Nỗ lực kiến tạo tương lai xanh

Ngày 6/2/2025, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính có buổi làm việc với ông Khuất Ngọc Đông – Tổng giám đốc Tổ chức Nông nghiệp và Lương thực Liên Hợp Quốc

Động lực thúc đẩy nông nghiệp trong nước

Những năm qua, các tổ chức quốc tế như FAO, SNV, USAID, GIZ, IDRC và đặc biệt là Naturland, đã triển khai nhiều dự án và chương trình mang tính chiến lược, hỗ trợ toàn diện cho phát triển nông nghiệp hữu cơ tại Việt Nam. Các tổ chức trên không chỉ hỗ trợ về kiến thức, kinh nghiệm thực tiễn cũng như kinh phí nhằm phát triển nền nông nghiệp hữu cơ dài lâu, bền vững.

Thông qua các khóa đào tạo, tập huấn và hội thảo, các tổ chức trên đã trang bị cho nông dân những kiến thức và kỹ năng cần thiết về sản xuất hữu cơ. Ví dụ, dự án “Phát triển chuỗi giá trị nông sản hữu cơ” do USAID tài trợ đã đào tạo cho hơn 10.000 nông dân về kỹ thuật canh tác hữu cơ, giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Họ hướng dẫn nông dân áp dụng các phương pháp canh tác bền vững, như sử dụng phân bón hữu cơ, quản lý dịch hại sinh học và luân canh cây trồng, góp phần bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sản phẩm.

SNV đã hỗ trợ rất lớn trong các dự án thủy sản nuôi tôm sinh thái bảo vệ rừng ngập mặn tại Cà Mau, giúp hơn 500 hộ nông dân đạt chứng nhận IMO (tổ chức chứng nhận của Thuỵ Sĩ) qua đó dễ dàng tiếp cận thị trường EU với giá bán cao hơn từ 20-30%. Riêng GIZ cũng đóng góp vào việc phát triển các mô hình canh tác hữu cơ bền vững tại các tỉnh miền núi phía Bắc, giúp cải thiện sinh kế cho đồng bào dân tộc thiểu số.

Trong khuôn khổ thúc đẩy hợp tác chiến lược và xúc tiến thương mại toàn cầu, ngày 6/02 vừa qua, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cũng đã có buổi làm việc với Tổ chức Nông nghiệp và Lương thực Liên Hợp Quốc (FAO). Hiện nay, trong khuôn khổ chương trình hợp tác giai đoạn 2022-2026, FAO tập trung vào 4 trụ cột chính: Sản xuất tốt hơn, Dinh dưỡng tốt hơn, Môi trường tốt hơn và Cuộc sống tốt hơn. Để thực hiện các mục tiêu này, hai bên đã triển khai 16 dự án với tổng kinh phí gần 30 triệu USD.

Ngày 16/10/2024, Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam và Hiệp hội Nông nghiệp Sinh thái Đức (Naturland) đã ký kết thỏa thuận hợp tác xây dựng nền tảng học tập trực tuyến về nông nghiệp hữu cơ.

Các tổ chức quốc tế đã cung cấp nguồn vốn quan trọng cho các dự án phát triển nông nghiệp hữu cơ, giúp nông dân và doanh nghiệp đầu tư vào cơ sở hạ tầng, trang thiết bị và công nghệ tiên tiến. Ví dụ, FAO đã hỗ trợ xây dựng hơn 200 mô hình trình diễn nông nghiệp hữu cơ trên khắp cả nước, giúp nông dân tiếp cận và áp dụng các kỹ thuật mới. Nếu FAO tạo điều kiện cho nông dân tiếp cận các nguồn tín dụng ưu đãi, giúp họ mở rộng sản xuất và nâng cao thu nhập. Thì USAID đã hỗ trợ rất nhiều cho việc hình thành và phát triển các chuỗi giá trị nông sản hữu cơ, kết nối chặt chẽ nông dân với thị trường tiêu thụ, đảm bảo đầu ra ổn định cho sản phẩm. Sau khi tham gia dự án, hơn 5.000 nông dân đã có mức tăng thu nhập trung bình từ 15-20%. Riêng IDRC lựa chọn đầu tư vào các nghiên cứu về nông nghiệp hữu cơ, giúp tìm ra các giải pháp sáng tạo để phát triển ngành này.

