Người dân thu hái hoa sâm Nam núi Dành từ buổi sáng sớm ở thôn Đồng Sen

Sâm đất Bắc Giang (Talinum fruticosum) là một loại cây thân thảo, mọc bò lan trên mặt đất, với thân nhẵn và nhiều nhánh. Rễ cây phát triển thành củ màu vàng nhạt, chứa nhiều chất dinh dưỡng và hoạt chất có lợi cho sức khỏe. Lá cây mọc so le, hình trái xoan hoặc trứng ngược, dày và có màu xanh bóng. Hoa sâm đất nhỏ, màu hồng, mọc thành chùm ở ngọn thân và các nhánh. Quả nhỏ, mọng, khi chín có màu đỏ nâu, chứa nhiều hạt nhỏ màu đen.

Theo các nghiên cứu khoa học, sâm đất núi Dành chứa nhiều nhóm chất quý như saponin, flavonoid, acid hữu cơ, và acid amin. Đặc biệt, hàm lượng saponin trong sâm đất Bắc Giang được đánh giá tương đương với sâm Hàn Quốc, chỉ đứng sau sâm Ngọc Linh về hàm lượng hoạt chất này. Saponin được biết đến với nhiều tác dụng dược lý, bao gồm tăng cường sinh lực, nâng cao hệ miễn dịch, chống oxy hóa và ngăn ngừa lão hóa.

Cây sâm đất đã gắn bó với người dân vùng núi Dành từ lâu đời. Theo lời kể của người dân địa phương, sâm đất mọc tự nhiên trên các sườn đồi và được sử dụng như một loại thuốc nam quý giá trong gia đình. Nhận thấy giá trị kinh tế tiềm năng của cây sâm, nhiều hộ nông dân ở các huyện như Tân Yên đã bắt đầu chú trọng phát triển trồng trọt và nhân giống loại cây này.

Đến nay, diện tích trồng sâm đất ở Bắc Giang đã không ngừng được mở rộng, tập trung chủ yếu ở các xã thuộc huyện Tân Yên như Liên Chung và Việt Lập. Với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng thuận lợi, cây sâm đất sinh trưởng và phát triển tốt, cho năng suất và chất lượng cao. Năm 2021, Cục Sở hữu trí tuệ đã cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm "Sâm núi Dành", đánh dấu một bước quan trọng trong việc bảo vệ và phát triển thương hiệu sâm đất Bắc Giang.

Đoàn viên thanh nieen xã Việt Lập giúp gia đình ông Thân Hải Đăng ở thôn Đồng thu hoạch hoa sâm

Sâm đất không chỉ có giá trị dược liệu mà còn mang lại hiệu quả kinh tế đáng kể cho người dân Bắc Giang. Củ sâm tươi có giá trị cao, dao động từ 1 đến 1,2 triệu đồng/kg. Ngoài ra, hoa sâm cũng được thu hoạch để sấy khô làm trà, với giá bán từ 800.000 đồng đến 1 triệu đồng/kg. Đặc biệt, hoa sâm tươi còn có thể chế biến thành nhiều món ăn bổ dưỡng, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho người trồng.

Theo thống kê, mỗi hécta sâm đất từ 2 năm tuổi trở lên có thể cho thu hoạch từ 3-4 tấn hoa tươi, tương đương với doanh thu từ 150 đến 200 triệu đồng/năm. Nhiều hộ gia đình ở Bắc Giang đã đổi đời, vươn lên làm giàu nhờ đầu tư phát triển trồng cây sâm đất. Tiềm năng phát triển của sâm đất Bắc Giang còn rất lớn. Với giá trị dược liệu cao và nhu cầu thị trường ngày càng tăng, việc mở rộng diện tích trồng, nâng cao chất lượng sản phẩm và xây dựng thương hiệu mạnh sẽ giúp sâm đất Bắc Giang trở thành một trong những cây trồng chủ lực, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Niềm vui được mùa bội thu vụ hoa Sâm

Cây sâm đất tương đối dễ trồng và chăm sóc. Có thể nhân giống bằng hạt hoặc bằng dây sâm đã có rễ. Trồng bằng dây sâm thường cho hiệu quả cao hơn. Sâm đất ưa đất tơi xốp, giàu dinh dưỡng và thoát nước tốt. Nên trộn thêm phân hữu cơ trước khi trồng. Có thể trồng quanh năm, nhưng thích hợp nhất là vào mùa xuân hoặc đầu mùa mưa. Khoảng cách trồng thích hợp là 15-20cm giữa các cây và 40-50cm giữa các hàng. Cần đảm bảo độ ẩm thường xuyên cho đất, đặc biệt trong giai đoạn cây còn nhỏ và mùa khô. Bón phân hữu cơ định kỳ để cung cấp dinh dưỡng cho cây. Thường xuyên làm cỏ và kiểm tra để phát hiện và xử lý kịp thời các loại sâu bệnh hại. Có thể thu hoạch lá và hoa quanh năm. Củ sâm thường được thu hoạch sau 4-5 năm trồng.

Cây sâm đất ở Bắc Giang không chỉ là một loại dược liệu quý mà còn là một hướng đi đầy tiềm năng trong phát triển kinh tế nông nghiệp của tỉnh. Với những giá trị to lớn về sức khỏe và kinh tế, sâm đất núi Dành xứng đáng được xem là "vàng xanh" của vùng đất này, cần được bảo tồn, phát triển và quảng bá rộng rãi để mang lại lợi ích cho cộng đồng và góp phần nâng cao vị thế của nông sản Việt Nam trên thị trường./.