Công nghệ sinh học cải thiện chất lượng nguồn giống

Mô hình ứng dụng kỹ thuật canh tác lúa hữu cơ tại phường Quế Võ.

Nhiều nghiên cứu góp phần đa dạng sinh học

Theo Sở Khoa học và Công nghệ, thời gian qua, tỉnh đã triển khai nhiều nhiệm vụ khoa học ứng dụng công nghệ sinh học nhằm nâng cao năng suất, chất lượng nông sản, phục tráng và bảo tồn nguồn gen; ứng dụng công nghệ nuôi cấy mô, vi nhân giống, chiết, ghép, giâm hom… để cải thiện, nhân nhanh giống và bảo tồn đa dạng sinh học. Trong đó, đối với lúa, các đề tài nghiên cứu, khảo nghiệm giống mới như nếp thơm đặc sản Liên Hoa, lúa thuần ngắn ngày ĐT120, SHPT3, VNR20, Gia Lộc 25… với năng suất đạt khoảng 66-68 tạ/ha, dần thay thế các giống lúa cũ dài ngày, năng suất thấp như Xi 23, C770, Q5…

Đối với cây ăn quả, các đề tài trồng thử nghiệm giống nho mẫu đơn, táo VC01, ứng dụng nuôi cấy mô nhân giống chuối tiêu hồng giúp gia tăng sản lượng. Việc triển khai đề tài liên quan đến cây đào chuông, thanh thất, lim xanh góp phần bảo tồn và phát triển cây lâm nghiệp trên địa bàn tỉnh. Cây công nghiệp có các đề tài hoàn thiện quy trình nhân giống nấm bào ngư vàng, trồng lan hồ điệp, lạc đỏ chịu hạn, bí đỏ mật sao 2, cải xoắn CX1 và táo lê Đài Loan; hoa cúc, hoa cát tường… từng bước xây dựng được các vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa, liên kết theo chuỗi giá trị. Bên cạnh khảo nghiệm giống, các mô hình trồng trọt theo hướng hữu cơ, quản lý dịch hại được triển khai rộng rãi giúp tăng tỷ lệ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật sinh học của tỉnh đạt 45%, bảo đảm an toàn thực phẩm và sức khỏe người nông dân.

Trong chăn nuôi, công nghệ thụ tinh nhân tạo cho gia súc, gia cầm, chọn tạo giống vật nuôi được chú trọng nhằm cải thiện tầm vóc, nâng cao chất lượng đàn vật nuôi. Nhiều giống mới năng suất, chất lượng cao đã được đưa vào sản xuất như bò lai 3B, Zebu; dê lai Boer; gà Isa, Sasso, Brown, Ai Cập, Ross 308, Hubbard lai gà Mía; lợn ngoại cao sản Yorshire, Landrace, Duroc, Pietrain. Đến nay, đàn lợn lai và giống ngoại chiếm 95% tổng đàn, bò lai 90%, dê lai Boer 65%. Đối với đàn gia cầm, một số đề tài được đánh giá cao như nghiên cứu lai tạo giống gà hướng trứng Ai Cập × ISA Brown, phục tráng gà Chi Nhị, bảo tồn và phát triển các giống gà lông cằm và gà sáu ngón… giúp duy trì giống đặc sản chủ lực của các địa phương...

Không chỉ được đánh giá cao về giá trị khoa học, các đề tài, nhiệm vụ nghiên cứu khi được chuyển giao vào thực tiễn đều nhận được sự hưởng ứng, đồng tình của nhiều chủ cơ sở, nông dân. Anh Nông Trần Hiên, Hợp tác xã Sản xuất, tiêu thụ dê và mật ong Hồng Kỳ, xã Đồng Kỳ chia sẻ: "Bắt đầu nuôi dê hàng hóa từ năm 2015, gia đình tôi thường xuyên duy trì đàn khoảng hơn 300 con. Năm 2022, tôi được tham gia đề tài khoa học nghiên cứu ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ để cải tạo và phát triển đàn dê lai. Nhờ vậy, cải thiện chất lượng sinh sản đàn dê rõ rệt. Kỹ thuật này được chuyển giao, hướng dẫn cho 9 thành viên của Hợp tác xã giúp chúng tôi chủ động tái đàn, tăng đàn vào bất kỳ thời điểm nào trong năm".

Thực hiện kỹ thuật thụ tinh nhân tạo cho vật nuôi tại Hợp tác xã Sản xuất, tiêu thụ dê và mật ong Hồng Kỳ, xã Đồng Kỳ.

Sớm hình thành và phát triển ngành công nghiệp sinh học

Theo ông Lê Xuân Tâm, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh, sau sáp nhập, Bắc Ninh có nguồn tài nguyên sinh học phong phú, hệ sinh thái nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản đa dạng, với nhiều sản phẩm đặc trưng, sản phẩm OCOP có giá trị kinh tế cao như vải thiều, cây có múi, dược liệu… Ngoài ra, Bắc Ninh có nền công nghiệp, thương mại đang phát triển mạnh đặc biệt là công nghiệp chế biến (lương thực, thực phẩm, đồ uống…), chế tạo, logistic, dân số đông... tạo ra tiềm năng lớn cho ngành công nghiệp sinh học.

Trước yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng, ngày 30/12/2025 vừa qua, tỉnh Bắc Ninh ban hành Đề án “Phát triển ngành công nghiệp sinh học tỉnh Bắc Ninh đến năm 2030, định hướng đến năm 2045”. Đề án đặt mục tiêu sớm hình thành và phát triển ngành công nghiệp sinh học tỉnh Bắc Ninh trở thành ngành kinh tế công nghệ cao, phấn đấu tỷ trọng đóng góp của ngành công nghiệp sinh học vào GRDP của tỉnh đạt từ 10% trở lên; 80% cơ sở sản xuất giống chủ lực ứng dụng công nghệ sinh học.

Để làm được điều đó, các sở, ngành sẽ tích cực tham mưu, xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách phát triển và ứng dụng công nghệ sinh học; thu hút các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân nghiên cứu, ứng dụng. Đẩy mạnh công tác đào tạo, tập huấn để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ ngành công nghiệp sinh học của tỉnh. Huy động các nguồn lực tài chính để đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, công nghệ, máy móc, trang thiết bị kỹ thuật… Triển khai các nhiệm vụ khoa học công nghệ, tiếp cận, làm chủ công nghệ gen thế hệ mới, công nghệ chỉnh sửa gen trong nghiên cứu chọn tạo giống cây trồng nông, lâm nghiệp mang tính trạng vượt trội. Nghiên cứu cải tiến, ứng dụng công nghệ sinh sản, đặc biệt là công nghệ tế bào động vật trong đông lạnh tinh, phôi và cấy chuyển hợp tử, thụ tinh nhân tạo; áp dụng phương pháp chỉ thị phân tử, công nghệ chuyển gen trong chọn tạo các giống vật nuôi mới…Hỗ trợ khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ và thương mại hóa sản phẩm công nghệ sinh học góp phần thực hiện việc phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn theo hướng bền vững của tỉnh.