Camelina sativa: Từ cây trồng chịu lạnh đến nguồn nguyên liệu nhựa sinh học

Camelina sativa là loại cây thân thảo, ra hoa màu vàng nhạt vào đầu mùa hè, có hình thái tương tự cây cải dầu. Đây là cây trồng khỏe, chịu lạnh tốt, thích hợp với điều kiện khí hậu ở các vùng thảo nguyên Canada và miền bắc Hoa Kỳ. Nhờ nhu cầu phân bón và nước thấp, camelina đang được xem là giải pháp thay thế tiềm năng trong bối cảnh sản xuất cải dầu đã tiệm cận giới hạn.

Theo các nhà nghiên cứu của Yield10 Bioscience – doanh nghiệp công nghệ sinh học nông nghiệp có trụ sở tại Mỹ – camelina không chỉ là cây lấy dầu mà còn mở ra triển vọng mới cho ngành nhựa sinh học. Ông Oliver Peoples, Giám đốc điều hành Yield10, cho biết dân số toàn cầu tăng nhanh, kéo theo nhu cầu lớn về dầu thực vật, protein và nhiên liệu tái tạo, trong khi diện tích và năng suất cải dầu khó mở rộng thêm.

Điểm khác biệt lớn nhất của camelina nằm ở khả năng tự tổng hợp polyhydroxyalkanoates (PHA) – một loại polyester sinh học – ngay trong hạt. Khác với nhựa sinh học phổ biến hiện nay như PLA (axit polylactic) phải trải qua nhiều công đoạn lên men và xử lý từ tinh bột, đường, PHA từ camelina giúp rút ngắn đáng kể quy trình sản xuất, tiết kiệm năng lượng, nước và chi phí.

PHA có khả năng phân hủy sinh học trong cả môi trường đất và biển, được xem là vật liệu phù hợp với xu hướng kinh tế tuần hoàn và giảm rác thải nhựa. “Thay vì nhựa được làm từ thực vật, camelina cho phép nhựa được tạo ra bởi chính thực vật,” ông Peoples nhấn mạnh.

Bên cạnh vai trò nguyên liệu nhựa sinh học, camelina còn được nghiên cứu như cây che phủ đất, cây trồng vụ đông và nguồn dầu thay thế trong thức ăn chăn nuôi, đặc biệt là nuôi trồng thủy sản. Dầu camelina có thể thay thế dầu cá khai thác từ biển, góp phần giảm áp lực lên nguồn lợi thủy sản tự nhiên và không chứa kim loại nặng như thủy ngân.

Theo các chuyên gia, dù chưa thể tạo ra thay đổi lớn ngay lập tức, nhưng trong vòng 3–5 năm tới, camelina có thể trở thành cây trồng quan trọng, kết nối nông nghiệp với công nghiệp sinh học và mục tiêu phát triển bền vững.