Mỗi lô hàng sầu riêng đông lạnh có giá trị rất lớn, gấp 3-4 lần sầu riêng tươi - Ảnh minh họa.

Năm 2024, Việt Nam tiếp tục khẳng định vị thế là nguồn cung sầu riêng lớn thứ hai cho Trung Quốc, với sản lượng và giá trị xuất khẩu tăng trưởng ấn tượng. Tuy nhiên, một nghịch lý đang tồn tại khi sầu riêng tươi "thừa thắng xông lên", thì sầu riêng đông lạnh của Việt Nam vẫn chưa thể "chạm chân" vào thị trường Trung Quốc, dù đã có giấy phép xuất khẩu chính ngạch.

Theo các chuyên gia, nguyên nhân chính là do các doanh nghiệp còn e ngại rủi ro bị trả hàng. Mỗi lô hàng sầu riêng đông lạnh có giá trị rất lớn, gấp 3-4 lần sầu riêng tươi, nếu không đáp ứng được các quy định khắt khe của Trung Quốc, đặc biệt là về an toàn thực phẩm, nguy cơ bị trả hàng là rất lớn. Điều này không chỉ gây thiệt hại về kinh tế, mà còn ảnh hưởng đến uy tín của doanh nghiệp, thậm chí có thể bị tạm dừng xuất khẩu.

Một số doanh nghiệp cũng cho biết, họ gặp khó khăn trong việc thương thảo hợp đồng và các điều khoản giao nhận hàng với đối tác Trung Quốc. Bên cạnh đó, việc kiểm nghiệm dư lượng hóa chất theo yêu cầu của Trung Quốc cũng là một thách thức không nhỏ, khi vấn đề dư lượng trong sầu riêng của Việt Nam có khi không đảm bảo.

Trong khi sầu riêng đông lạnh Việt Nam còn loay hoay tìm đường vào thị trường Trung Quốc, thì các đối thủ cạnh tranh đã nhanh chóng "chiếm sóng". Sầu riêng đông lạnh Malaysia, đặc biệt là giống Musangking, đang được người tiêu dùng Trung Quốc đặc biệt ưa chuộng.

Sầu riêng đông lạnh Malaysia có lợi thế về chất lượng, hình thức bắt mắt, mùi vị đặc trưng và được quảng bá rầm rộ tại thị trường Trung Quốc. Họ thường xuyên tổ chức các lễ hội trái cây để giới thiệu sản phẩm của mình, xây dựng thương hiệu và tạo độ nhận diện cho người tiêu dùng.

Việc sầu riêng đông lạnh Việt Nam được phép xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc là một cơ hội lớn để đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản Việt Nam. Tuy nhiên, để tận dụng được cơ hội này, các doanh nghiệp cần vượt qua những thách thức về tiêu chuẩn chất lượng, quy trình sản xuất, và chiến lược marketing.

Các chuyên gia cũng khuyến nghị, cần kiểm soát chặt chẽ chất lượng sầu riêng từ gốc, đảm bảo tất cả sầu riêng trước khi bán ra thị trường đều phải đạt tiêu chuẩn về dư lượng hóa chất. Đồng thời, cần thay đổi lối thương mại thuần túy, đầu tư xây dựng nhà máy chế biến, đi sâu vào khoa học chế biến sâu, đẩy mạnh công nghệ để nâng cao năng lực cạnh tranh.

Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cho biết, hiện có 7 doanh nghiệp của Việt Nam được Trung Quốc công nhận để xuất khẩu sầu riêng đông lạnh, và 25 doanh nghiệp khác đang chờ phê duyệt. Bộ cũng đang tạo mọi điều kiện để thúc đẩy xuất khẩu mặt hàng này trong năm 2025, và sẵn sàng hỗ trợ doanh nghiệp giải quyết các khó khăn, vướng mắc trong quá trình xuất khẩu.