Đề án 1 triệu ha lúa được triển khai với mục tiêu đến năm 2030 giảm đáng kể lượng lúa giống, phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật và nước tưới - Ảnh minh họa.

Theo Trung tâm Nghiên cứu kinh doanh và hỗ trợ doanh nghiệp (BSA), việc canh tác lúa liên tục, lạm dụng giống, phân bón, nước tưới... đã khiến hoạt động canh tác kém hiệu quả, đồng thời gia tăng phát thải khí nhà kính. Thực tế, lượng phát thải khí nhà kính từ sản xuất lúa gạo ở ĐBSCL đang ở mức cao, chiếm gần 50 triệu tấn CO2 quy đổi mỗi năm, cao hơn cả Trung Quốc và Ấn Độ.

Nhằm giải quyết vấn đề này, Đề án 1 triệu ha lúa được triển khai với mục tiêu đến năm 2030 giảm đáng kể lượng lúa giống, phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật và nước tưới. Đề án hướng tới giảm 20% chi phí sản xuất, tương đương 9.500 tỷ đồng/năm. Bên cạnh đó, việc áp dụng quy trình canh tác bền vững giúp nâng cao chất lượng gạo, tăng giá bán và thu nhập thêm 7.000 tỷ đồng/năm.

Ngoài ra, việc giảm phát thải khí nhà kính từ sản xuất lúa gạo còn mở ra cơ hội tiếp cận nguồn vốn từ các tổ chức quốc tế. Theo Ngân hàng Thế giới (WB), mức chi trả cho tín chỉ carbon từ các hợp tác xã sản xuất lúa giảm phát thải ở ĐBSCL dự kiến là 150 USD/ha, bắt đầu từ năm 2024.

Tuy nhiên, việc triển khai Đề án cũng gặp không ít khó khăn, như tác động của biến đổi khí hậu, thiên tai, sạt lở đất, thiếu nước sạch, cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ... Đặc biệt, việc xử lý rơm rạ sau thu hoạch vẫn còn nhiều bất cập. Mặc dù hoạt động đốt rơm rạ đã giảm, nhưng lượng rạ vùi tại chỗ vẫn còn rất lớn, tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường.

Để đạt được mục tiêu của Đề án, cần có sự chung tay góp sức của các cấp, các ngành và người dân. Cần tăng cường đầu tư cho nghiên cứu, chuyển giao khoa học kỹ thuật, xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất, đồng thời nâng cao nhận thức của người dân về canh tác lúa bền vững.

Canh tác lúa phát thải thấp không chỉ là xu hướng tất yếu mà còn là giải pháp quan trọng để ĐBSCL thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường và phát triển nông nghiệp bền vững.