐBSCL chiếm khoảng 70% sản lượng trái cây cả nước - Ảnh minh họa.

Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) là vựa trái cây lớn nhất cả nước, đóng góp đáng kể vào kim ngạch xuất khẩu trái cây của Việt Nam. Tuy nhiên, ngành hàng trái cây của vùng vẫn đối mặt với nhiều thách thức, từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ. Với gần 400.000 ha cây ăn trái, ĐBSCL chiếm khoảng 70% sản lượng trái cây cả nước. Vùng đất này sở hữu nhiều loại trái cây có giá trị kinh tế cao như sầu riêng, xoài, bưởi, nhãn, vú sữa, dừa... đã được xuất khẩu sang nhiều thị trường trên thế giới, bao gồm cả những thị trường khó tính như Hoa Kỳ, Australia, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc.

Tuy nhiên, giá trị xuất khẩu trái cây của ĐBSCL vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Phần lớn trái cây được xuất khẩu ở dạng tươi, giá trị kinh tế chưa cao. Nguyên nhân là do chuỗi liên kết trong ngành hàng còn lỏng lẻo, quy mô sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, thiếu liên kết giữa người nông dân với doanh nghiệp. Bên cạnh đó, khâu chế biến và bảo quản sau thu hoạch còn nhiều hạn chế. Hệ thống kho bảo quản, nhà máy chế biến chưa đáp ứng được yêu cầu. Cơ sở sơ chế, đóng gói còn thiếu chuyên nghiệp.

Thách thức lớn đối với ngành hàng trái cây ĐBSCL còn đến từ các yêu cầu khắt khe của thị trường quốc tế. Các quy định về kiểm dịch thực vật, mã số vùng trồng, an toàn vệ sinh thực phẩm... đòi hỏi người sản xuất phải tuân thủ nghiêm ngặt. Ông Nguyễn Văn Mười, Phó Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, cho biết khó khăn lớn nhất của xuất khẩu trái cây khu vực ĐBSCL là quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, manh mún. Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu với những tác động như khô hạn, xâm nhập mặn cũng ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất trái cây.

Để nâng cao giá trị và sức cạnh tranh cho trái cây ĐBSCL, cần tập trung vào một số giải pháp. Trước hết, cần tăng cường liên kết trong chuỗi giá trị: Xây dựng mối liên kết chặt chẽ giữa người nông dân, hợp tác xã với doanh nghiệp, hình thành các vùng chuyên canh tập trung, áp dụng quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP. Thứ hai, cần đầu tư cho chế biến sâu: Nâng cao tỷ lệ chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm từ trái cây, nâng cao giá trị gia tăng. Thứ ba, cần ứng dụng công nghệ bảo quản hiện đại: Đầu tư hệ thống kho lạnh, công nghệ bảo quản tiên tiến để kéo dài thời gian bảo quản, giảm tổn thất sau thu hoạch. Cuối cùng, cần xây dựng thương hiệu: Tập trung quảng bá, xây dựng thương hiệu cho trái cây ĐBSCL, nâng cao uy tín và giá trị sản phẩm trên thị trường quốc tế.