Quy định chống phá rừng yêu cầu doanh nghiệp chứng minh được tính hợp pháp theo các yêu cầu.

Vào ngày 23/6/2023, Liên minh châu Âu đã thông qua Quy định chống phá rừng (EUDR), một quy định cấm nhập khẩu 7 nhóm mặt hàng, trong đó bao gồm cà phê, gỗ, và cao su từ Việt Nam, nếu việc sản xuất gây ra mất rừng, các doanh nghiệp nhập khẩu cần cung cấp chứng minh về nguồn gốc hợp pháp của hàng hóa và cam kết rằng không gây thiệt hại cho rừng từ ngày 31/12/2020 trở đi. Từ ngày 29/6/2023, doanh nghiệp phải tuân thủ những yêu cầu của quy định, trong đó có việc truy xuất nguồn gốc của từng thửa ruộng sản xuất.

Quy trình thu thập thông tin và bằng chứng để chứng minh tính hợp pháp và không gây mất rừng của các sản phẩm xuất khẩu đòi hỏi một sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan. Chuyên gia Tô Xuân Phúc từ Tổ chức Forest Trends đã nhấn mạnh rằng, để tuân thủ các yêu cầu của EUDR, cần tập trung vào việc xác định nguồn gốc của sản phẩm, đặc biệt là vị trí địa lý của các khu vực sản xuất. Trong ngữ cảnh này, vai trò của nông dân trở nên vô cùng quan trọng. Họ không chỉ là những người làm việc trực tiếp trên ruộng, mà còn là những người đóng góp quan trọng trong việc duy trì và bảo vệ môi trường sống của mình.

Nông dân là những người tiên phong trong chuỗi cung ứng, và việc tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường và rừng đối với họ là vô cùng cần thiết. Đồng thời, các doanh nghiệp xuất khẩu cũng cần lưu ý đến các quy định liên quan đến thuế, phí, và các yếu tố thương mại khác khi hoạt động trên chuỗi cung ứng. Việc thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường và bảo vệ rừng không chỉ là trách nhiệm của các doanh nghiệp và nông dân, mà còn là nghĩa vụ của toàn bộ cộng đồng và các quốc gia trên thế giới. Chúng ta cần hợp tác mạnh mẽ và thực hiện các biện pháp hiệu quả để bảo vệ môi trường và rừng, đồng thời đảm bảo sự phát triển bền vững cho nền kinh tế toàn cầu.

Ông Hoàng Thành, đại diện của Phái đoàn EU tại Việt Nam, đã đề xuất một số giải pháp nhằm đáp ứng đầy đủ các quy định của EUDR và đồng thời phát triển bền vững các ngành nông sản của Việt Nam trong tương lai. Đầu tiên, các sản phẩm xuất khẩu vào thị trường EU cần được bảo đảm tuân thủ đầy đủ các quy định về trách nhiệm giải trình và tính hợp pháp. Đối với các ngành hàng như gỗ, cà-phê và cao su, việc đánh giá lại toàn bộ nguồn cung, hệ thống và tài liệu hóa kênh lưu thông sản phẩm đầu ra là cần thiết. Đặc biệt, việc truy xuất nguồn gốc sản phẩm trong nước cũng cần được thực hiện nghiêm túc, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp có diện tích sản xuất tập trung.

Một trong những thách thức chung của cả ba ngành gỗ, cà-phê và cao su là sự tham gia đông đảo của các nông hộ trong chuỗi cung ứng. Các nông hộ thường có diện tích canh tác nhỏ và thiếu bằng chứng pháp lý cho việc sử dụng đất. Mạng lưới tiểu thương cũng đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng, nhưng các giao dịch thường mang tính chất phi chính thức và không đảm bảo các yêu cầu pháp lý. Do đó, cần có các biện pháp điều chỉnh chuỗi cung ứng để thích ứng với EUDR.

Tại góc độ doanh nghiệp, cần phát triển chiến lược giảm thiểu rủi ro trong chuỗi cung ứng và hỗ trợ các nhà cung cấp, bao gồm cả mạng lưới thương lái và nông hộ. Các hoạt động này cần được thực hiện đồng bộ và lưu trữ hồ sơ, thông tin đầy đủ, đặc biệt là thông tin về nông hộ sản xuất, để đáp ứng các yêu cầu của EUDR.

Theo Hiệp hội Cà phê-Ca cao Việt Nam (VICOFA), cà-phê ở Việt Nam chiếm 680.000 ha, với 1,2 triệu hộ nông dân trồng cà-phê. Đồng thời, năm 2023, nước ta nhập khẩu gần 1,4 triệu tấn cao su, trong đó cao su tiểu điền chiếm 50% sản lượng. Việt Nam không ghi nhận trường hợp chuyển đổi đất rừng tự nhiên, và các trường hợp chuyển đổi bất hợp pháp không được phép xuất khẩu sang thị trường EU theo Quy định chống phá rừng (EUDR). Đại diện của Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam đã thông báo cho các doanh nghiệp về những quy định mới này. EUDR dự kiến sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chuỗi cung ứng của các ngành gỗ, cao su và cà-phê. Do đó, rà soát rủi ro trong chuỗi cung ứng trước khi EUDR thực hiện là điều cấp bách.