"Vướng" cấp giấy chứng nhận an toàn thực phẩm đối với thực vật xuất khẩu cho doanh nghiệp

Theo chia sẻ của các doanh nghiệp, thanh long xuất khẩu đi châu Âu là hàng được sản xuất riêng, tiêu chuẩn riêng, phải đáp ứng các tiêu chuẩn sạch, không dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Họ ưa thích trái nhỏ chỉ 300-350 gram/trái. (Ảnh minh họa)

Chia sẻ với báo chí, ông Huỳnh Cảnh, Chủ tịch Hiệp hội Thanh Long Bình Thuận, cho biết, hoạt động xuất khẩu thanh long trên địa bàn đang bị đình trệ nghiêm trọng. Tình trạng ùn ứ kéo dài hơn 20 ngày đã khiến khoảng 100 tấn thanh long bị hư hỏng, trong khi lượng hàng tồn kho vẫn còn từ 50-70 tấn.

Theo ông Cảnh, nguyên nhân của tình trạng trên là do không có cơ quan Nhà nước nào ký Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm đối với thực vật xuất khẩu cho các doanh nghiệp.

Đối với các lô hàng xuất khẩu sang châu Âu, phần lớn doanh nghiệp thực hiện kiểm tra tại TPHCM, đồng nghĩa cơ quan chịu trách nhiệm cấp giấy chứng nhận trên là Sở An toàn thực phẩm TPHCM.

Một số doanh nghiệp cho biết từ ngày 1/7/2025, việc cấp giấy chứng nhận an toàn thực phẩm cho sản phẩm có nguồn gốc thực vật xuất khẩu đã chuyển sang các cơ quan cấp tỉnh theo quy định của Thông tư số 12/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Tuy nhiên, quy định mới này không kế thừa đầy đủ các hướng dẫn từ Thông tư 44/2018, dẫn đến sự lúng túng và chậm trễ trong quá trình cấp giấy chứng nhận. Điều này đặc biệt gây khó khăn cho các doanh nghiệp xuất khẩu, khiến hàng hóa không thể thông quan kịp thời, ảnh hưởng đến tiến độ hợp đồng và gây thiệt hại về tài chính.

Sau khi nhận được thông tin, báo chí và dư luận liên quan đến công tác chỉ đạo, điều hành, trong đó có nội dung về việc ngành hàng thanh long, hồ tiêu xuất khẩu kêu cứu.

Chia sẻ với báo chí, đại diện một doanh nghiệp cho biết, cho biết đến ngày 17/7, tình hình này vẫn chưa được tháo gỡ. Doanh nghiệp xuất khẩu thanh long sang châu Âu chủ yếu theo đường hàng không. Lịch cố định đã thống nhất với đối tác là 8-10 tấn/tuần. Do vậy, ngưng bao nhiêu tuần là thiệt hại bấy nhiêu tấn, bấy nhiêu tiền.

“Chúng tôi đang bị ảnh hưởng nặng lắm. Vì công ty chủ yếu xuất khẩu qua châu Âu. Giờ không có giấy chứng nhận là ngưng hết, trong khi hàng trong kho vẫn phải chuẩn bị sẵn. Theo tôi biết không chỉ công ty tôi, nhiều công ty khác xuất hàng sang châu Âu cũng đang bị ảnh hưởng” - đại diện một doanh nghiệp nói.

Theo chia sẻ của các doanh nghiệp, thanh long xuất khẩu đi châu Âu là hàng được sản xuất riêng, tiêu chuẩn riêng, phải đáp ứng các tiêu chuẩn sạch, không dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Họ ưa thích trái nhỏ chỉ 300-350 gram/trái.

“Vì sản xuất theo tiêu chuẩn riêng, chi phí sản xuất cao, nên nếu không đi được châu Âu là gần như bỏ luôn. Trong khi đó, thị trường châu Âu không phải chỉ mua của Việt Nam. Họ mua hàng từ khắp nơi. Mình mà vắng bóng một thời gian là họ tìm nguồn khác liền” - một doanh nghiệp chia sẻ.

Về việc này, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính có ý kiến chỉ đạo như sau:

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng chỉ đạo các cơ quan, đơn vị chuyên môn giải quyết ngay việc xuất khẩu thanh long, hồ tiêu sang Liên minh châu Âu.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương ban hành, hướng dẫn đầy đủ quy định về hồ sơ, thủ tục cấp giấy chứng nhận đối với với nông sản xuất khẩu (nhất là thanh long và hồ tiêu) phù hợp với yêu cầu của thị trường nhập khẩu, nhất là EU; kịp thời nghiên cứu, đề xuất các giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho doanh nghiệp và địa phương khi thực hiện các thủ tục xuất khẩu nông sản; chủ động phối hợp với các Bộ, cơ quan và địa phương liên quan đảm bảo hàng hóa nông sản đủ điều kiện được xuất khẩu kịp thời, không gây tồn đọng, lãng phí, gián đoạn chuỗi cung ứng và ảnh hưởng uy tín với các đối tác quốc tế.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương triển khai ngay nhiệm vụ được phân cấp tại Thông tư số 12/2025/TT-BNNMT ngày 19/6/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính chỉ đạo xử lý thông tin về ngành hàng thanh long, hồ tiêu xuất khẩu kêu cứu. (Ảnh minh họa)

Chia sẻ với báo chí, Ông Huỳnh Cảnh, Chủ tịch Hiệp hội thanh long Bình Thuận, cho biết, Sau khi Thủ tướng Phạm Minh Chính có ý kiến chỉ đạo liên quan về ngành hàng thanh long, hồ tiêu xuất khẩu kêu cứu. Chiều 25.7, Sở An toàn thực phẩm TP.HCM đã ký giấy chứng nhận cho 5 lô hàng thanh long xuất khẩu vào thị trường châu Âu với khối lượng khoảng 5 tấn.

“Tuy nhiên, do bị vướng thủ tục kéo dài suốt gần một tháng nên khi xin được giấy chứng nhận, tỷ lệ còn đủ chuẩn xuất khẩu chỉ khoảng 40 - 50%. Hiện nay, giấy chứng nhận này cũng chỉ được cấp tạm thời và cơ quan chức năng chưa có quy trình chuẩn do vậy các doanh nghiệp rất lo lắng”, ông Cảnh nói.

Ông Huỳnh Cảnh cho biết thêm, Hiệp hội đang liên hệ với các doanh nghiệp để nắm lại thông tin, số lượng hàng hóa cần làm thủ tục xuất khẩu trong tuần tới. Trước đây, tùy theo nhu cầu của doanh nghiệp, có thể yêu cầu phòng lab (đơn vị kiểm định được ủy quyền theo thỏa thuận của Việt Nam và EU) thực hiện test nhanh và hoàn thành thủ tục xuất khẩu chỉ trong 1 ngày.

Chia sẻ với báo chí, bà Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP.HCM xác nhận: Sở đã nhận yêu cầu và hồ sơ của 5 doanh nghiệp, thẩm định và trình UBND ký đột xuất để gỡ cho doanh nghiệp, trong thời gian chờ hoàn tất thủ tục phân cấp chính thức. "Chúng tôi đang chờ Bộ giải quyết bổ sung biểu mẫu xuất cho châu Âu, vì Bộ không quy định trong Thông tư 12", bà Phạm Khánh Phong Lan nói.