Những quả men lá được Hợp tác xã rượu men lá Thanh Tâm làm từ 19 đến 32 loại cây thuốc

Độc đáo hương vị núi rừng

Cách trung tâm huyện Chợ Đồn khoảng 21 km, xã vùng cao Bằng Phúc được biết đến với những đặc sản nổi tiếng như rượu men lá, chè Shan tuyết và nhiều món ăn ẩm thực truyền thống. Trong đó, đặc sản rượu men lá là sản phẩm được nhiều người biết đến và được ví như một “thủ phủ” nấu rượu truyền thống của tỉnh Bắc Kạn.

Đường vào thôn Nà Pài, xã Bằng Phúc gập ghềnh khó đi hơn tưởng tượng. Con đường nhỏ, chi chít ổ voi, ổ gà, đất đá lổm chổm, sắc lẹm bởi sự xói mòn từ mưa lũ đổ xuống. Bà Nông Thị Tâm, Giám đốc Hợp tác xã rượu men lá Thanh Tâm tiếp chúng tôi bằng một nụ cười ấm áp, thân tình.

Bà Tâm cho biết, hợp tác xã được thành lập từ tháng 6 năm 2017, ban đầu chỉ có 7 thành viên với số vốn chung nhau được khoảng 450 triệu đồng. Với đơn vị này thì khó khăn lớn nhất lúc bấy giờ là tài chính nên phải huy động hết tất cả các nguồn lực vốn. Rồi việc hoàn thiện các thủ tục, giấy tờ có liên quan để thành lập hợp tác xã còn gặp nhiều trở ngại. Tuy nhiên, được sự quan tâm, tạo điều kiện của các ngành chức năng nên cuối cùng các thủ tục hồ sơ cũng hoàn thành.

Chỉ tay về ngọn núi sừng sững phía trước nhà, bà Tâm cho biết: Hợp tác xã lấy nguồn nước rất sạch từ khe núi cao trên kia. Hiện tại, đã làm 3 đường ống nước kéo về tận khu nhà xưởng để phục vụ cho sản xuất.

Để có sản phẩm rượu ngon thì việc lựa chọn gạo là khâu cũng vô cùng quan trọng, gạo phải là gạo chất lượng cao, dẻo thơm như gạo Nghi Hương, Đài Thơm, gạo Nhật... và rửa sạch xong rồi đem đi nấu.

Rượu do đơn vị này sản xuất được nấu hoàn toàn bằng phương pháp truyền thống. Để tạo ra được những giọt rượu ngon mát thì từng công đoạn trong quy trình nấu rượu cũng rất tỉ mỉ và cầu kỳ. Đối với công đoạn làm men lá, hợp tác xã chuẩn bị từ 19 đến 32 loại cây thuốc bắc được lấy từ các khu rừng tại địa phương.

Những loại lá cây này là bí quyết “tuyệt mật” gia đình truyền lại. Đó là một nét vô cùng độc đáo, riêng biệt để rượu của Hợp tác xã rượu men lá Thanh Tâm mang một bản sắc riêng, hương vị đặc trưng so với các loại rượu khác.

Để ngày càng nâng cao chất lượng, giữ vững uy tín và mở rộng thị trường, Hợp tác xã rượu men lá Thanh Tâm đã đầu tư trang thiết bị, xây dựng hệ thống nhà xưởng, và hệ thống lọc khử các chất độc tố tạo thuận lợi cho việc sản xuất.

Bà Tâm chia sẻ, nhằm đẩy mạnh phát triển kinh tế thì phía hợp tác xã đã đầu tư xây dựng khu nhà xưởng rộng khoảng 2.000 m2 với nguồn chi phí khoảng 5 tỷ đồng.

Hiện tại, đơn vị này đã tạo công ăn việc làm thường xuyên cho bà con nhân dân, số lượng người làm thường xuyên tại xưởng là khoảng 10 người với mức lương dao động khoảng 350 nghìn - 400 nghìn đồng/ngày.

Nâng tầm thương hiệu

Bằng Phúc là một xã có truyền thống sản xuất men lá và nấu rượu. Bên cạnh phát triển sản phẩm truyền thống, Hợp tác xã rượu men lá Thanh Tâm còn mạnh dạn đầu tư phát triển thêm chăn nuôi gia súc theo hướng tập trung, vừa để tận dụng nguồn thức ăn từ nấu rượu, vừa tạo thêm công ăn việc làm và thu nhập cho các thành viên trong hợp tác xã.

Để đảm bảo nguồn thức ăn cho đàn vật nuôi, ngoài thức ăn được chế biến từ phụ phẩm sản xuất rượu, đơn vị này còn thuê thêm đất để trồng cỏ và ngô sinh khối phục vụ chăn nuôi.

“Mấy năm trước có sử dụng bỗng rượu để dành chăn nuôi lợn nhưng do ảnh hưởng từ dịch bệnh nên đã chuyển sang chăn nuôi trâu, bò. Hiện tại, hợp tác xã đang nuôi khoảng 50 - 60 con trâu, bò tạo thêm công ăn việc làm cho người dân ở địa phương”, bà Tâm tâm sự.

