Kiến tạo chuỗi giá trị, mở hướng phát triển nông nghiệp xanh

Thành phố Huế - với nhiều lợi thế đa dạng để phát triển nông nghiệp theo hướng xanh và bền vững.

Với lợi thế đa dạng về vùng sinh thái, nguồn nguyên liệu và hệ thống cơ sở đào tạo, nghiên cứu khoa học, thành phố Huế đang từng bước chuyển nền nông nghiệp từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa, nâng cao giá trị gia tăng. Trong đó, xây dựng và củng cố các chuỗi liên kết từ vùng nguyên liệu, sản xuất, chế biến đến tiêu thụ được xác định là hướng đi quan trọng để nâng sức cạnh tranh, gia tăng thu nhập cho người dân và tạo nền tảng cho phát triển nông nghiệp bền vững.

Từ sản xuất nhỏ lẻ đến hình thành vùng hàng hóa

Theo báo cáo mới đây của ngành nông nghiệp thành phố Huế, sản xuất nông nghiệp trên địa bàn thành phố đang từng bước chuyển theo hướng tập trung, an toàn và nâng cao giá trị. Một số vùng sản xuất hàng hóa, sản phẩm chủ lực và mô hình liên kết giữa nông dân, hợp tác xã (HTX) với doanh nghiệp đã hình thành, tạo nguồn nguyên liệu ổn định hơn cho thị trường.

Ngành nông nghiệp Tp. Huế đã và đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm phát triển vùng nguyên liệu, nâng cao chất lượng sản phẩm...

Năm 2026, diện tích gieo trồng lúa của thành phố đạt khoảng 52.781ha, sản lượng ước 335 nghìn tấn, trong đó diện tích lúa chất lượng cao hơn 24.000ha. Thành phố cũng có khoảng 3.788ha cây ăn quả, tập trung vào những sản phẩm có lợi thế như thanh trà, bưởi, cam Nam Đông, chuối, ổi và dứa. Đáng chú ý, 18 mã số vùng trồng với tổng diện tích khoảng 141ha đã bước đầu được hình thành, tạo tiền đề nâng cao chất lượng, truy xuất nguồn gốc và mở rộng thị trường.

Trong lĩnh vực lâm nghiệp, hơn 14.600ha rừng trồng sản xuất gỗ lớn và khoảng 15.000ha rừng được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững FSC là những nguồn lực quan trọng để phát triển các chuỗi giá trị lâm nghiệp theo hướng nâng cao giá trị thay vì chỉ khai thác nguyên liệu thô.

Cùng với đó, các chuỗi liên kết trong trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp và thủy sản đang được mở rộng, tập trung vào những sản phẩm như lúa chất lượng cao, thanh trà Huế, cam Nam Đông, rau má Quảng Thọ, rau màu VietGAP, chăn nuôi hữu cơ, rừng trồng FSC và thủy sản đặc sản đầm phá.

Mô hình trồng lúa Nếp Than vụ Hè Thu năm 2026, xã Khe Tre (Tp. Huế)

Đáng chú ý, diện tích sản xuất nông nghiệp hữu cơ và theo hướng hữu cơ từ năm 2022 đến nay đạt khoảng 1.940ha, với hơn 100 hộ tham gia các chuỗi sản xuất lợn, bò, gà, lúa và cây ăn quả theo hướng hữu cơ. Đây là những tín hiệu cho thấy sản xuất nông nghiệp đang từng bước chuyển từ mục tiêu tăng sản lượng sang nâng chất lượng, hiệu quả và giá trị sản phẩm.

Liên kết chuỗi để nâng giá trị nông sản

Trong quá trình tổ chức lại sản xuất, HTX đang được đặt ở vị trí quan trọng hơn trong kết nối nông hộ với doanh nghiệp và thị trường. Toàn thành phố hiện có 211 HTX nông nghiệp hoạt động theo Luật HTX năm 2023. Một số HTX đã chuyển từ cung ứng dịch vụ đơn thuần sang tổ chức sản xuất hàng hóa gắn với vùng nguyên liệu, cơ giới hóa, chế biến và liên kết tiêu thụ.

