Các thành viên Hợp tác xã Chè Đoỏng Pán, xã Độc Lập (Cao Bằng) thu hoạch chè. Ảnh: Quốc Sơn

Hành trình lập nghiệp

Đưa tôi đi thăm những đồi chè được phủ một màu xanh mát mắt của HTX Chè Đoỏng Pán, xã Độc Lập (Cao Bằng), Giám đốc HTX Triệu Khánh Hoàng phấn chấn chia sẻ về hành trình lập nghiệp của mình.

Học xong Cao đẳng Xây dựng ở Quảng Ninh, năm 2010, Triệu Khánh Hoàng làm cán bộ kỹ thuật xây dựng cho một công ty ở Huế. Do công ty nhận được ít công trình, dự án nên công việc không ổn định, công xá cũng bấp bênh, trừ ăn uống, tiến chỉ tiêu sinh hoạt hàng ngày, tiến tàu xe đi lại mỗi khi về thăm gia đình, số tiến còn lại chẳng còn bao nhiêu.

Năm 2017, Triệu Khánh Hoàng quyết định trở về quê tính chuyện lập nghiệp. Loay hoay với nhiều phương án làm ăn, khảo sát, tìm hiểu nhiều mô hình phát triển kinh tế, cuối cùng Triệu Khánh Hoàng nhận thấy xóm Đoỏng Pán quê mình có nghề trồng chè truyền thống và sản phẩm chè Xanh Đoỏng Pán đã từng “nức tiếng” trong tỉnh. Song, các hộ trồng chè vẫn chỉ sản xuất ở quy mô nhỏ lẻ, quảng canh, chưa có đầu tư bài bản nên hiệu quả kinh tế không cao.

“Cây chè có tiềm năng lớn để phát triển sản xuất hàng hoá giá trị kinh tế cao, sao mình không tận dụng, khai thác tiềm năng, thế mạnh sẵn có này để phát triển sinh kế gia đình và cũng là thay đổi tư duy sản xuất truyền thống cố hữu của người dân trong xóm”. Triệu Khánh Hoàng suy nghĩ, nảy ý tưởng.

Được gia đình đồng ý, khích lệ, Hoàng dồn vốn tích cóp được để đầu tư, cải tạo lại hơn 500m² vườn đối chè của gia đình đang trống theo lối quảng canh. Vườn đồi chè được cải tạo, vệ sinh làm sạch cỏ và được chăm sóc đúng quy trình kỹ thuật, chè trồng được bón hoàn toàn bằng phân chuồng ủ hoai, cùng với thổ nhưỡng, khí hậu phù hợp, sau một năm cây chè phát triển tốt, cho năng suất cao. Sản phẩm chè xanh sản xuất ra tiêu thụ tốt, được thị trường chấp nhận.

Nhận thấy kinh tế nông nghiệp đang chuyển dịch theo xu hướng liên kết phát triển bền vững và để sản xuất quy mô tập trung, đáp ứng sản lượng sản phẩm chè tiêu thụ, đồng thời có điều kiện để xây dựng thương hiệu, gia tăng giá trị sản phẩm “Chè Đoỏng Pán”, năm 2021, Triệu Khánh Hoàng đã thành lập HTX Chè Đoỏng Pán với 35 thành viên, số vốn ban đầu 350 triệu đồng. HTX hiện có 21 ha chè, trong đó có 16 ha trồng giống chè trung du (giống chè bản địa) và 5 ha trồng giống chè PH8 do Viện Khoa học kỹ thuật nông lâm nghiệp miền núi phía Bắc cấp.

Các sản phẩm: Chè xanh thường, Chè xanh thơm, Chè Mao Tiêm của Hợp tác xã Chè Đoỏng Pán, xã Độc Lập (Cao Bằng). Ảnh: Quốc Sơn

Lan toả hương “Chè Đoỏng Pán"

Các thành viên HTX xác định duy trì sản xuất chè theo tiêu chuẩn hữu cơ, đảm bảo chất lượng sản phẩm ổn định, nâng cao giá trị thương hiệu “Chè Đoỏng Pán” của HTX, để cung cấp ra thị trường sản phẩm sạch, an toàn, thân thiện với môi trường. Coi đây là mục tiêu để HTX phát triển bến vững.

