“Thu nhập kép” từ trồng xen ca cao trong vườn dừa

Từ một mô hình thử nghiệm trên diện tích nhỏ, cây ca cao đã dần khẳng định vai trò là cây trồng xen hiệu quả tại xã Vĩnh Hựu, góp phần đa dạng hóa thu nhập và hướng tới sản xuất nông nghiệp bền vững.

Khởi đầu từ năm 2005, sau nhiều lần tham gia tập huấn, tham quan mô hình chuyển đổi cơ cấu cây trồng, lão nông Võ Thành Phước (ấp Phú Quý) mạnh dạn đưa 300 cây ca cao về trồng xen trong 5.000 m² vườn dừa của gia đình. Nhận thấy ca cao là loại cây ưa bóng râm, sinh trưởng tốt dưới tán dừa mà không cạnh tranh ánh sáng, ông từng bước mở rộng diện tích.

Đến nay, vườn ca cao của ông có hơn 500 gốc, tuổi đời từ 15–20 năm, cho trái quanh năm. Năm qua, sau khi trừ chi phí, lợi nhuận từ ca cao đạt khoảng 80 triệu đồng. Trung bình mỗi cây trưởng thành có thể mang lại trên 2,5 triệu đồng/năm, trở thành nguồn thu ổn định song song với cây dừa.

Từ hiệu quả thực tế, năm 2009, Tổ hợp tác (THT) ca cao được thành lập với vai trò liên kết nông dân, do ông Phước làm Tổ trưởng. Đến đầu năm 2025, tổ đổi tên thành THT ca cao An Thạnh Phú với hơn 25 thành viên.

THT đóng vai trò cầu nối giữa nông dân và doanh nghiệp thu mua, đồng thời hướng dẫn kỹ thuật sản xuất, sơ chế. Hiện tổ đã ký hợp đồng bao tiêu dài hạn với Công ty Socola Marou (TP. Hồ Chí Minh), giúp nông dân yên tâm sản xuất, hạn chế tình trạng “được mùa mất giá”.

Mỗi tháng, THT cung ứng cho đối tác từ 200–300 kg hạt ca cao khô đã qua sơ chế. Quy trình sản xuất được thực hiện bài bản từ khâu thu gom trái tươi, ủ lên men, bóc vỏ lụa đến phơi khô đạt tiêu chuẩn. Nhờ vậy, hạt ca cao Vĩnh Hựu đáp ứng yêu cầu chất lượng cao, nâng giá trị sản phẩm.

Hiện giá trái ca cao tươi tại vườn dao động 13.000–15.000 đồng/kg; hạt khô sau sơ chế đạt 150.000–250.000 đồng/kg tùy loại. Toàn xã đã phát triển trên 100 ha ca cao với hơn 60.000 cây; 71 hộ mới đăng ký tham gia với diện tích gần 42 ha, tập trung tại các ấp Phú Quý, Thạnh Thới, Bình An.

Không chỉ nâng cao thu nhập, mô hình trồng xen ca cao còn góp phần cải thiện hệ sinh thái vườn dừa. Nông dân từng bước áp dụng kỹ thuật canh tác theo hướng hữu cơ như sử dụng men vi sinh IMO, ủ rác hữu cơ làm phân bón, hạn chế hóa chất, tăng cường chăm sóc, tỉa cành và quản lý dịch hại sinh học.

Thời gian tới, địa phương tiếp tục mở rộng tập huấn, chuyển giao kỹ thuật và đẩy mạnh liên kết tiêu thụ. Đồng thời, hướng tới chế biến sâu sản phẩm ca cao và kết hợp phát triển du lịch trải nghiệm vườn dừa – ca cao, tạo thêm giá trị gia tăng.

Mô hình ca cao xen dừa tại Vĩnh Hựu cho thấy hiệu quả rõ rệt trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng: tận dụng không gian sinh thái, tăng thu nhập trên cùng diện tích và từng bước xây dựng nền nông nghiệp xanh, ổn định, lâu dài.