Đắk Nông: Cảnh báo khẩn cấp tình trạng nhiễm Sudan đỏ trong hồ tiêu và nông sản

Bà Hoàng Thị Liên, Chủ tịch Hiệp hội Hồ tiêu Việt Nam và cây gia vị Việt Nam cho biết khuyến cáo bà con nông dân, ngay lập tức phải dừng việc bảo quản hồ tiêu, cà phê hay bất kỳ nông sản nào khác trong những loại bao bì có màu đặc biệt là bao đỏ, bao cam.

Theo Hiệp hội Hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam (VPSA), nhận được cảnh báo của Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương) về việc Văn phòng Kinh tế Văn hóa Đài Bắc tại Hà Nội thông báo một số lô hàng tiêu đen xuất khẩu Việt Nam sang Đài Loan bị nhiễm chất sudan đỏ. Trong tháng 12/2024 và đầu tháng 1/2025, cơ quan kiểm nghiệm thực phẩm Đài Loan đã hai lần thông báo phát hiện Sudan đỏ vượt ngưỡng cho phép (0,01 ppm) trong lô hồ tiêu đen nhập khẩu từ Việt Nam. Các lô hàng này đã bị trả về và cảnh báo rộng rãi trên các hệ thống kiểm tra quốc tế. Theo truy xuất nguồn gốc của các lô hồ tiêu này chủ yếu từ các tỉnh Gia Lai và Đắk Nông, hai vùng sản xuất hồ tiêu trọng điểm của Việt Nam.

Sudan là nhóm phẩm màu công nghiệp chuyên dùng để nhuộm màu đỏ cho nhựa (plastic) và các vật liệu tổng hợp. Nhóm chất này gồm bốn loại phổ biến: Sudan I (đỏ tươi), Sudan II (đỏ cam), Sudan III (đỏ sẫm) và Sudan IV (đỏ đậm). Đặc điểm chung của các chất Sudan là không tan trong nước, mà chỉ tan trong dầu, do đó chúng có khả năng bám dính lâu trên các bề mặt chất béo hoặc chất nhựa.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và nhiều cơ quan an toàn thực phẩm quốc tế xếp Sudan vào nhóm phẩm màu độc hại, bị cấm sử dụng trong thực phẩm. Nguyên nhân là các chất này có thể gây tổn thương ADN tế bào, từ đó làm tăng nguy cơ ung thư.

Ông Nguyễn Trường Tam, nông dân huyện Đắk Song cho biết “Thực tình là tôi đâu có biết cái chất Sudan đỏ là gì đâu. Từ trước tới giờ cứ toàn ra tiệm tạp hóa mua bao về đựng tiêu thôi, thấy cái bao còn dùng được thì mình dùng, chứ có ai nghĩ trong bao đó lại có chất gì độc hại đâu. Mua xong là đổ tiêu vô để trong nhà, đợi thương lái tới thì bán, có ai chỉ cho mình cái nào là bao an toàn hay không đâu…”

Ông Trần Ngọc Tú, huyện Đắk Mil cho biết : Thật sự từ trước tới nay, chúng tôi chưa từng được cơ quan hay đơn vị chuyên môn nào tổ chức tập huấn hay hướng dẫn cụ thể về việc phòng ngừa chất Sudan đỏ trong hồ tiêu hay các loại nông sản khác. Hầu hết bà con và cả các cơ sở thu mua nhỏ lẻ như chúng tôi đều làm theo kinh nghiệm, chưa hiểu rõ về những rủi ro tiềm ẩn từ bao bì tái sử dụng hay nguồn nhiễm chéo. Chỉ đến khi có thông tin cảnh báo từ các doanh nghiệp xuất khẩu hay báo chí thì mới tá hỏa ra là có vấn đề nghiêm trọng như vậy.”

Bà Hoàng Thị Liên, Chủ tịch Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam cho biết "Gần đây, chúng tôi có phát hiện một số mẫu tiêu khi kiểm nghiệm thì có dương tính với chất gọi là Sudan đỏ. Nói nôm na cho dễ hiểu, Sudan đỏ là một loại hóa chất công nghiệp, hoàn toàn không được phép sử dụng trong chế biến thực phẩm. Không chỉ quốc tế mà ngay cả ở Việt Nam cũng nghiêm cấm việc sử dụng chất này. Trong Thông tư số 24 năm 2019 của Bộ Y tế, Sudan đỏ không hề được liệt kê trong danh mục các chất phụ gia hay chất hỗ trợ chế biến thực phẩm được phép sử dụng. Vì vậy, bất cứ sự hiện diện nào của Sudan đỏ trong hồ tiêu cũng đều bị coi là vi phạm quy định an toàn thực phẩm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng xuất khẩu."