Một số đơn vị đã chủ động đầu tư máy móc, thiết bị, xây dựng thương hiệu, hoàn thiện bao bì, truy xuất nguồn gốc và kết nối sản phẩm với các kênh phân phối. Đây chính là những mắt xích cần thiết để một sản phẩm nông nghiệp có thể đi xa hơn khỏi phạm vi sản xuất tại địa phương.

Thực tế cho thấy, nếu người dân chỉ sản xuất theo kinh nghiệm, quy mô nhỏ và tự tìm đầu ra, sản phẩm rất dễ rơi vào tình trạng được mùa mất giá hoặc khó đáp ứng yêu cầu đồng đều về sản lượng, chất lượng. Ngược lại, khi có HTX tổ chức sản xuất, doanh nghiệp tham gia chế biến và tiêu thụ, nhà khoa học hỗ trợ kỹ thuật, còn Nhà nước kiến tạo chính sách, từng khâu trong chuỗi có thể bổ trợ cho nhau.

Phó Bí thư Thành ủy Huế, Chủ tịch UBND thành phố Lê Trí Thanh phát biểu tại cuộc họp chiều ngày 11/9/2026

Đây cũng là yêu cầu được Phó Bí thư Thành ủy Huế, Chủ tịch UBND thành phố Lê Trí Thanh quan tâm tại cuộc họp nghe báo cáo tình hình sản xuất nông nghiệp hàng hóa, phát triển sản phẩm OCOP và thực trạng liên kết chuỗi trên địa bàn thành phố diễn ra vào chiều 11/9/2026 tại UBND thành phố Huế.

Chủ tịch UBND thành phố Lê Trí Thanh yêu cầu ngành nông nghiệp đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất; tăng cường phối hợp với Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Huế và các cơ sở nghiên cứu trong lựa chọn giống, chuyển giao kỹ thuật, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Đồng thời Chủ tịch UBND thành phố nhấn mạnh, người dân, doanh nghiệp sản xuất nông nghiệp phải chuyển từ tư duy tự sản xuất, tự tiêu thụ sang hợp tác, liên kết theo chuỗi giá trị.

Quan điểm này cho thấy yêu cầu xây dựng chuỗi giá trị không chỉ là câu chuyện của riêng người sản xuất. Đó là quá trình tổ chức lại toàn bộ phương thức sản xuất, trong đó mỗi chủ thể phải xác định rõ vai trò, trách nhiệm và lợi ích của mình trong chuỗi.

Cần lựa chọn những sản phẩm có lợi thế để tập trung đầu tư

Đặc biệt, thành phố định hướng không phát triển sản phẩm theo cách dàn trải mà lựa chọn những sản phẩm có lợi thế để tập trung đầu tư. Đối với cây sen, chẳng hạn, yêu cầu đặt ra là xác định vùng trồng ổn định, ứng dụng khoa học kỹ thuật, cải tạo giống, nâng cao năng suất, chất lượng, đồng thời gắn sản phẩm với cảnh quan, sinh thái, văn hóa và du lịch Huế.

Với cây dược liệu, thành phố định hướng nghiên cứu những giống phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu ở miền núi, dưới tán rừng, vùng gò đồi, vùng cát và những diện tích canh tác kém hiệu quả; từ đó từng bước hình thành vùng nguyên liệu gắn với chế biến, OCOP và thị trường.

OCOP phải đi vào thực chất, hướng tới chuỗi giá trị bền vững

Phát triển chuỗi giá trị cũng là nền tảng để Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) chuyển từ phát triển số lượng sang nâng cao chất lượng và giá trị.

Đến tháng 8/2026, toàn thành phố có 118 sản phẩm OCOP được đánh giá, phân hạng; trong đó 63 sản phẩm từ 3 sao trở lên còn thời hạn, gồm 58 sản phẩm 3 sao, 4 sản phẩm 4 sao và 1 sản phẩm 5 sao cấp quốc gia. Theo Kế hoạch triển khai Chương trình OCOP giai đoạn 2026-2030, thành phố tiếp tục định hướng phát triển sản phẩm đặc trưng, đặc sản, làng nghề, du lịch sinh thái, cộng đồng đa giá trị, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong chế biến và mở rộng thị trường theo chuỗi giá trị bền vững.