Xây dựng chuỗi giá trị, mở rộng thị trường nông sản

Không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ kỹ thuật và tài chính, các NGOs còn đóng vai trò là cầu nối quan trọng, xây dựng chuỗi giá trị và mở rộng thị trường cho sản phẩm hữu cơ tại Việt Nam. Họ tạo dựng môi trường thuận lợi cho nông dân và doanh nghiệp gặp gỡ, trao đổi và hợp tác, xây dựng các mối quan hệ đối tác bền vững. Họ hỗ trợ xây dựng các mô hình liên kết sản xuất và tiêu thụ, đảm bảo sự hài hòa lợi ích giữa các bên và tạo ra giá trị gia tăng cho sản phẩm. Ví dụ, dự án “Phát triển thị trường nông sản hữu cơ” do SNV triển khai đã giúp kết nối hơn 100 doanh nghiệp với hơn 1.000 hộ nông dân, tạo ra các chuỗi cung ứng ổn định và bền vững.

Ngày 11/11/2024, Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam làm việc với Đại sứ quán Đan Mạch và các chuyên gia bàn đề xuất các hoạt động cho dự án hữu cơ sắp tới giữa hai nước.

Thông qua các chương trình truyền thông và quảng bá, các NGOs đã góp phần nâng cao nhận thức của người tiêu dùng về lợi ích của sản phẩm hữu cơ, tạo ra nhu cầu tiêu thụ ngày càng tăng. Theo thống kê của Bộ NN&PTNT (nay là Bộ Tài nguyên và Môi trường) trong gia đoạn 2015-2020 thị trường nông sản hữu cơ tại Việt Nam đã tăng trưởng trung bình 10-15% mỗi năm. Họ hỗ trợ xây dựng các kênh phân phối đa dạng, từ cửa hàng, siêu thị đến chợ phiên, giúp sản phẩm hữu cơ tiếp cận dễ dàng hơn với người tiêu dùng.

Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam (VOAA) cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển nông nghiệp hữu cơ tại Việt Nam. VOAA đã phối hợp với các tổ chức quốc tế như Naturland để tổ chức các hội thảo, tập huấn và diễn đàn về nông nghiệp hữu cơ, giúp nâng cao kiến thức và kỹ năng cho nông dân và doanh nghiệp. VOAA cũng tham gia vào việc xây dựng các tiêu chuẩn hữu cơ quốc gia, góp phần tạo ra một môi trường pháp lý thuận lợi cho sự phát triển của ngành này. Các tổ chức này đã hỗ trợ nông dân và doanh nghiệp tiếp cận các tiêu chuẩn chứng nhận hữu cơ quốc tế, nâng cao uy tín và giá trị thương hiệu của sản phẩm. Họ cung cấp tư vấn và hỗ trợ kỹ thuật để giúp nông dân và doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu khắt khe của chứng nhận, đảm bảo chất lượng sản phẩm đạt tiêu chuẩn quốc tế. Tổ chức Control Union cũng đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp dịch vụ chứng nhận hữu cơ tại Việt Nam, giúp các doanh nghiệp xuất khẩu sản phẩm sang thị trường quốc tế.

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu đáng khích lệ, các NGOs vẫn còn đối mặt với không ít thách thức trong quá trình thúc đẩy phát triển nông nghiệp hữu cơ tại Việt Nam. Nguồn lực tài chính và nhân lực hạn chế, tập quán canh tác truyền thống khó thay đổi, và thị trường tiêu thụ chưa thực sự phát triển là những rào cản cần vượt qua. Tuy nhiên, với sự quan tâm của chính phủ, sự nỗ lực của các NGOs và sự ủng hộ của cộng đồng, nông nghiệp hữu cơ tại Việt Nam có nhiều triển vọng phát triển mạnh mẽ trong tương lai, góp phần xây dựng một nền nông nghiệp xanh, bền vững và thịnh vượng. Chính phủ Việt Nam đã đặt mục tiêu đến năm 2030, diện tích đất nông nghiệp hữu cơ đạt 2,5-3% tổng diện tích đất nông nghiệp, và các NGOs sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ đạt được mục tiêu này.