Hợp tác xã rượu men lá Thanh Tâm ký kết thành công với đối tác là Công ty KOMECO.LTD Nhật Bản đưa sản phẩm xuất khẩu sang thị trường Nhật Bản.

Trong không gian phảng phất hơi rượu say say, bốc ra từ các lò nấu, phía trong xưởng là hình ảnh các công nhân đang miệt mài làm việc tại đây. Sản phẩm rượu men lá của Hợp tác xã Thanh Tâm được làm từ men của sự kết hợp mấy chục loại thảo dược. Đặc biệt khi đã sản xuất được rượu thì vẫn phải trải qua 3 lần lọc là: lọc váng, andehit, lão hóa rượu rồi mới đóng chai bán đến người tiêu dùng.

Theo UBND tỉnh Bắc Kạn, Bằng Phúc với độ cao hàng nghìn mét so với mực nước biển, khí hậu mát lành, nước lạnh ngọt từ lâu đã nổi danh ở Bắc Kạn với nghề nấu rượu. Theo tìm hiểu của PV, nghề nấu rượu đã phổ biến ở cả 9/9 thôn của xã Bằng Phúc với khoảng hơn 300 hộ trực tiếp tham gia sản xuất. Các thôn như Nà Bay, Nà Pài, Bản Khiếu, Nà Hồng, Bản Chang, Nà Quân là những điểm nấu rượu tập trung, tạo ra sản lượng gần 200.000 lít/tháng cung cấp ra thị trường.

100% các hộ nấu rượu tận dụng bã rượu để chăn nuôi lợn. Doanh thu từ hoạt động nấu rượu và chăn nuôi lợn của các hộ ước đạt trên 65 tỷ đồng/ năm, thu nhập bình quân của người trực tiếp sản xuất rượu từ 4 - 5 triệu đồng/tháng tuỳ thuộc vào quy mô sản xuất.

Với việc sử dụng hoàn toàn cây dược liệu làm men lá và trải qua nhiều công đoạn lọc khử độc tố, rượu men lá của hợp tác xã này đã khẳng định được uy tín trên thị trường. Theo đánh giá của nhiều thực khách thì rượu của hợp tác xã thơm ngon, êm dịu, thanh mát và không đau đầu sau khi uống.

Về chất lượng, rượu của đơn vị đã được các ngành chức năng kiểm chứng, đảm bảo an toàn thực phẩm; được dán tem, nhãn mác đầy đủ; ngoài ra được tham gia vào các hội chợ và các chương trình quảng bá sản phẩm trên địa bàn tỉnh.

Năm 2018, sản phẩm rượu men lá của hợp tác xã được công nhận OCOP 3 sao cấp tỉnh và duy trì đến năm 2022 tăng hạng lên 4 sao. Với sự nỗ lực không ngừng, tìm kiếm mở rộng thị trường, ngày 25 tháng 7/2022, rượu men lá của hợp tác xã ký kết thành công, bán 2.000 lít rượu đầu tiên với đối tác là Công ty KOMECO.LTD Nhật Bản đưa sản phẩm xuất khẩu sang thị trường Nhật Bản.

Giấy chứng nhận rượu men lá Hợp tác xã rượu men lá Thanh Tâm đạt sản phẩm OCOP 4 sao.

Theo hợp đồng ký kết, mỗi chuyến hàng, đơn vị sẽ xuất cho đại lý là 8.500 chai, quy cách đóng chai, mẫu mã sẽ thực hiện theo yêu cầu của phía đối tác. Trước đó, đại diện đại lý đã đưa mẫu sản phẩm đi kiểm tra và được công nhận đủ điều kiện, tiêu chuẩn sản xuất của nhà cung cấp đề ra.

Đây là sản phẩm đầu tiên của huyện Chợ Đồn được xuất khẩu ra thị trường nước ngoài. Hiện tại, Hợp tác xã rượu men lá Thanh Tâm sản xuất bình quân từ 1.000 - 2.000 lít rượu/ ngày, xuất bán đi nhiều tỉnh, thành trong cả nước nhưng vẫn chưa đủ cung cấp cho nhu cầu thị trường.

Việc Hợp tác xã rượu men lá T hanh Tâm xuất khẩu rượu sang thị trường Nhật Bản đã góp phần nâng tầm thương hiệu, uy tín của đơn vị này, phát huy giá trị văn hóa nghề truyền thống nấu rượu của địa phương Bằng Phúc. Đồng thời góp phần quảng bá rộng rãi về hình ảnh, con người, sản vật vùng cao Bắc Kạn đến với mọi miền tổ quốc và thế giới.

Việc các hợp tác xã ở vùng cao, của đồng bào dân tộc thiểu số ở Bắc Kạn xuất khẩu được các sản phẩm đã khẳng định hướng đi đúng đắn của tỉnh Bắc Kạn trong xây dựng các sản phẩm OCOP, mở ra hướng phát triển kinh tế mới bài bản, bền vững.