Một số sản phẩm OCOP của Huế

Tuy nhiên, giá trị của OCOP không chỉ nằm ở tấm giấy chứng nhận hay số sao của sản phẩm. Một sản phẩm OCOP chỉ có thể phát triển lâu dài khi có vùng nguyên liệu ổn định, quy trình sản xuất bảo đảm chất lượng, thương hiệu được bảo vệ, sản phẩm có khả năng truy xuất nguồn gốc, có thị trường tiêu thụ và chủ thể đủ năng lực duy trì chuỗi sản xuất.

Trước tình hình thực tế, Chủ tịch UBND thành phố Lê Trí Thanh yêu cầu rà soát các sản phẩm đã được công nhận, hỗ trợ các chủ thể hoàn thiện hồ sơ đánh giá lại, duy trì và nâng hạng sản phẩm. Việc phát triển sản phẩm OCOP phải đi vào thực chất, gắn chặt với vùng nguyên liệu, chất lượng, mẫu mã, thương hiệu, câu chuyện văn hóa và khả năng tiêu thụ; ưu tiên các sản phẩm đặc sản, làng nghề, dược liệu và sản phẩm gắn với văn hóa, di sản Huế.

Cùng với thị trường truyền thống, việc đưa nông sản lên các sàn thương mại điện tử, nền tảng số, tăng cường quảng bá và kết nối tiêu thụ được xem là giải pháp quan trọng. Du lịch nông thôn gắn với OCOP cũng mở ra khả năng gia tăng giá trị khi sản phẩm không chỉ được bán như một mặt hàng mà còn trở thành một phần của trải nghiệm văn hóa, sinh thái và bản sắc địa phương.

Tăng cường quảng bá và kết nối tiêu thụ cũng là giải pháp quan trọng...

Về lâu dài, xây dựng chuỗi giá trị nông nghiệp phải hướng tới sự hài hòa giữa hiệu quả kinh tế, bảo vệ tài nguyên và lợi ích của cộng đồng. Khi người nông dân có vùng nguyên liệu ổn định, HTX có năng lực tổ chức sản xuất, doanh nghiệp có nguyên liệu và thị trường, nhà khoa học có điều kiện đưa tiến bộ kỹ thuật vào thực tiễn, còn chính quyền giữ vai trò kiến tạo và hỗ trợ, chuỗi giá trị sẽ trở thành nền tảng để nông nghiệp Huế phát triển bền vững hơn.

Định hướng ấy cũng phù hợp với yêu cầu phát triển nông nghiệp xanh, hữu cơ, tuần hoàn; nâng cao giá trị trên cùng đơn vị diện tích, sử dụng hiệu quả tài nguyên đất, nước và rừng, đồng thời bảo tồn những giá trị văn hóa đặc trưng của từng vùng sinh thái.

Huế có nhiều lợi thế để hình thành những chuỗi nông sản đặc trưng.

Thanh trà Huế

Từ vùng đồng bằng đến gò đồi, miền núi, đầm phá và ven biển, Huế có nhiều lợi thế để hình thành những chuỗi nông sản đặc trưng. Vấn đề còn lại là tổ chức lại sản xuất một cách bài bản, lựa chọn đúng sản phẩm có lợi thế, kết nối đúng các chủ thể và kiên trì theo đuổi chất lượng.

Xây dựng chuỗi giá trị vì thế không chỉ là giải pháp nâng giá trị nông sản hôm nay, mà còn là cách tạo dựng một nền nông nghiệp có sức chống chịu, có khả năng cạnh tranh và phát triển lâu dài. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để nông nghiệp Huế tiến tới xanh hơn, hữu cơ hơn, tuần hoàn hơn và bền vững hơn trong tương lai./.