Đẩy mạnh nghiên cứu và sản xuất giống, tạo bệ phóng cho tái cơ cấu ngành nông nghiệp

Hệ thống sản xuất giống tại Lâm Đồng không ngừng mở rộng với 1.079 cơ sở kinh doanh giống cây trồng

Bước đột phá từ công nghệ sinh học

Trong giai đoạn 5 năm vừa qua, công tác nghiên cứu và phát triển khoa học công nghệ về giống tại Lâm Đồng đã đạt được những bước tiến dài. Tỉnh đã triển khai thành công 10 nhiệm vụ khoa học công nghệ trọng điểm, tập trung vào việc tuyển chọn và thử nghiệm nhân giống các loại cây đặc sản như dược liệu (04 nhiệm vụ), cây ăn quả, hoa, rau và lúa.

Điểm sáng lớn nhất nằm ở lĩnh vực ứng dụng công nghệ sinh học. Hiện nay, quy mô sản xuất giống cây trồng đã phát triển mạnh mẽ với 647 box nuôi cấy mô, đạt sản lượng trên 74 triệu cây giống các loại. Đặc biệt, hoạt động sản xuất gia công cây giống nuôi cấy mô xuất khẩu đã mang lại giá trị kinh tế cao, ước tính năm 2024 đạt trên 10,5 triệu USD, tăng 0,5 triệu USD so với năm trước đó. Sản lượng xuất khẩu đạt 40 triệu cây, chiếm 60% tổng sản lượng nuôi cấy mô toàn tỉnh, chủ yếu sang các thị trường khó tính như Châu Âu.

Sản xuất giống đa dạng: Từ cây trồng đến vật nuôi

Hệ thống sản xuất giống tại địa phương không ngừng mở rộng với 1.079 cơ sở kinh doanh giống cây trồng. Năng lực cung ứng hàng năm đạt hơn 2,1 tỷ cây giống rau hoa, đáp ứng nhu cầu nội tỉnh và các vùng lân cận. Đối với cây công nghiệp và cây ăn quả, 584 cơ sở hiện có khả năng sản xuất hơn 54 triệu cây giống mỗi năm, đáp ứng khoảng 70% nhu cầu thực tế.

Trong lĩnh vực chăn nuôi, tỷ lệ áp dụng tiến bộ kỹ thuật trong chọn tạo giống đạt mức cao ấn tượng. Đàn bò lai của tỉnh hiện chiếm trên 90% tổng đàn nhờ các chương trình thụ tinh nhân tạo bằng tinh bò cao sản như BBB, Red Angus. Đối với giống lợn, các tổ hợp lai năng suất cao chiếm trên 85% tổng đàn. Đặc biệt, ngành thủy sản ghi nhận thành tựu tự chủ 100% giống tôm thẻ chân trắng bố mẹ, thay thế hoàn toàn nguồn nhập khẩu, góp phần quan trọng vào an ninh sản xuất.

Những thách thức từ thực tiễn sáp nhập

Mặc dù đạt được nhiều kết quả khả quan, ngành giống Lâm Đồng vẫn đang đối mặt với những "nút thắt" cần tháo gỡ. Hệ thống nghiên cứu tại địa phương nhìn chung còn hạn chế về năng lực so với các đơn vị Trung ương; nguồn nhân lực chuyên sâu về di truyền và công nghệ cao vẫn còn thiếu hụt.

Một vấn đề đáng quan tâm là sau khi sáp nhập địa giới hành chính (từ 01/7/2025), địa bàn quản lý rộng lớn và hệ thống giao thông phức tạp đã gây khó khăn cho việc kiểm soát vận chuyển giống. Bên cạnh đó, tình trạng vi phạm bản quyền giống cây trồng và việc kinh doanh giống "online" khó kiểm soát nguồn gốc đang là thách thức lớn đối với cơ quan quản lý.

Tầm nhìn 2026 - 2030: Hướng tới ngành công nghiệp giống hiện đại

Để tiếp tục phát huy các thành quả đã đạt được, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã đề ra lộ trình rõ ràng cho giai đoạn tới.

Về trồng trọt: Tập trung nâng quy mô nhân giống in vitro lên trên 120 triệu cây/năm. Ưu tiên bảo tồn và phục tráng các giống đặc sản bản địa gắn với chỉ dẫn địa lý như Atiso, dâu tây, hồng ăn trái.

Về chăn nuôi: Mục tiêu quan trọng là tự chủ nguồn giống tằm. Tỉnh định hướng xây dựng các cơ sở sản xuất trứng giống tằm chất lượng cao với quy mô 200.000 hộp/năm, đáp ứng ít nhất 44% nhu cầu tại chỗ.

Về lâm nghiệp: Tăng cường tuần tra, bảo vệ nghiêm ngặt các loài cây đặc hữu như Lan Kim tuyến, Sâm để lưu giữ nguồn gen quý hiếm.

Bên cạnh các giải pháp kỹ thuật, Lâm Đồng sẽ đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý giống. Dự kiến, tỉnh sẽ xây dựng cơ sở dữ liệu số về các cơ sở sản xuất, tích hợp bản đồ GPS để thuận tiện cho việc quản lý và giao dịch. Đồng thời, các quy trình công nhận cây đầu dòng, vườn cây đầu dòng sẽ được công bố rộng rãi trên môi trường số để người dân dễ dàng truy cập và lựa chọn nguồn giống chất lượng.

Với sự đầu tư đồng bộ từ chính sách đến hạ tầng công nghệ, ngành sản xuất giống Lâm Đồng kỳ vọng sẽ tạo nên bước đột phá, không chỉ phục vụ nhu cầu trong nước mà còn vươn tầm ra thị trường quốc tế, đóng góp quan trọng vào sự tăng trưởng bền vững của ngành nông nghiệp tỉnh nhà./.