Ông Nguyễn Phạm Trung Ngôn, Quản lý Chi nhánh Olam Đắk Nông cho biết, việc bảo quản hồ tiêu hiền nay vô tình gây ra hiện tượng lây nhiễm chéo chất sudan đỏ và hồ tiêu

Ông Nguyễn Phạm Trung Ngôn, Quản lý Chi nhánh Olam Đắk Nông cho biết: “Trong quá trình thu mua, chúng tôi phát hiện một số mẫu hồ tiêu có dư lượng chất nhuộm màu công nghiệp, cụ thể là Sudan đỏ. Qua tìm hiểu, nguyên nhân có thể không đến từ việc cố ý sử dụng mà bắt nguồn từ khâu bảo quản sau thu hoạch. Một số bà con nông dân vẫn còn sử dụng các loại bao tải cũ, tái chế từ bao bì công nghiệp, có màu đỏ hoặc cam. Khi tiêu được cho trực tiếp vào những bao này để bảo quản hoặc vận chuyển, đặc biệt trong điều kiện ẩm nóng, chất màu có thể ngấm sang tiêu một cách vô tình, gây ra hiện tượng lây nhiễm chéo. Đây là điều rất đáng lo ngại bởi chỉ cần một lượng nhỏ Sudan thôi cũng đủ khiến lô hàng bị từ chối xuất khẩu.

Việc bà con nôn dân cần hết sức lưu ý về vấn sử dụng bao bì sạch, có nguồn gốc rõ ràng, đạt tiêu chuẩn an toàn thực phẩm trong suốt quá trình sau thu hoạch và bảo quản hồ tiêu. Điều này không chỉ giúp đảm bảo chất lượng mà còn giữ gìn uy tín cho cả ngành hàng hồ tiêu Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Ông Lưu Như Bính, Giám đốc Hợp tác xã nông nghiệp (HTX) Đoàn Kết, xã Nam Bình (huyện Đắk Song, tỉnh Đắk Nông) cho biết: Trước thông tin về nguy cơ hồ tiêu bị nhiễm chất Sudan đỏ từ bao bì và bạt phơi màu, HTX đã chủ động tuyên truyền cho các thành viên thay đổi phương thức bảo quản, phơi sấy. Cụ thể, toàn bộ thành viên trong HTX đã chuyển sang sử dụng bao trắng để đựng tiêu, loại bỏ hoàn toàn các loại bao màu. Đồng thời, thông qua mạng Zalo nhóm của HTX, ông Bính và Ban quản lý HTX đã triển khai, hướng dẫn bà con thay thế bạt phơi màu bằng bạt trắng an toàn. Đây là giải pháp thiết thực nhằm bảo vệ chất lượng hồ tiêu, đáp ứng yêu cầu an toàn trong xuất khẩu, nhất là trong bối cảnh nhiều lô hàng bị trả về vì nhiễm chất Sudan đỏ.

Bà Hoàng Thị Liên, Chủ tịch Hiệp hội Hồ tiêu Việt Nam và cây gia vị Việt Nam cho biết khuyến cáo bà con nông dân, ngay lập tức phải dừng việc bảo quản hồ tiêu, cà phê hay bất kỳ nông sản nào khác trong những loại bao bì có màu đặc biệt là bao đỏ, bao cam, bao đã qua sử dụng không rõ nguồn gốc. Thay vào đó, bà con nên chủ động tìm mua và sử dụng các loại bao bì màu trắng, sạch, có nguồn gốc rõ ràng. Còn trong vụ thu hoạch sắp tới, chúng tôi cũng khuyến cáo bà con nông dân nên sử dụng bạt phơi loại màu trắng, sạch, đảm bảo an toàn. Không nên tiếp tục phơi ở sân xi măng cũ hoặc đặt xuống đất như trước, vì nhiều năm sử dụng có thể đã tích tụ tạp chất gây ảnh hưởng đến chất lượng tiêu.

Đồng thời, Hiệp hội Hồ tiêu Việt Nam và cây gia vị Việt Nam (VPA) và các cơ quan chuyên môn tại Đắk Nông đã: Gửi văn bản khuyến cáo toàn bộ hộ nông dân, HTX và doanh nghiệp khẩn trương loại bỏ bao bì màu đỏ, cam, hồng. Đồng thời, kiến nghị các doanh nghiệp xuất khẩu kiểm tra định kỳ dư lượng Sudan trong lô hàng và vật dụng liên quan. Hiệp hội khuyến nghị nông dân nên sử dụng bao tải trắng, bạt phơi trung tính, sân bê tông hoặc sàn tre truyền thống trong quá trình phơi và bảo quản sản phẩm.

Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam đã trao tặng miễn phí bao bảo quản hồ tiêu màu trắng cho bà con nông dân

Hồ tiêu là một trong những cây trồng chủ lực của tỉnh Đắk Nông. Hiện nay diện tích hồ tiêu toàn tỉnh khoảng 34.000ha, sản lượng đạt khoảng 70.000 tấn/vụ. Trong bối cảnh hồ tiêu Việt Nam đang nỗ lực chinh phục các thị trường cao cấp như EU, Nhật Bản, Đài Loan…, chỉ một sơ suất nhỏ trong khâu bảo quản như dùng nhầm bao tải màu cũng có thể khiến cả container hàng bị trả về, ảnh hưởng uy tín quốc gia, thiệt hại kinh tế nặng nề cho doanh nghiệp và nông dân.

Sự cố nhiễm Sudan đỏ là bài học đắt giá cho toàn ngành nông sản Việt Nam, đặc biệt tại vùng hồ tiêu trọng điểm như Đắk Nông. Chỉ một chi tiết nhỏ như màu bao tải cũng có thể quyết định sự thành bại của cả chuỗi giá trị xuất khẩu. Vì vậy, hành động sớm loại bỏ nguy cơ nhiễm Sudan đỏ trong nông sản nói chung và hồ tiêu nói riêng, bảo vệ thương hiệu Việt là điều kiện bắt buộc lúc này./.