Hướng đi mới cho công nghiệp sinh học từ cây cỏ voi

Miscanthus là một loài cỏ lâu năm, không xâm lấn, chỉ cần gieo trồng một lần nhưng có thể khai thác trong khoảng 20 năm. Cây hầu như không cần phân bón, thuốc trừ sâu hay tưới nước, phù hợp với các khu vực đất bị ô nhiễm, đất dễ xói mòn hoặc không thích hợp cho canh tác lương thực. Sau khi thu hoạch vào tháng 4 và nghiền nhỏ, cỏ voi được sử dụng làm vật liệu phủ đất, chất độn chuồng trại hoặc nhiên liệu cho các nhà máy sinh khối.

Tuy nhiên, điểm mới nằm ở việc loài cây này đang được đưa vào chuỗi giá trị công nghiệp sinh học. Tại thung lũng sông Seine, hiệp hội Biomis 3G – tập hợp các doanh nghiệp, hợp tác xã nông nghiệp và chính quyền địa phương thuộc vùng Normandie và vùng thủ đô Île-de-France – đang thúc đẩy hình thành một chuỗi sản xuất khép kín “từ cánh đồng đến nhà máy”. Mục tiêu là vừa mở rộng đầu ra công nghiệp cho miscanthus, vừa hỗ trợ đa dạng hóa sản xuất nông nghiệp.

Những ứng dụng cụ thể đã bắt đầu hình thành. Tại tỉnh Eure, tập đoàn Alkern, hiện thuộc sở hữu của Holcim – tập đoàn vật liệu xây dựng của Thụy Sĩ – chuẩn bị đưa vào hoạt động một nhà máy trị giá hơn 10 triệu euro (11,5 triệu USD), chuyên sản xuất gạch xây dựng với thành phần có tới 90% là sợi miscanthus được trồng tại khu vực lân cận.

Trong lĩnh vực ô tô, cỏ voi cũng sắp xuất hiện trong các mẫu xe thế hệ mới. Theo kế hoạch, miscanthus sẽ được sử dụng để chế tạo bảng điều khiển cho mẫu xe điện Renault Rafale tương lai của Renault. Sản phẩm này là kết quả hợp tác giữa Renault, công ty kỹ thuật Motherson và doanh nghiệp nhựa Addiplast, với tỷ lệ cấu thành gồm 30% sợi miscanthus và 70% polypropylen. Việc sản xuất hàng loạt dự kiến bắt đầu vào Hè năm nay, với công suất khoảng 700 bảng điều khiển mỗi ngày và tổng cộng 1 triệu sản phẩm.

Song song đó, nhiều dự án khác cũng đang được chuẩn bị, trong đó có kế hoạch xây dựng một đơn vị sản xuất vật liệu sinh học thế hệ thứ hai từ cellulose chiết xuất từ miscanthus. Dự án này hướng tới lĩnh vực bao bì mỹ phẩm và nhận được sự hậu thuẫn của một số tập đoàn lớn trong ngành hàng xa xỉ, cùng các doanh nghiệp sản xuất thủy tinh tại thung lũng Bresle, tỉnh Seine-Maritime, miền Bắc nước Pháp.

Theo giới chuyên môn, các quy định môi trường sắp tới sẽ buộc ngành bao bì phải dần loại bỏ nhựa có nguồn gốc dầu mỏ, qua đó làm gia tăng sức hút của các nguyên liệu thực vật có năng suất cao như miscanthus.

Ở khâu thượng nguồn, nông dân Pháp cũng ngày càng quan tâm đến loại cây này. Theo Hiệp hội France Miscanthus, diện tích trồng cỏ voi tại Pháp đang tăng trung bình 14% mỗi năm. Tính từ năm 2017 đến nay, diện tích đã tăng từ khoảng 5.000 hecta lên hơn 11.000 hecta, trong đó gần 80% tập trung ở khu vực phía Bắc sông Loire. Với năng suất 10-20 tấn khô/hecta mỗi năm, miscanthus được đánh giá là nguồn tài nguyên sinh học dồi dào, mở ra triển vọng mới cho cả nông nghiệp và công nghiệp xanh tại Pháp.