Ông Hoàng Văn Thụ, Phó Giám đốc HTX cho biết, để phát triển cây chè Đoỏng Pán, năm 2022, Sở Khoa học và Công nghệ Cao Bằng đã phối hợp thực hiện Dự án “Xây dựng mô hình thâm canh cải tạo vùng chè Đoỏng Pán gắn với chế biến một số sản phẩm chè xanh chất lượng cao tạo sản phẩm OCOP tại xã Độc Lập, huyện Quảng Hòa, tỉnh Cao Bằng”. Dự án do Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển chè chủ trì thực hiện. Ngoài những thành công theo mục tiêu, Dự án đã đào tạo và chuyển giao các quy trình kỹ thuật trồng, chăm sóc chè theo tiêu chuẩn hữu cơ, chế biến các sản phẩm chè xanh của dự án.

Giám đốc HTX Triệu Khánh Hoàng khẳng định, 21 ha chè của HTX được các thành viên chăm sóc đúng quy trình sản xuất hữu cơ đã được cán bộ kỹ thuật của Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển chè tập huấn, chuyển giao trong quá trình thực hiện dự án. Toàn bộ diện tích chè trồng được bón bằng phân chuồng ủ hoai và phân vi sinh, không sử dụng phân bón hoá học, thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ hay chất bảo quản. Khâu chế biến chè thành phẩm từ thu hái, vò, lấy hương, sao khô, đóng gói hút chân không được thực hiện theo quy trình nghiêm ngặt để chè thành phẩm có chất lượng cao nhất. Búp chè sau khi sao có màu xanh hơi đen, nhiều phấn trắng tự nhiên, lá xoăn chặt, vì thế hương vị đặc trưng riêng có của “Chè Đoỏng Pán” được giữ nguyên.

“Nhờ hấp thụ từng giọt tinh túy được chắt lọc từ khí thiêng của trời thấm vào tầng tầng đất đổi phù sa được bồi tụ qua hàng trăm năm và qua bàn tay khéo léo, qua kinh nghiệm lâu năm của người làm chè nơi đây đã sản sinh ra dòng chè Đoỏng Pán độc đáo mang đậm hương vị bản địa và giá trị văn hóa miền Non nước. Trong từng búp chè hội tụ đủ: Thanh, sắc, vị, thần. Ai từng thưởng thức “Chè Đoỏng Pán”, dù chỉ một lần đều không thể quên được hương vị đậm đà, thơm ngon đặc trưng riêng có của nó. Khi rót hương chè lan tỏa dịu nhẹ, uống vào có vị hơi đắng mà thanh, chát nhưng ngọt dịu, thoang thoảng vị lưu trong họng kéo dài, tạo cho người uống cảm giác sảng khoái, thư thái. Ông Hoàng phấn chấn nói.

Chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm chè, lấy chất lượng sản phẩm làm mục tiêu phát triển, các thành viên HTX cũng đặc biệt quan tâm xây dựng thương hiệu, bao bì, nhãn mác sản phẩm. Sản phẩm “Chè Đoỏng Pán” của HTX được Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam cấp chứng nhận thương hiệu, nhãn mác sản phẩm “Đông căm trà", sản phẩm được đóng gói hút chân không, có nhãn mác, có mã QRCode cung cấp đầy đủ thông tin chi tiết sản phẩm... HTX tích cực tham gia các hội chợ, triển lãm thương mại, để quảng bá, giới thiệu, bán sản phẩm, phát triển thị trường tiềm năng, được đông đảo khách hàng trong và ngoài tỉnh, thành biết, đặt hàng, tìm mua “Chè Đoỏng Pán”.

“Hàng năm, HTX sản xuất hơn 12 tấn chè khô, với các sản phẩm: Chè xanh thường, Chè xanh thơm, Chè Mao Tiêm. Giá bán Chè xanh thường và Chè xanh thơm 350 nghìn đồng/ kg, chè Mao Tiêm 2 triệu 500 nghìn đồng/kg. Bình quân hàng năm, HTX doanh thu hơn 8 tỷ đồng. Nhiều thành viên HTX thu nhập từ vài chục triệu đến cả trăm triệu đồng một năm”. Ông Hoàng cho biết thêm.

Chất lượng, giá trị thương hiệu sản phẩm “Chè Đoỏng Pán” của HTX đang dần được khẳng định vị thế. HTX tiếp tục đầu tư chiều sâu, mở rộng diện tích trồng chè, tăng năng suất, chất lượng sản phẩm. Chú trọng gia tăng giá trị, thương hiệu “Chè Đoỏng Pán, với kỳ vọng phát triển thị trường tiềm năng, đưa HTX ngày càng phát triển bền vững./.